Yunanistan'ın siyasi tablosuna dair iki ölçüm, iktidardaki Yeni Demokrasi (ND) partisi için üç avantaj, Maximos Konağı'ndaki (Başbakanlık) hükümet için ise zor bir denklem ortaya koyuyor. Metron Analysis ve Pulse'un en son anketleri, iktidar partisinin yüzde 30 ile gösterdiği direnci öne çıkarmakla kalmıyor.
Anketler ayrıca üç siyasi açıdan önemli bulguya işaret ediyor. Hükümetin akaryakıt önlemleri, muhalefet seçmeninin bile büyük ölçüde doğru yönde bir adım olarak görüyor. Seçmenler, iktidardakileri cezalandırma isteğinden çok gelecekle ilgili beklentilerle hareket ediyor. Başbakan Kiryakos Miçotakis ise ülkenin en üst siyasi göreve uygunluk konusunda rakiplerinin ciddi biçimde önünde duruyor.
Yine de ND'nin bir kez daha mutlak parlamento çoğunluğu alıp alamayacağı sorusu cevapsız. Yüksek yaşam maliyetleri hane bütçelerini sıkıştırmaya devam ediyor, hükümetin performansından duyulan memnuniyetsizlik de yaygın.
Bu arada eski Başbakan Aleksis Çipras'ın ivme kaybettiği görülüyor. PASOK ikinci sıradaki farkı kapatıyor, lideri Nikos Androulakis ise başbakanlığa uygunluk reytinglerinde ana rakibinin hâlâ çok gerisinde kalıyor.
PASOK seçmeninden şaşırtıcı bir tepki
İlk önemli bulgu Pulse anketinden geliyor. Ankete katılanların yüzde 51'i hükümetin akaryakıt önlemlerinin doğru yönde ilerlediğini düşünüyor.
Ancak yalnızca yüzde 10'u bu önlemleri yeterli buluyor, yüzde 41'i ise ek müdahale gerektiğini savunuyor.
Şaşırtıcı olan, desteğin parti çizgilerine göre dağılımı. PASOK seçmenlerinin yüzde 55'i önlemlerin doğru yönde ilerlediğini kabul ediyor. Buna rağmen bu seçmenlerin yüzde 49'u hâlâ ek yardım talep ediyor.
ND destekçilerinde bu oran yüzde 93'e çıkıyor. Çipras'ın EL.A.S. partisini destekleyenlerde ise yalnızca yüzde 23'e düşüyor.
Maximos Konağı için bu bulgular siyasi bir avantaj sunuyor, ama bunun kayıtsız şartsız bir çek olmadığı açık. Hükümetin yaklaşımı ND'nin seçmen tabanının ötesinde destek buldu. Ancak daha kapsamlı bir rahatlama talebi güçlü olmaya devam ediyor.
İkinci önemli bulgu, seçmenleri bir sonraki seçimde neyin harekete geçireceğiyle ilgili. Katılımcıların çoğunluğu, yani yüzde 53'ü, oyunu ağırlıklı olarak gelecek perspektifiyle vereceğini söylüyor. Buna karşın yalnızca yüzde 10'u öfkesini ve hükümeti cezalandırma isteğini oy kararının gerekçesi olarak gösteriyor.
Daha da dikkat çekici olan, ND'den uzaklaşmış seçmenlerin yanıtları. Bu eski destekçilerin yüzde 49'u gelecek beklentilerini ana kaygısı olarak görüyor, yüzde 16'sı ise protest oy vermeyi tercih ediyor.
Bu tablo, iktidar partisine geri dönüşü hiç de garanti olmayan, ama siyasi intikam arzusuyla büyük ölçüde hareket etmeyen bir seçmen kitlesi anlamına geliyor.
Bu bulgu ND'ye otomatik bir kazanç sağlamıyor. Yine de rakip partilerin ülkenin geleceğine dair önerilerinin ne kadar önemli olduğunu gözler önüne seriyor.
Önde gelen adaylar arasındaki mücadele
Hükümetin üçüncü avantajı, başbakanlık için kimin en uygun olduğu sorusuyla ilgili.
Miçotakis, Metron Analysis anketinde yüzde 28, Pulse anketinde yüzde 29 destek alıyor. Çipras ise bu oranlarda sırasıyla yüzde 12 ve yüzde 16 ile geride kalıyor.
Bu farkı özellikle dikkat çekici kılan, hükümetin performansına yönelik yaygın memnuniyetsizlikle aynı anda var olması.
Metron Analysis'e göre katılımcıların yüzde 67'si hükümetin performansını olumsuz değerlendiriyor. Yüzde 65'i ise Yunanistan'ın yanlış yönde ilerlediğine inanıyor.
Yine de mütevazı bazı iyileşme işaretleri var.
Ülkenin yanlış yolda olduğunu düşünenlerin oranı mayısta yüzde 69'du, şimdi düştü. Kişisel durumunun bir yıl öncesine göre daha iyi olduğunu belirtenlerin payı ise yüzde 13'ten yüzde 15'e çıktı.
