Yetkililer ve sektör liderleri, jeopolitik belirsizliğin sürdüğü bir dönemde enerji arzını güvence altına almak ve kaynakları çeşitlendirmek için daha güçlü bölgesel iş birliği, altyapı yatırımı ve AB desteğine ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Yunan inşaat grubu AKTOR ile DEPA Commercial’ın ortak girişimi, ABD kaynaklı sıvılaştırılmış doğal gazı satın alıp Arnavutluk ve Bosna Hersek’e satmak için 20 yıllık bir anlaşma imzaladı. Taraflar anlaşmanın değerini 9 milyar dolar olarak açıkladı.
Basın toplantısına Atlantic SEE LNG Trade’in genel müdürü ve AKTOR grubunun başkanı ve CEO’su Alexandros Exarchou ile Atlantic SEE LNG Trade’in CEO’su Konstantinos Xifaras liderlik etti. Şirket, 2030’dan itibaren geçerli olacak ABD’li firma Venture Global ile yapılan tedarik anlaşmasını duyurdu. 20 yıllık anlaşma 1,5 milyar metreküp gazı kapsıyor; bunun 1 milyar metreküpü Arnavutluk, 500 milyon metreküpü Bosna Hersek için. Bu miktar, geçen kasımda kararlaştırılan hacmin iki katı.
Atlantic SEE LNG Trade, AKTOR ile Yunanistan’ın devlet bağlantılı doğal gaz şirketinin ticaret kolu DEPA Commercial arasında kurulmuş bir ortak girişim. Gaz, Yunanistan’dan Balkanlar üzerinden Orta ve Doğu Avrupa’ya kuzeye doğru tedarik taşıyacak planlanan güzergâh olan Dikey Koridor üzerinden sevk edilecek. Bu sayede bölgenin Rusya gazına bağımlılığı azalacak.
Exarchou, günün özel bir sembolizm taşıdığını söyledi ve koridoru birkaç ay önce birçok kişinin gözden çıkardığı ancak şimdi gerçek bir şansa sahip olan bir girişim olarak nitelendirdi. “Dikey Koridor, iddialı bir fikir olmaktan çıkıp gerçek bir ticari ve jeopolitik zemine oturuyor” dedi. Projeye ABD’nin Yunanistan Büyükelçisi Kimberly Guilfoyle’a doğrudan teşekkür etti. Amerikan desteği olmadan projenin aynı ivmeye sahip olmayacağını ve Yunanistan ile bölge için aynı ağırlığı taşımayacağını belirtti. “Kendisinin dahil olması bunun sadece teknik ve ticari olarak değil, siyasi olarak da uygulanabilir olduğunu gösterdi” diye konuştu.
Basın toplantısı öncesinde konuşan Çevre ve Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, Yunanistan ile ABD arasındaki enerji güvenliği konusundaki stratejik iş birliğinin altını çizdi. Dikey Koridor’un Atlantic SEE LNG Trade ve Venture Global anlaşmasıyla somut bir şekil kazandığını söyledi. Avrupa Komisyonu ile anlaşılan indirimli tarifeler ve uzun vadeli kapasite ürünlerinin yer aldığı koridorun yeni rejimi kapsamında ilk yıllık kapasite ihalesinin 6 Temmuz’da başlamaya hazır olduğunu belirtti.
Büyükelçi Guilfoyle, sözleşmenin iki katına çıkarılmasını bir kilometre taşı olarak nitelendirdi ve bunun Yunanistan ile ABD arasındaki stratejik ittifakın Avrupa’nın enerji güvenliği için ne anlama geldiğini gösterdiğini söyledi.
Exarchou ve Xifaras, özellikle Orta Doğu’daki savaşın ardından Yunanistan’ın daha geniş bölge ve Avrupa için bir enerji merkezi olma fırsatına sahip olduğunu söyledi. Dikey Koridor’daki ivmeye dikkat çektiler. Xifaras, ortak girişimin yaklaşan ihalelere katılacağını belirtti.
İki yönetici, girişimin kısa vadeli gaz anlaşmalarını da sürdürdüğünü ve uygun zamanda yeni duyuruların yapılacağını söyledi. Arnavutluk ve Bosna Hersek’e tedarik için yapılan uzun vadeli sözleşmelerin take-or-pay maddesi içerdiğini eklediler. Bu hüküm, alıcının gazı gerçekten alıp almadığına bakılmaksızın belirli bir hacim için ödeme yapmasını zorunlu kılıyor.
AKTOR’un denizde LNG ithalatı ve işleme için kullanılan yüzer depolama ve yeniden gazlaştırma üniteleri olan FSRU altyapısı geliştirmeyi planlayıp planlamadığı sorulduğunda Exarchou, kararların yakında alınacağını ve zamanında duyurulacağını söyledi.
