Avrupa'da insanları acil durumlara hazırlamak için yeni rehberler hakkında kamuoyunda tartışma sürerken, Avrupa Komisyonu kaynakları Atina-Makedonya Haber Ajansı'nın (ANA-MPA) sorularını yanıtladı. Kaynaklar, yeni önerilerin arkasındaki düşünceyi anlattı ve vatandaşların neden özellikle 72 saat boyunca kendi kendine yetebilmelerine vurgu yapıldığını açıkladı.
Kaynaklara göre temel değişiklik, “stratejik planlamadan günlük uygulamaya geçiş” ve “bütün Avrupa toplumunda ortak bir hazırlık kültürü yaratma” hedefi.
Yeni rehberler, 3 Kasım 2026'da Avrupa Sivil Koruma Forumu'nda Eşitlik, Hazırlık ve Kriz Yönetimi Komiseri Hadja Lahbib tarafından tanıtıldı. İlgili kaynaklar, rehberlerin Mart 2025'te açıklanan AB Hazırlık Birliği Stratejisi kapsamında önerilen eylemler olarak daha önce duyurulduğunu belirtti. Kaynaklar ayrıca şunu ekledi: Komisyon şimdi bu taahhüdünü yerine getiriyor ve “aynı çabanın bir sonraki adımını atarak tüm üye devletlerde vatandaşların hazırlığını sistematik biçimde güçlendirmek için gereken eylemleri belirliyor”.
Deprem Planlama ve Koruma Örgütü'nün (OASP) başkanı ve Atina Ulusal ve Kapodistriyan Üniversitesi'nde Dinamik Tektonik, Uygulamalı Jeoloji ve Doğal Afet Yönetimi emeritus profesörü Efthymios Lekkas da doğal olaylardan ya da insan faaliyetlerinden kaynaklanan her türlü kriz için hazırlığı geliştirmenin önemini vurguladı. Lekkas, AB'nin önerilerini memnuniyetle karşıladığını belirtti. Ancak “bunun hiçbir şekilde korku yaratma girişimi anlamına gelmediğini” de ekledi.
Komisyonun açıkladığına göre Avrupa giderek daha sık ve karmaşık krizlerle karşı karşıya. Bu nedenle Avrupa Komisyonu, AB genelinde hazırlığı güçlendirme çabalarını artırıyor. Bu çerçevede Eşitlik, Hazırlık ve Kriz Yönetimi Komiseri Hadja Lahbib, 3 Kasım 2026'da bireylerin ve toplulukların acil durumlara hazırlanmasını amaçlayan yeni rehberleri tanıttı.
Rehberler dört ana alana odaklanıyor:
- Vatandaşların en az 72 saat kendi kendine yetebilmesini sağlamak.
- Erken yaştan itibaren hazırlık eğitimine başlamak.
- Engelli bireylerin sürece dahil edilmesini sağlamak.
- Riskler ve tehditlerle ilgili iletişimi iyileştirmek.
“Komisyon, 2025'te önerilen eylemleri sadece tekrarlamıyor. 2025'te sunulan Hazırlık Birliği Stratejisi kapsamında, vatandaşların en az 72 saat kendi kendine yetebilmesine yönelik rehberler geliştirme taahhüdünde bulunmuştu. Bu rehberlerle Komisyon, o taahhüdü yerine getiriyor ve aynı çabanın bir sonraki adımını atarak tüm üye devletlerde vatandaşların hazırlığını sistematik biçimde güçlendirmek için gereken eylemleri belirliyor. Modern krizler; elektrik, su arzı, iletişim ve tedarik zincirleri gibi temel hizmetlerde aynı anda kesintilere yol açabiliyor. Bir acil durumun ilk saatlerinde ilgili makamların müdahalelerini organize etmesi ve etkilenen bölgelere ulaşması zaman alabiliyor” dedi ANA-MPA'ya konuşan Avrupa Komisyonu kaynakları.
