ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner ile bağlantılı dev sahil projesi, Arnavutluk'ta protestocuların yoğun direnişiyle karşı karşıya.
Binlerce kişi, her akşam sokaklara dökülerek düdükler çalıyor ve flamingo maketleri taşıyor. Flamingolar, bölgedeki lüks tatil köyü projesiyle habitatları tehdit altına girebilecek korumalı göçmen kuş türlerinden biri.
Arnavutluk hükümeti, Adriyatik kıyılarındaki bu dev yatırımın, üst düzey turizm pazarına girmek ve Avrupa Birliği üyeliği hedefine ulaşmak isteyen eski komünist ülke için dönüştürücü bir etki yaratacağını savunuyor.
Ancak ülkenin güney kıyılarında, terk edilmiş bir ada ile yakındaki sahil şeridini kapsayan proje, hem çevre aktivistlerinin hem de uzun süredir iktidarda olan Sosyalist Başbakan Edi Rama'nın eleştirmenlerinin sert tepkisini çekiyor.
Hükümet Dış Güçleri Suçluyor
Associated Press'e konuşan Başbakan Rama, projeden geri adım atmayacağını ilan etti ve hükümetinin çevre siciline sahip çıktı. Protestoların deniz aşırı ülkelerdeki kötü niyetli siber aktivistler tarafından kışkırtıldığını öne sürdü.
Rama, "Ortada çok fazla manipülasyon var. Saatler içinde giderek büyüyen yalanlara dönüşen pek çok yarı gerçek dolaşıyor" diyerek İran'ı hükümetini hedef almakla suçladı.
Rama'nın birkaç yıldır dile getirdiği bu iddialar, Arnavutluk'un 2022 yılında İranlı bir muhalif grubun üyelerine kucak açmasının ardından yaşanan anlaşmazlığın gölgesinde şekilleniyor. İran ise bu suçlamaları kesin bir dille reddediyor.
Rama'nın tüm savunmalarına rağmen protestolar giderek büyüyor. Komşu Yunanistan'daki ve diğer Avrupa ülkelerindeki Arnavut topluluklarının destekçileri de düzenledikleri eylemlerle bu seslere katılıyor.
Kushner ve Ivanka Trump Adayı Çıplak Ayakla Keşfetmiş
Lüks proje iki ana bileşenden oluşuyor: Bir yanda yaban hayatı koruma alanı olan Narta Lagünü'ndeki sahil geliştirme projesi, diğer yanda ise komünist dönemden kalma askeri üssün bulunduğu yakınlardaki ıssız Sazan Adası'ndaki daha küçük tatil köyü.
Otel, apartman, villa ve marina inşaatını içeren plan, Jared Kushner ve Trump'ın kızı Ivanka Trump ile bağlantılı. Kushner ile ilişkili bir yatırım firması, Arnavut yetkililer tarafından özel yatırımcı statüsü aldı.
Ivanka Trump, bu hafta ABD'li podcaster David Senra'ya verdiği röportajda bölgeyi tamamen tesadüfen keşfettiklerini anlattı.
"Bir arkadaşımızın teknesindeydik ve yüzmek için mola verdik. Aslında burayı böyle bulduk" diyen Ivanka Trump, "Adaya yüzdük. En tepeye kadar çıplak ayakla yürüyüş yaptık ve büyülenmiştik" ifadelerini kullandı.
Zorlu Komünist Yönetim ve Bakir Plajlar
Arnavutluk'un, onlarca yıl süren zorlu komünist yönetim boyunca büyük ölçüde gelişmemiş kalan 450 kilometrelik bir sahil şeridi var.
Protesto grupları, bu bakir sahil şeridinin bölümlerinin güçlü yatırımcılar tarafından kapılmasından endişe ediyor. Halkın öfkesi, bir aktivistin bölgedeki gösteri sırasında özel bir güvenlik görevlisi tarafından sürüklendiği görüntülerin ortaya çıkmasıyla daha da büyüdü.
Proje, bir doğa koruma alanı ve Adriyatik kıyılarındaki göçmen kuşlar için önemli bir konaklama noktası olan Arnavutluk'un en değerli biyolojik çeşitlilik alanlarından birinin içine planlanmış durumda.
Mayıs ayının sonlarından beri iş makineleri ve ağır ekipmanlar bölgeye girerek erişim yolları açtı, kumu kazdı, çam ağaçlarının arasını temizledi ve çitler kurdu.
Arnavutluk ve Avrupa'nın diğer bölgelerinden çevre örgütleri bu çalışmaları sert bir dille kınadı. Önde gelen yerel gruplardan biri, uzun süredir korunan habitatların geri dönüşü olmayan bir şekilde yok edildiğini savunuyor.
Milyar Dolarlık Bir Fırsat mı?
Arnavutluk'un devlet yolsuzlukla mücadele kurumu, projeyle ilgili bir soruşturma başlattığını doğruladı ancak detayları kamuoyuyla paylaşmadı.
Hükümet, proje için ayrılan arazilerin özel mülkiyette olduğunu belirtiyor. Ancak özelleştirme sürecini sorgulayan çelişkili iddialar da ortaya atıldı.
Rama, projenin Arnavutluk'un küresel bir turizm merkezi olma hırsıyla örtüşeceğini söyleyerek yatırıma sahip çıkmaya devam ediyor.
"Arnavutluk, istisnai ortakların 4 milyar euro (4,6 milyar dolar) yatırım yapmak için bir araya geldiği böyle olağanüstü bir projeden korkan bir ülke olmamalı" diyen Rama, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Ben burada olduğum sürece bu yatırımın durma ihtimali yok."
Ancak Sırbistan'da benzer bir projenin çöküşü, ibret verici bir uyarı niteliğinde. Kasım ayında Sırbistan Parlamentosu, başkent Belgrad'da Kushner ile bağlantılı bir yatırım şirketi tarafından finanse edilecek lüks bir kompleksin inşasını sağlamak için özel bir yasa çıkarmıştı.
Ertesi ay, Sırbistan'ın organize suçlardan sorumlu savcısı, bir hükümet bakanı da dahil olmak üzere dört kişiyi, bu gelişmenin önünü açmak için görevi kötüye kullanmak ve belgede sahtecilik yapmakla suçladı.
Bunun üzerine Kushner, yargılanan eski yetkililerin yasal korumasını kaldırdığı, yıkılmış askeri kompleksin yerine geçecek ve bir miras alanı olarak belirlenmiş çok milyon dolarlık yatırımdan çekildi.
