Yunanistan'ı ön plana çıkaran, Avrupa'yı da hedef kitle olarak belirleyen Marco Rubio, Atina ziyaretini Washington'un müttefiklerini nasıl değerlendirdiğine dair bir mesaj vermek için kullandı. Rubio, Yunanistan'ı 'model müttefik' olarak tanımladı; 4 milyar dolarlık askeri teçhizat satışı ile enerji iş birliğinin açıklanması da sözlerine ağırlık kattı. Savunma, Amerikan LNG'si ve deniz yolları iki ülkenin çıkarlarını giderek daha sıkı biçimde birbirine bağlıyor.
Amerikalı üst düzey diplomat, Pnks'ta (Pnyx) Avrupa'ya Yunan örneğini takip etme çağrısı yaptı. Başbakan Kiryakos Miçotakis ile görüşmesinde ittifakın temelini ortaya koydu: Sorunların ve çoğu zaman çözümlerinin ortak biçimde anlaşılması.
Miçotakis'in mesajı
"Hiç olmadığı en yüksek düzeyde." Başbakan, Yunan-Amerikan ilişkilerini bu sözlerle değerlendirdi ve Yunanistan'ı Avrupa, ABD, Orta Doğu ile Arap dünyası arasında köprü olarak tanıttı. Miçotakis özellikle Amerikan LNG'sini karşılayacak tesislere yapılan yatırıma, Yunanistan'ın kuzey komşularının enerji güvenliğine ve Yunan denizciliğinin rolüne vurgu yaptı.
Görüşmelerde Miçotakis, Yunanistan'ın Körfez'deki ortaklarına desteğini ve seyrüsefer özgürlüğünün savunulmasını öne çıkardı; Yunan gemileri Aspides Operasyonu'nda görev alıyor. Ukrayna, İran, Orta Doğu ve Doğu Akdeniz'deki gelişmeler de ele alındı.
"Sizi çok güçlü bir ortak olarak görüyoruz," diyen ABD Dışişleri Bakanı, iş birliğinin savunma ve diplomasinin ötesine geçtiğini belirtti; ekonomi, enerji ve ticarette daha fazla alan olduğunu, bunun da iki halkın yararına olacağını kaydetti.
Savunmanın çelik gövdesi
4 milyar dolarlık tutar, Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis ile Rubio'nun başkanlık ettiği Altıncı Stratejik Diyalog'dan çıkan en çarpıcı açıklama oldu. Söz konusu tutar, Yunanistan'ın uzun vadeli savunma planlamasını desteklemek amacıyla ABD hükümetinin devletler arası satış mekanizması FMS üzerinden yapılacak askeri teçhizat satışlarını kapsıyor.
Ortak Bildiri, toplam tutarı oluşturan silah sistemlerinin adını vermiyor. Bildiride ayrıca sayı ve teslimat takvimi belirtilmeksizin Stryker zırhlı araçlarının transferi ile iki ülkenin savunma sanayilerinin yenilikçi teknolojiler alanında iş birliği arayışı da kayda geçiyor.
Dedeağaç ve Suda, silah programları ile ortak tatbikatlar ilişkinin çelik gövdesini oluşturuyor. Hava tarafında Yunan Dışişleri Bakanı, F-16 Viper filosunun modernizasyonu ile F-35'lerin gelişini Yunan savunmasının güçlendirilmesiyle bağlantılı olarak anlattı. Amerikalı mevkidaşı ise Yunanistan'ı NATO'da vazgeçilmez bir müttefik ve bölgedeki Amerikan varlığının direği olarak niteledi.
Nikos Dendias ve Rubio'nun huzurunda, Yunan Silahlı Kuvvetleri ile Florida Ulusal Muhafızları arasındaki iş birliğini kapsayan Niyet Mektubu da imzalandı. Mektup, ortak tatbikatlar ve hava savunmasından uzay ile siber operasyonlara kadar geniş bir alanı kapsıyor.
Enerji ikinci motoru çalıştırıyor
Enerji, Yunan-Amerikan ilişkilerinin ikinci büyük motorunu besliyor: Amerikan şirketleri Chevron ve ExxonMobil'in Yunan sularındaki hidrokarbon aramaları, Yunanistan üzerinden Avrupa'ya akan Amerikan LNG'si ve eski kıtanın orta ile doğu kesimlerine doğru çizilen Dikey Koridor.
Yerapetritis, Amerikan şirketlerinin ülkenin potansiyeline duyduğu güvenden söz etti. Rubio ise enerji ilişkisinin yeni zirvelere ulaştığını vurguladı ve daha fazlasının geleceğine işaret etti. Yunanistan-Kıbrıs elektrik enterkonneksiyonu konusunda Amerikan desteği garanti. Ancak Rubio'nun mesajı, projenin jeopolitik bir mayın tarlasından geçtiği yönündeydi.
Enterkonneksiyonlar ve arama faaliyetlerine yanıt veren ABD Dışişleri Bakanı, bu koridorlara ve ilgili çabalara tam bağlılık açıkladı. Yine de 'hassas durumların' ve bazı ülkelerin belirli konuları zorlaştırmasının varlığını kabul etti; bu sözler Türkiye'ye açık bir göndermeydi.
Atina ile Washington, Kıbrıs ve İsrail ile iş birliğine de 3+1 formatı üzerinden yatırım yapıyor. Yerapetritis, Kıbrıs sorununu gündeme getirerek BM Güvenlik Konseyi kararları doğrultusunda yeniden birleşme çağrısında bulundu.
Ortak Bildiri ileri teknolojiler, siber güvenlik, kritik altyapının korunması, terörle mücadele ve yasa dışı göçle mücadeleyi de kapsıyor. Yunan gemilerindeki Amerikan denizcilerin sertifikasyonu konusunda bir anlaşma imzalandı, kültürel mirasın korunmasına yönelik iş birliği ise yenilendi.
Pnks'tan Batı'ya sesleniş
Akropolis'in önünde konuşan Rubio, Batı'nın köklerini Atina demokrasisi, Platon ve Aristoteles'e kadar izledi. Avrupa ile Amerika Birleşik Devletleri'ni şekillendiren fikirlere Yunan katkısından söz etti.
Övgü bugünkü Yunanistan'ı da kapsıyordu; Rubio, ülkeyi enerji, göç ve savunma alanında 'yeri doldurulamaz bir dost' olarak niteledi. Tarihi tepeden Avrupa başkentlerine seslenen Rubio, "Bütün Avrupa'nın sizin örneğinizi takip etmesi içten dileğimizdir," dedi.
