Atina'daki Grava okul kompleksinde yaşanan gaz alarmı, okul güvenliğindeki daha geniş bir sorunu ortaya çıkardı: yetersiz denetimler, eksik bakım kayıtları ve her gün binlerce çocuğun kullandığı binalarda doğalgaz tesisatlarını kimin izlediğine dair belirsizlik.
Soruşturma sırasında toplanan şikâyet ve bilgilere göre, bazı tesisatlar 20 yılı aşkın süredir sistematik bir denetimden geçmemiş. Yetkililer hâlâ başkentteki okul altyapısının durumunu belirlemeye çalışıyor. Çoğu zaman sorunlara ancak güvenlik endişeleri dile getirildikten sonra müdahale ediliyor.
Denetim boşlukları geçen pazartesi günü daha belirgin hale geldi. Atina Belediyesi Eğitimden Sorumlu Başkan Yardımcısı Thomas Georgiadis, okul müdürlerine e-posta göndererek hangi okullarda doğalgaz tesisatı bulunduğunu ve bu tesisatlar için gerekli işletme belgelerinin olup olmadığını bildirmelerini istedi. Bu talep, belediyenin sorumlu olduğu tesisler hakkında hâlihazırda hangi bilgilere sahip olduğu sorusunu gündeme getiriyor.
Bu arada Grava'da alınan garip gaz kokusunun kaynağı hâlâ bilinmiyor. Yunanistan'ın en büyük okul kompleksi olan Grava'da 15 okul bulunuyor. Bu okullara yaklaşık 4 bin öğrenci devam ediyor ve 400'den fazla öğretmen görev yapıyor. Atina Belediye Meclisi'nin kararıyla kompleks, 26 Ekim Pazartesi gününe kadar kapalı tutulacak.
Koukaki ve Kolonos'taki benzer olaylar, velilerin kaygısını artırdı. Veliler, ayrıntılı denetim kayıtları ile okul binalarının güvenli olduğuna dair belgelenmiş güvenceler talep ediyor.
Atina'daki Diğer Okullarda Gaz Kaçakları
Haziran ayında Atina'nın Koukaki bölgesindeki 14. Ortaokul'da doğalgaz kaçağı tespit edildi. Gaz arzı kesildi; ancak eylülde öğrenciler ve öğretmenler yeni eğitim yılı için okula döndüğünde hasar hâlâ onarılmamıştı. Onarım sonunda 8 Ekim Perşembe günü tamamlandı. O sırada Grava olayı giderek daha fazla ilgi çekiyor ve Atina Belediye Başkanı Haris Doukas, kompleksin kapatılacağını duyuruyordu.
Geçen perşembe Kolonos'ta başka bir olay yaşandı. Sokak aydınlatma çalışması yapan işçiler, yeraltındaki bir doğalgaz borusuna zarar vererek kaçağa yol açtı. Atina Belediyesi'ne göre borunun gaz ağının bir parçası olduğunu gösteren bir işaretleme yoktu. Kaçak, Tripoleos Caddesi'ndeki bir okul kompleksinin tahliye edilmesine neden oldu.
Bu olaylar ve daha önce Plaka, Exarkhia ile Syngrou Bulvarı boyunca bildirilen sorunlar, altyapı denetimlerinin sıklığı ve etkinliği hakkındaki soruları yeniden gündeme getirdi.
Yunanistan Teknik Odası (TEE) Başkanı George Stasinos, denetimlerin çoğu zaman düzenli bir bakım programının parçası olarak değil, sorun fark edildikten sonra yapıldığını söyledi. Stasinos, Ulusal Altyapı Kaydı'nın daha fazla kullanılmasını istedi. Bu kayıtta, kamu altyapısına ait tesislerin ne zaman inşa edildiği, en son ne zaman denetlendiği ve bakımının ne zaman gerektiği gibi temel bilgiler tutulmalı. Stasinos'a göre böyle bir sistem, yetkililerin tek tek olaylara tepki vermek yerine altyapının durumunu daha sistematik biçimde izlemesini sağlardı.
Doğalgaz Güvenliği Denetimleri Sorgulanıyor
Yetersiz denetim endişeleri yalnızca okul binalarıyla sınırlı değil. Atina Tesisatçılar ve Montajcılar Derneği (SEYA) Başkanı Athanasios Stroumboulis, doğalgaz tesisatlarının denetiminde ciddi eksiklikler bulunduğunu belirtti.
