Yunanistan'daki Tunç Çağı arkeolojik sit alanlarında bulunan nadir demir yüzüklerin, antik Yunan seçkinleri arasında bir statü sembolü olarak kullanıldığı ortaya çıktı. Yeni bir araştırma, bu yüzüklerin meteorit demirinden dövüldüğünü gösteriyor.
Bu bulgular, Journal of Archaeological Science dergisinde yayımlanan ve Phys.org için Krystal Kasal tarafından haberleştirilen yeni bir araştırmadan geliyor. Araştırmacılar, 19 müzede bulunan 33 farklı arkeolojik sit alanına ait 91 Tunç Çağı ve Erken Demir Çağı demir objesini incelemek için tahribatsız X-ışını teknolojisinden yararlandı.
Meteorit demiri olağandışı derecede yüksek nikel oranları içerdiğinden, araştırmacılar objeleri bu elementin izleri açısından analiz etti. Yapılan incelemeler sonucunda, meteoritik kökene işaret edecek kadar yüksek nikel konsantrasyonuna sahip 13 obje tespit edildi.
Araştırmacılar, bu objelerden 10'unun çok büyük olasılıkla meteorit demirinden yapıldığını sınıflandırırken, kalan üç objenin kökenlerinin doğrulanması için daha fazla teste ihtiyaç duyulduğunu belirtti.
İncelenen objeler arasında aletler, silahlar, takılar ve diğer süs eşyaları yer alıyordu. Ancak meteorit demiri kanıtı yalnızca parmak yüzüklerinde ortaya çıktı.
Yüzüklerin çoğu, diğer değerli objelerle birlikte gömüldüğü mezarlarda bulundu ve demir, altın, gümüş veya bronz kombinasyonlarından oluşuyordu. Araştırmacılar bu nedenle yüzüklerin güç ve seçkin statüyü temsil etmiş olabileceğini öne sürüyor.
Yüzüklerin birkaçı, Miken, Vapheio ve Kakovatos gibi Miken merkezleriyle ilişkilendirilen zengin donanımlı tholos ve oda mezarlarından çıkarıldı.
Araştırmacılar ayrıca, arkeologların yüksek rütbeli bir rahip olarak yorumladığı bir adamın parmağında bulunan Anemospilia yüzüğüne de dikkat çekti. Bu bağlam, meteorit demiri objelerin sosyal veya törensel bir öneme sahip olma ihtimalini daha da güçlendiriyor.
Meteorit demiri Yunanistan'a ithal edilmiş olabilir
Demir içeren meteoritler Yunanistan'da nadiren korunabiliyor çünkü ülkenin iklimi açıkta kalan demirin bozulmasını hızlandırabiliyor. Araştırmacılar bu nedenle yüzüklerde kullanılan meteorit demirinin, demir meteoritlerin daha kolay korunduğu Mısır veya diğer daha kurak bölgelerden ithal bir hammadde olarak Yunanistan'a girmiş olabileceğini düşünüyor.
Ancak çalışma, meteoritlerin orijinal kaynağını net olarak ortaya koymuyor ve araştırmacılar, meteoritlerin tam olarak nereden geldiğini belirleyen doğrudan bir kanıt olmadığını vurguluyor.
Demir eritmeyle birlikte ortadan kalkan bir moda
Araştırmacılar, meteorit demiri kanıtı taşıyan 13 yüzükten yalnızca birinin Geç Tunç Çağı'na tarihlenmediğini, diğerlerinin bu döneme ait olduğunu buldu. Daha sonraki dönemlere ait yüzüklerde benzer şekilde yüksek nikel konsantrasyonlarına rastlanmadı ve bu nedenle meteorit demiri kullanmış olmaları düşük bir ihtimal olarak görülüyor.
Bulgular, meteorit demiri kullanımının Geç Tunç Çağı'nda zirve yaptığını, ardından Miken saray sisteminin çöküşü sıralarında azalarak ortadan kaybolduğunu gösteriyor.
Bu değişim, eritilmiş demir kullanımının artmasıyla aynı döneme denk geliyor.
Araştırmacılar, 78 objenin eritilmiş demir kökenli olduğunu kesin olarak tespit etti. En eski ve tartışmasız örnekleri MÖ 14. ve 13. yüzyıllara kadar takip etti; bu örnekler arasında Dendra'dan bir kolye ucu ve Skoura'dan bir yüzük yer alıyor.
Bu iki obje, antik Yunanlıların aynı dönemde hem eritilmiş hem de meteorit demirini birlikte kullandığına dair kanıt sunuyor.
Araştırmacılar, eritilmiş demirin Miken saraylarının çöküşünden sonra, özellikle MÖ 12. ve 11. yüzyıllarda, Yakın Doğu'ya kıyasla biraz daha geç bir tarihte daha yaygın hale geldiğini belirtiyor.
Çalışma sonuç olarak antik Yunan metal işçiliğinde bir geçişe işaret ediyor: Demir eritme yaygınlaşmadan önce, nadir bulunan meteorit demiri; zenginlik, statü ve muhtemelen dini otoriteyle ilişkilendirilen objeler için olağanüstü bir malzeme sağlıyordu.