İlk önceliğe, yani vatandaşların 72 saat kendi kendine yetebilmesine gelince, amaç kamu yardımı seferber edilirken insanların acil durumun ilk üç gününde temel ihtiyaçlarını karşılamasına yardımcı olmak. Bunun için temel acil durum malzemelerinin tutulması ve su, yiyecek, ilaç ile ısıtma, soğutma ve aydınlatma için alternatif araçlar içeren acil durum çantalarının hazırlanması öneriliyor.
“Pratikte vatandaşlar su, yiyecek ve ilaç gibi temel malzemeleri bulundurmaya teşvik edilecek. Aynı zamanda ilk yardım ve acil durum yönetimi gibi becerileri de edinecekler” dedi Avrupa Komisyonu kaynakları.
Kaynaklar, hazırlık konusunun okul müfredatlarına da dahil edileceğini belirtti. Böylece çocuklar riskleri tanımayı, bilgiyi değerlendirmeyi ve yardım istemenin yollarını öğrenecek.
Engelli bireylerin uyarı ve tahliye prosedürlerine erişiminin kolaylaştırılmasına özel bir önem veriliyor. Vatandaşların dezenformasyon ve deepfake'lerden korunması da aynı şekilde öne çıkan başlıklar arasında.
“Yeni rehberler 3 Kasım 2026'da yayımlandı. Mart 2025'teki AB Hazırlık Birliği Stratejisi kapsamında önerilen eylemler olarak duyurulmuştu ve bunları somut tedbirlere dönüştürüyor” diyen aynı kaynaklar şunları ekledi: “Rehberleri hazırlamadan önce Komisyon, diğer girişimlerin yanı sıra tüm AB üye devletlerinden uzmanlarla bir dizi teknik istişare düzenledi. Ayrıca AB genelinden rastgele seçilmiş 150 vatandaşın katıldığı, iki günlük üç toplantı yaptı (Mart, Nisan ve Mayıs 2026). Bu vatandaşların önerileri kamuya açık.”
Avrupa genelinde hazırlığı ortak bir öncelik haline getirmek için Komisyon ayrıca 2027'den başlayarak her yıl 23 Ekim'de yapılacak yıllık bir AB Hazırlık Günü kurulmasını öneriyor.
ANA-MPA'nın neden 72 saatlik sürenin seçildiğini sorması üzerine Avrupa Komisyonu kaynakları, üç günlük sürenin hanelerin bir krizin ilk aşamasında temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için asgari bir ölçüt olduğunu açıkladı. Kaynakların ifadesiyle: “Bu, acil yardım hizmetlerine olan anlık bağımlılığı azaltıyor ve onların acilen yardıma ihtiyacı olanlara odaklanmasını sağlıyor. Belirli zaman dilimi, bir krizin mutlaka üç gün içinde biteceği ya da yardımın aynı süre boyunca gecikeceği anlamına gelmiyor. Vatandaşların temel malzemelere, bir aile acil durum planına ve zor ilk saatleri yönetmek için gerekli bilgiye sahip olarak yeterince hazırlıklı olabilmesi anlamına geliyor.”
Lekkas da bir enerji ya da su şebekesindeki arızanın yaklaşık o kadar süreyle sürebileceğine dair tahminlerin bulunduğuna dikkat çekti.
“Tedbirler doğru yönde ilerliyor; kırılganlığı azaltıyor, dayanıklılığı artırıyor”
Lekkas'a göre yeni acil durum hazırlık rehberleri doğru yönde atılmış bir adım. ANA-MPA'ya konuşan Lekkas şunları söyledi: “Sistemlerin kırılganlığını azaltıyor ve dayanıklılığı artırıyorlar.”
