HONG KONG (AP) — ABD, Cumartesi günü Hong Kong için ilan edilen ulusal acil durumu yenilemediğini ve bu kapsamda bazı yaptırımları kaldırdığını duyurdu. Ancak yetkililer, Hong Kong'un özel ticaret statüsünü iptal eden başkanlık kararnamesinin hâlâ yürürlükte olduğunu belirtti.
Çin, saatler önce yaptığı açıklamada ABD'nin kendilerine Hong Kong'un normalleşmesine ilişkin başkanlık kararnamesinin sona ereceğini teyit ettiğini bildirmişti. Bu açıklama, kentin tercihli ayrıcalıklarının geri verilebileceği yönünde bir işaret olarak yorumlanmıştı.
Ancak Dışişleri Bakanlığı sözcüsünün AP'ye gönderdiği açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump'ın "ulusal acil durumun sona ermesine izin verdiği, ancak 13936 sayılı Başkanlık Kararnamesi'nin yürürlükte kaldığı" ifade edildi.
Açıklamada, kararnamede belirtildiği üzere Hong Kong'un artık belirli yasa ve hükümler kapsamında anakara Çin'den farklı muamele görmeyi hak edecek kadar özerk olmadığı kaydedildi.
Ulusal acil durum ilanı süresi doldu
ABD Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) Cuma günü yaptığı açıklamada, başkanlık kararnamesiyle ilan edilen ulusal acil durumun süresinin dolduğunu ve bu kararname kapsamında yaptırım uygulanan kişilerin listeden çıkarıldığını duyurdu. Ancak 2020 Hong Kong Özerklik Yasası kapsamında yaptırım altında kalanların farklı bir yaptırım listesine eklendiği belirtildi.
Açıklamaya göre Hong Kong lideri John Lee ve selefi Carrie Lam ilk listeden çıkarıldı ancak ikinci listeye eklendi.
Hazine Bakanlığı'ndan ismi açıklanmayan bir yetkilinin verdiği bilgiye göre, acil durum ilanı Hong Kong'la ilgili diğer yasayla önemli ölçüde örtüşüyordu ve sürenin dolmasından etkilenen 48 kişiden 39'u bu yasa kapsamında yaptırım altında kalmaya devam edecek.
Açıklamada, "Yenilememe kararı, yaptırımların tekrara düşmemesini sağlayarak daha verimli ve etkili hale getiren yaptırım modernizasyon çabalarıyla uyumludur" denildi.
DOSYA – 14 Mayıs 2026'da Pekin'de Başkan Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in devlet yemeği öncesinde Büyük Halk Salonu'nda ABD ve Çin bayrakları. (AP Fotoğraf/Mark Schiefelbein, Dosya)
Trump ilk döneminde kararnameyi imzalamıştı
Trump, başkanlık kararnamesini Temmuz 2020'de, ilk döneminde Pekin'in ulusal güvenlik yasasını çıkarmasına yanıt olarak imzalamıştı.
Çin, Hong Kong için çıkarılan bu yasanın, 2019'daki büyük hükümet karşıtı protestoların ardından kentte istikrarı sağlamak için gerekli olduğunu düşünüyor. O dönemdeki demokrasi yanlısı hareket, eski İngiliz sömürgesinin 1997'de Çin yönetimine geçmesinden bu yana Pekin'deki Komünist Parti ve Hong Kong hükümeti için en büyük tehditlerden birini oluşturmuştu.
Kararname kapsamında Hong Kong'a yönelik tercihli muamele, yasanın izin verdiği ölçüde ve ABD'nin ulusal güvenlik, dış politika ve ekonomik çıkarları doğrultusunda kaldırılmıştı.
ABD'nin acil durum ilanını yenilememe kararının tam etkileri hemen netleşmedi. Beyaz Saray, başkanlık kararnamesinin süresinin dolmasıyla ilgili soruları Hazine Bakanlığı'na yönlendirdi.
Çin-ABD ilişkileri
Çin Ticaret Bakanlığı Cuma akşamı yaptığı açıklamada, ABD'nin geçen yıl Madrid'deki ABD-Çin ticaret görüşmelerinde Hong Kong konuları ve diğer meselelerde taahhütlerde bulunduğunu belirtti. Açıklamada olumlu bir ton kullanıldı.
"ABD tarafının bu adımı, ikili ekonomik ve ticari görüşmelerde varılan mutabakatın yerine getirilmesi yönünde önemli bir adımdır. Çin bunu takdirle karşılamaktadır" denildi.
Hong Kong hükümeti de bir açıklama yaparak ABD'nin kente yönelik politikasındaki "olumlu değişimi" not ettiğini bildirdi.
"Hong Kong'un refah ve istikrarının korunması, Çin ve ABD'nin ortak çıkarlarına hizmet etmekte ve aynı zamanda uluslararası toplumun genel beklentisiyle de örtüşmektedir" ifadeleri kullanıldı.
Açıklamada, ABD'nin Çin'in egemenliğine ve Hong Kong'daki hukukun üstünlüğüne saygı göstermesi ve kentle normal ekonomik ve ticari ilişkilerini yeniden başlatması temennisinde bulunuldu.
ABD'nin politika değişikliği, Trump'ın Pekin'de mevkidaşı Xi Jinping ile görüşmesinden iki ay sonra geldi. Bu adım, Xi'nin bu yılın ilerleyen günlerinde ABD'ye yapması beklenen ziyaret öncesinde Pekin ve Washington arasında ısınan ilişkilerin bir başka işareti olarak görülebilir. Bu ayın başlarında, Ekim ayında Çin'de gözaltına alınan önemli bir yeraltı kilisesinin papazı, Trump'ın Xi ile konuyu gündeme getirmesinin ardından serbest bırakılmıştı.
Ancak iki tarafın bu değişikliği nasıl anladığı konusundaki farklılıkların bu ilişkilere gölge düşürüp düşürmeyeceği henüz net değil.
Ulusal güvenlik yasasının yürürlüğe girmesinden altı yıl sonra, eski medya patronu ve demokrasi yanlısı aktivist Jimmy Lai de dahil olmak üzere birçok önde gelen aktivist bu yasa kapsamında hapsedildi. Eleştirmenler, Pekin'in devir teslimden sonra 50 yıl boyunca sürdürme sözü verdiği Batı tarzı sivil özgürlüklerin gerilediğini söylüyor.
