Amerika'nın batısında orman yangınları şiddetlenirken, ülke on yılların en büyük 4 Temmuz kutlamalarına hazırlanırken şehirler ve eyaletler havai fişek kullanımını kısıtlıyor.
Utah, aşırı yangın riskini gerekçe göstererek kişisel havai fişek gösterilerini yasakladı. Colorado ve New Mexico valileri bu hafta vatandaşlara itidal çağrısı yaparken, Güneybatı'dan Oregon ve Washington'a kadar birçok şehir ve ilçe kendi kısıtlamalarını uygulamaya koydu.
Mesaj basit: Aileler kendi bahçelerinde havai fişek patlatmak yerine profesyonel gösterilere katılmalı.
Bu 4 Temmuz, ülkenin 250. yıl dönümüne denk geliyor. Ülke, bayramın alışılagelmiş kırmızı, beyaz ve mavi karışımının özellikle büyük bir versiyonunu bekliyor. Mount Rushmore'dan Washington DC'ye ve binlerce toplulukta görkemli gösteriler planlanmış durumda.
Rekor kurak koşullar bu yıl riski artırıyor: Sadece geçtiğimiz hafta Batı'da yüzlerce orman yangını çıktı ve bu yıl yanan alan miktarı şimdiden ortalamanın üzerinde. Yangınlar kuru ve rüzgârlı koşullar nedeniyle şiddetleniyor.
ABD Kuraklık İzleme verilerine göre, kışın alışılmadık derecede kurak geçmesi ve kar örtüsünün zayıf olması Güneybatı'yı özellikle sert vururken, Doğu Kıyısı ve Güney'in büyük bölümü de dahil olmak üzere ABD'nin diğer bölgeleri değişen düzeylerde kuraklık yaşıyor.
Orman yangınlarının yaklaşık yüzde 85'i, enerji hatlarının arızalanması veya kamp ateşlerinin söndürülmeden bırakılması gibi kasti ya da kasıtsız insan faaliyetlerinden kaynaklanıyor. Yıldırım düşmesi yaygın bir doğal neden olsa da, hayvanların açıkta kalan kabloları kemirmesi gibi daha nadir sebepler de yangına yol açabiliyor.
Montana Üniversitesi'nden yangın ekolojisi profesörü Philip Higuera, bir orman yangını için yanıcı bitki örtüsü, hava koşulları ve bir tutuşturma kaynağı gerektiğini söyledi. Havai fişeklerin bir tutuşturma kaynağı olduğunu ve bu nedenle her yıl 4 Temmuz'da yangın sayısının arttığını belirtti.
Higuera, 'Bunun nedeni 4 Temmuz'un her zaman sıcak, kuru ve rüzgârlı olması değil. O gün peyzaja çok sayıda tutuşturucu ekleniyor,' dedi.
Yetkililer kutlamalar için alternatifleri teşvik ediyor: Sadece Utah, Vali Spencer Cox'un yangın riski nedeniyle acil durum ilan etmesiyle eyalet çapında kısıtlama getirdi. Diğer eyaletlerde kararlar yerel düzeyde alınıyor.
Bazı şehirler ve ilçeler hâlâ havai fişek gösterileri düzenlemeyi planlarken, Colorado'nun ikinci büyük şehri Colorado Springs dahil bazıları gösterileri iptal etti. Çarşamba günü alınan bu karar, şehrin 50 kilometre güneyindeki Rocky Mountain eteklerinde çıkan ve 142 kilometrekareye yayılarak 100'den fazla yapıyı tahrip eden bir yangının hemen ardından geldi.
Florida'daki bazı ilçelerde yakma yasağı uygulanıyor. Havai fişek kısıtlamaları yeni bir şey değil, ancak bazı bölgeler ilk kez bu kararı alıyor.
Alamosa, Colorado itfaiye şefi Frank Wirth, kurak koşullar beklendiği için kasabasının havai fişek gösterisini iptal etme zor kararını aldı. Yaklaşık 10 bin nüfuslu şehir çalılık ve otlaklarla çevrili ve yıllık havai fişek gösterisine birkaç yüz kişi katılıyor.
Wirth, 'Sanırım hayal kırıklığına uğradılar, ben de hayal kırıklığına uğradım, ancak havai fişekler yangınların bir nedenidir, bunun tartışması yok,' dedi.
Bayramı güvenle kutlamanın yolları: Amerikan Pirotenik Derneği İcra Direktörü Julie Heckman'a göre havai fişek endüstrisi geçen yıl 2,3 milyar dolar gelir elde etti ve bu rakamın Amerika 250 kutlamaları nedeniyle bu yıl 3 milyar dolara çıkması bekleniyor.
Heckman, büyük bir mağaza ya da kar amacı gütmeyen bir kuruluş olsun, insanları güvenilir lisanslı bir satıcıdan alışveriş yapmaya ve yaralanmaları önlemek için talimatlara uymaya teşvik etti.
Havai fişekleri kullandıktan sonra, atıkları imha etmeden önce ıslatmak için bir kova su bulundurulması gerektiğini söyleyen Heckman, alev olmamasının yanmanın devam etmediği anlamına gelmediğini belirtti.
Uzmanlar ayrıca yerel yetkililere dikkat edilmesi ve herhangi bir kısıtlamaya uyulması gerektiğini söyledi.
Uluslararası İtfaiyeciler Birliği'nden orman yangını uzmanı Joe Ten Eyck, 'Koşullar taktiği belirler. Bu da bazı insanların kutlamalarını gölgeleyebilir ve farklı bir şekilde kutlamak zorunda kalabilirler,' dedi.
Kasti ya da kasıtsız olarak orman yangınına neden olmak, sonuçları yargı yetkisine göre değişmekle birlikte, ülke genelinde cezalandırılabilir bir suçtur.
Ancak en güvenli seçenek, kişisel havai fişeklerden vazgeçip, itfaiye ekiplerinin genellikle hazır beklediği profesyonel bir gösteriyi tercih etmektir. Günümüzde bazı gösteriler, yanıcı piroteknikler yerine drone şovları kullanarak yangın riskini daha da azaltıyor.
--- SARAH RAZA Associated Press