Lekkas'ın açıklamasına göre vatandaşlar, doğal olaylardan ya da insan faaliyetlerinden doğabilecek risklerin yeterince dikkate alınmadığı belirli bir yaşam tarzına alışmış durumda. Lekkas bunu şöyle not etti: “Bütün bu olaylar rutinlerimizi bozuyor ve zararlı hale gelebiliyor. Çünkü önlemeye özel bir önem vermeyen bir yaşam tarzına esasen alıştık.”
Lekkas, daha iyi hazırlığa ihtiyaç duyulduğunun tipik bir örneği olarak, Atina'da bir deprem, orman yangını ya da başka bir tehlike nedeniyle su ya da elektrik arzının üç gün kesilebileceğini gösterdi. Lekkas şöyle vurguladı: “Neden her birimiz zor durumlarla başa çıkabilmek için evde bir miktar su stoku bulundurmayalım? Uzun süreli tam bir su yokluğundan söz etmiyorum. Ama üç günlük bir su kesintisi de, bir elektrik kesintisi de her an yaşanabilir.”
Lekkas, bu yaklaşımın vatandaşların günlük hayatının bir parçası haline gelmesi gerektiğini belirtti. Böylece vatandaşlar zor durumları daha etkili yönetebilir ve güvenliklerini artırabilir.
Lekkas aynı zamanda hazırlığın korku yaratma ya da görünmeyen bir tehdide işaret etme girişimi olarak yorumlanmaması gerektiğini ifade etti. Ona göre hazırlık, bunun yerine önleme ve korumaya yönelik pratik bir yaklaşım.
“Yeni rehberler bağlayıcı değil”
Üye devletlerdeki uzmanlardan, ulusal sivil koruma makamlarından, paydaşlardan ve vatandaşlardan katkılarla geliştirilen yeni rehberler Avrupa Komisyonu kaynaklarına göre bağlayıcı değil. Kaynaklar, rehberlerin uymama durumunda yaptırım öngörmediğini ve tek bir ulusal hazırlık planı dayatmadığını belirtti.
“Üye devletler, kendi özel ulusal koşullarını, risklerini ve ihtiyaçlarını dikkate alarak kendi tedbirlerini geliştirmekten sorumlu olmaya devam ediyor. Avrupa Komisyonu üye devletleri rehberler, sınır ötesi risk değerlendirmeleri, en iyi uygulamaların paylaşılması, eğitim faaliyetleri ve ortak tatbikatlar yoluyla destekliyor. Aynı zamanda, bir krizin ulusal müdahale kapasitelerini aştığı durumlarda yardımın harekete geçirilebildiği AB Sivil Koruma Bilgi Ağı ve AB Sivil Koruma Mekanizması üzerinden iş birliğini güçlendiriyor.”
“Ek olarak, Avrupa Elektronik Haberleşme Kodu'nun 110. maddesi, mobil iletişim ağları aracılığıyla vatandaşlara kamuya yönelik uyarılar yapılmasını öngörüyor. Dolayısıyla AB'nin amacı, ulusal makamların yerini almadan tüm üye devletleri hazırlıklarını güçlendirmeleri konusunda teşvik etmek ve desteklemek” diye vurguladılar Avrupa Komisyonu kaynakları.
Yunanistan'a gelince, yetkili Sivil Koruma kaynakları ülkede şu an bunun eşdeğeri bir çerçevenin bulunmadığını söyledi. Ancak kaynaklar, doğal olaylardan kaynaklanan riskler için genel koruma rehberleri ile endüstriyel kazalar veya kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer (CBRN) olaylar gibi diğer tehditlere ilişkin rehberlerin bakanlığın resmi internet sitesinde yer aldığını belirtti.
Kaynaklar ayrıca kriz yönetiminden sorumluluğun AB'nin kuzey ve güney ülkeleri arasında farklılık gösterdiğine dikkat çekti. Güney Avrupa ülkelerinde bu sorumlulukların, kriz türüne bağlı olarak esas olarak Sivil Koruma ile Savunma arasında paylaştırıldığını not ettiler.