Pulse anketine göre katılımcıların yüzde 50'si için ekonomi ve yaşam maliyeti en önemli seçim meselesi. Hükümetin en zor siyasi sınavı tam da burada.
İki ankette de ND'nin tahmini oy oranı yüzde 30. Metron Analysis'te partinin 15, Pulse'ta ise 13,5 puan önde olduğu görülüyor.
Seçim avantajı önemli, ama mutlak parlamento çoğunluğu sorununu çözmeye yetmiyor.
Pulse anketi, katılımcıların yüzde 43'ünün tek partili çoğunluk hükümetini, yüzde 36'sının ise koalisyon düzenlemelerini tercih ettiğini ortaya koyuyor.
Tek partili hükümet desteği merkez sağ seçmenlerde yüzde 76'ya, merkezcilerde yüzde 56'ya çıkıyor. Ancak bu seçeneğe genel destek eylülden bu yana iki puan geriledi.
Mutlak çoğunluk birçok seçmen için cazip bir hükümet modeli olmaya devam ediyor. Ama ND'nin mevcut anket oranlarında bu, partinin hâlâ uzak olduğu bir hedef.
Yüzde 3 seçim barajının çevresinde dolanan birkaç siyasi oluşumla birlikte, parlamentoda 10 partiye kadar çıkma ihtimali hesapları daha da karmaşık hale getiriyor.
Merkez sol cephedeki yarış kızışıyor
Muhalefet içinde ikinci sıra için verilen mücadele giderek rekabetçi hale geliyor.
Metron Analysis anketinde Çipras'ın EL.A.S. partisi yüzde 15,8'den yüzde 15'e geriliyor. PASOK ise yüzde 12,6'dan yüzde 13'e yükselerek aradaki farkı iki puana indiriyor.
Pulse da benzer bir tablo ortaya koyuyor. Çipras'ın partisi yüzde 17'den yüzde 16,5'e düşerken PASOK yüzde 12'den yüzde 13'e çıkıyor. Buna göre iki parti arasındaki fark beş puandan 3,5 puana indi.
Bu değişiklikler görece küçük olsa da iki anket de farkın daraldığına işaret ediyor.
Pulse ayrıca, en etkili muhalefeti hangi partinin yaptığı sorulduğunda PASOK'un yüzde 15,5 ile önde olduğunu gösteriyor. EL.A.S. ise yüzde 9,5 aldı.
Bu durum PASOK yönetimi için siyasi bir paradoks yaratıyor.
Parti, oy niyetlerinde Çipras'ın oluşumuna giderek yaklaşırken, lideri Nikos Androulakis başbakanlığa uygunluk algısında eski başbakanın çok gerisinde kalıyor.
Metron Analysis anketinde Androulakis yalnızca yüzde 6 alırken Çipras yüzde 12 alıyor. Pulse'ta ilgili oranlar sırasıyla yüzde 8 ve yüzde 16.
Her iki ankette de Androulakis, ana merkez sol rakibinin aldığı desteğin yalnızca yarısını çekebiliyor.
Samaras, ND seçmenini çekmekte zorlanıyor
Eski Başbakan Antonis Samaras'ın liderliğindeki yeni bir partinin seçmen çekme potansiyeli sınırlı görünüyor.
Metron Analysis'e göre katılımcıların yüzde 5'i böyle bir partiye oy vermesinin “çok muhtemel” olduğunu söylüyor. Bu oran bir önceki ankette de aynıydı.
Pulse'ta ise Samaras'ın partisine kesinlikle oy vereceğini söyleyenlerin oranı yüzde 6'dan yüzde 5'e hafif geriledi. Katılımcıların yüzde 63'ü ise bu partiye hiç oy vermeyeceğini belirtiyor.
Tablo, ND'nin kendi seçmen tabanına bakıldığında daha da çarpıcı hale geliyor.
Şu anda iktidar partisine oy vermeyi düşünen katılımcıların yalnızca yüzde 2'si, Samaras'ın liderliğindeki bir oluşumu kesinlikle destekleyeceğini söylüyor.
Bu oran, ND'den uzaklaşmış seçmenler arasında yüzde 14'e yükseliyor.
Bu rakamlar böyle bir partiye oy verme konusundaki olası istekliliği yansıtıyor. Partinin gerçek seçim performansına dair bir tahmin değil.
Yine de rakamlar, Samaras'ın en güçlü potansiyel çekiciliğinin Miçotakis'i desteklemeyi sürdüren seçmenlerden çok, ND'den kopmuş eski seçmenlerde olduğunu gösteriyor.
Hükümet açısından genel tablo; süren seçim üstünlüğü, başbakan için kayda değer bir kişisel avantaj ve politikalarının daha geniş kesimlerce kabul gördüğüne dair bazı umut verici işaretler anlamına geliyor.
Ancak asıl sınav değişmedi: Anketlerdeki rahat üstünlüğü, süregelen ekonomik kaygılar ve yaygın kamu memnuniyetsizliği karşısında yeterli parlamento desteğine dönüştürmek.
