AB ile Avustralya arasındaki serbest ticaret anlaşması yürürlüğe girdiğinde Avustralya'nın Avrupa menşeli konserve zeytine uyguladığı yüzde 5 gümrük vergisini kaldıracak. Yunan profesör Giorgos Zakynthinos'a göre bu gelişme, Yunanistan'ın zeytin sektörünü değişen ticaret koşullarına daha iyi hazırlaması gerekliliğini gözler önüne seriyor.
Anlaşmaya ilişkin müzakereler 24 Mart 2026'da tamamlandı; ancak metin ancak her iki taraf da kendi hukuki prosedürlerini tamamladıktan sonra bağlayıcı hale gelecek.
Avrupa Komisyonu, anlaşmanın AB'nin Avustralya'ya yönelik tarım-gıda ihracatındaki gümrük vergilerini kaldıracağını ve o ülkede 165 Avrupa gıda coğrafi göstergesini koruma altına alacağını bildiriyor. Bu göstergeler arasında Yunanistan'ın Elia Kalamatas sofralık zeytini de bulunuyor.
Profesör Zakynthinos, kaleme aldığı makalede anlaşmanın Yunan üreticiler için fırsatlar barındırdığını ancak bundan yararlanabilmeleri için organize ihracatçılar, ortak tanıtım çalışmaları ve tutarlı ürün kalitesi gerektiğini savundu. Yunan sofralık zeytininin Avustralya pazarında daha ucuz rakiplere ve ticari bakımdan daha organize bir varlığa sahip ürünlere karşı zemin kaybettiği uyarısında bulundu.
Zakynthinos, "Kalamata zeytini" adı çevresindeki sorunun yalnızca etiketleme anlaşmazlığı olmadığını; çeşit, menşe yeri ve coğrafi göstergenin nasıl birbirine bağlandığı meselesi olduğunu söyledi. Onun görüşüne göre bu tartışma, ekonomik, kültürel ve ihracat değeri olan bir üründe zamanında ortak bir ulusal tutum geliştirilemediğini ortaya koyuyor.
Profesör Zakynthinos, anlaşmanın Avrupa pazarına giren Avustralya sofralık zeytini için bir gümrüksüz kota belirlemediğinin altını çizdi. Gümrüksüz ithalatta olası artışa ilişkin endişelerini, anlaşma çerçevesinde halihazırda kararlaştırılmış bir önlem olmaktan ziyade ticaret politikasına yönelik daha geniş bir uyarı olarak niteledi. AB'nin yayımladığı özet, sığır eti, koyun ve keçi eti, şeker, pirinç ve süt ürünleri dahil seçili hassas tarım ürünleri için kotalar öngörüyor.
Zakynthinos, tarım ürünlerini etkileyen ticaret anlaşmalarını, gümrük vergilerini ve kotaları izleyecek daimi bir mekanizma kurulması çağrısında bulundu. Ayrıca coğrafi gösterge korumasını kalite kontrolleri, üretim, yatırım ve ihracatla birbirine bağlayacak bir ulusal plan hazırlanmasını istedi.
