ÖZET: ABD, İran'la görüşmelerde yeni ülkeleri dahil ediyor. Avusturya ve Yunanistan, diplomatik sürece katıldı. ABD'nin öncelikleri arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve İran'ın nükleer silaha sahip olmasını engellemek yer alıyor.
ABD ve İran arasındaki görüşmelerin durmasının ardından Trump yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın kontrolü ve nükleer kriz nedeniyle Avusturya ve Yunanistan gibi yeni ülkeleri diplomatik sürece dahil ediyor. Geleneksel arabulucuların yetersiz kaldığı noktada genişletilen bu çabalar, İran'ın sert tutumunu yumuşatmayı ve küresel petrol arzını güvence altına almayı hedefliyor.
ABD ve İran arasındaki görüşmelerin durması ve Tahran'ın sert tutumunu sürdürmesiyle birlikte, Trump yönetimi geleneksel arabulucuların (Umman, Pakistan, Türkiye ve Katar) başarılı olamadığı noktada, İran'a baskı yapabilecek veya tutumunu yumuşatabilecek daha geniş bir ülke yelpazesine yöneliyor. Bu çabalar kapsamında Avusturya ve Yunanistan da diplomatik sürece dahil edilirken, ABD'nin öncelikleri arasında nükleer silah engelinin yanı sıra küresel petrol arzının kritik noktası olan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması yer alıyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Salı günü Avusturya Dışişleri Bakanı Beate Meinl-Reisinger ile Washington'da bir araya gelmiş, Çarşamba günü ise Yunan mevkidaşıyla görüşmüştü. Resmi özetlerde İran ismi geçmese de, her iki Avrupalı bakan Perşembe günü İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. ABD Dışişleri Bakanlığı bu temasların Rubio'nun talebiyle yapılmadığını belirtse de, İran'ın masada olduğunu kabul etti. İsminin açıklanmasını istemeyen bir Avrupa diplomatı ise görüşmelerin zamanlamasının tesadüf olmadığını vurguladı.
Avusturya ve Yunanistan bu rol için olağan dışı tercihler gibi görünse de, her iki ülkenin de çatışmanın sonuçlarıyla güçlü bağları bulunuyor. Viyana, İran'ın nükleer programına ilişkin olası bir anlaşmada merkezi rol oynayacak Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na (UEA) ev sahipliği yapıyor ve 2015 nükleer anlaşmasının son görüşmelerine de ev sahipliği yapmıştı. Yunanistan ise Akdeniz'in önemli denizcilik ülkelerinden biri olarak Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz'de ciddi ticari filo çıkarlarına sahip. ABD'nin şu anki bir numaralı önceliği, dünya petrolünün beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı yeniden açarak Amerikan halkı için petrol ve gaz fiyatlarını düşük tutmak. Başkan Yardımcısı JD Vance, 'İkinci hedef ise İran'ın asla nükleer silaha sahip olmasını engellemek' ifadelerini kullandı.
Yunanistan, özellikle uluslararası denizcilikte önemli bir güç olarak, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gelişmelerden doğrudan etkilenecek. Yunanistan'ın dünya denizcilik piyasasındaki ağırlığı, özellikle tanker ve LNG taşımacılığındaki büyük payı, bu sürecin önemli bir parçası haline gelmesini sağlıyor. Yunanistan'ın diplomatik çabaları, sadece ABD ve İran arasındaki gerilimi azaltmaya değil, aynı zamanda kendi ticari çıkarlarını korumaya yönelik olarak da görülebilir.
İran ise Hürmüz Boğazı'nda geçişlerin denetimini sıkılaştırırken, belirli koşullara bağlı olarak geçiş izni verebiliyor. Bu durum, özellikle Yunanistan gibi büyük bir denizcilik gücünü olan ülkeler için önemli bir sorun teşkil ediyor. İran'ın bu tutumu, Yunanistan'ın diplomatik çabalarını daha da önemli hale getiriyor.