Kentsel gaz dağıtım ağlarını tüketici sayaçlarına kadar yöneten şirket Enaon, gerekli bakım belgelerinin olup olmadığını anlamak için rastgele kontroller yapıyor. Ancak Stroumboulis, bu denetimlerin sınırlı olduğunu söyledi. Bazı tahminlere göre her 5 bin tesisattan yalnızca biri kontrol ediliyor. Stroumboulis ayrıca gaz tesisatı üzerindeki işlerin yalnızca yetkili teknisyenler tarafından yapılmasının önemini vurguladı. Ona göre ilgili belgelerdeki bir mühendisin imzası, tesisatın her bölümünün nitelikli personel tarafından yapıldığı anlamına gelmiyor.
Bir diğer endişe ise doğalgaz tesisatları onaylandıktan sonra binalarda yapılan değişikliklerle ilgili. Stroumboulis'in anlattığına göre tadilat sırasında gaz cihazları ve kazanlar bazen gerekli prosedürler izlenmeden taşınıyor. Bu durumda tesisatın gerçek düzeni, onaylı planlarıyla uyuşmayabiliyor. Bu da işi kimin yaptığını ya da gerekli teknik standartlara uyulup uyulmadığını belirlemeyi zorlaştırıyor.
Mevcut düzenlemelere göre konutlardaki ev sahipleri ve diğer konut doğalgaz tüketicileri, mülklerindeki iç gaz sistemleri ve cihazların bakımından sorumlu. Gaz cihazlarının her yıl bakımdan geçirilmesi gerekiyor. Borular ve bağlantı parçalarının ise en az dört yılda bir denetlenmesi zorunlu. Büyük binalarda bu sorumluluk bina yöneticisine düşüyor.
Enaon, bakım ve uygunluk belgelerinin rastgele kontrollerini yapıyor. Ancak denetim programının ölçeğine ilişkin sorular sürüyor.
Enaon'un Gaz Olaylarıyla İlgili Açıklamaları
To Vima gazetesinin yaptığı denetim sayısı ve bulgularına ilişkin rakamları sorması üzerine Enaon, bu bilgileri kamuoyuyla paylaşmadığını söyledi. Şirketin 2024 yılını kapsayan ve en son yayımlanan sürdürülebilirlik raporunda 6.666 acil müdahale kaydedildi. Bunların 4.140'ı doğalgaz kaçağı şüphesiyle yapıldı. Raporda, bu olayların kaçının binaların içindeki gaz tesisatlarıyla ilgili olduğu ya da şüphelenilen kaçakların kaçının sonradan doğrulandığı belirtilmiyor.
Ayrıntılı kamuya açık verilerin olmaması, gaz tesisatlarıyla ilgili sorunların boyutunu ve mevcut denetimin etkinliğini değerlendirmeyi zorlaştırıyor.
Özellikle okullar için son dönemdeki olaylar, düzenli denetim ve bina güvenliğinin daha açık biçimde belgelenmesi yönündeki talepleri güçlendirdi.
Veliler Yazılı Güvenlik Güvencesi İstiyor
Attika Veli Federasyonu Başkanı Filippos Flouskounis, Grava olayının ailelerde ciddi bir kaygıya yol açtığını söyledi. Veliler, okullarda şimdiye kadar yapılan denetimlere ilişkin ayrıntılı bilgi ile doğalgaz tesisatlarının kaçak açısından test edildiğini doğrulayan belgeler talep ediyor.
Federasyonun Atina merkez bölgesi temsilcisi Kostas Danias, Koukaki'deki 14. Ortaokul'un velilerinin hâlâ gaz kaçağına dair yazılı bir teyit ya da hasarın onarıldığını gösteren bir belge almadığını belirtti. Danias, “Elimizde yalnızca sözlü güvenceler var” dedi. “Kolonos'ta geçen perşembe yaşanan olay için de durum aynı.”
Federasyon şimdi okullardaki tüm bina sistemlerini kapsayan güvenlik belgeleri ile ön deprem güvenliği denetimlerinin sonuçlarını istiyor. Danias ayrıca yetkililerin okul arazilerinin altından, içinden ya da yakınından geçen altyapı hakkında yeterli bilgiye sahip olup olmadığını sorguladı. Danias, “Kolonos'taki o noktada doğalgaz borusu olduğunu bilselerdi işe devam eder miydi?” diye sordu.
Olay, inşaat ya da bakım işleri başlamadan önce müteahhitlerin ve kamu yetkililerinin elindeki kayıtlara ilişkin soruları gündeme getirdi.
Eski Doğalgaz Borularının Yenilenmesi Planları
Enaon, Atina'daki eski gaz dağıtım ağının bazı bölümlerini yenilemek için de çalışıyor. Şirket, 2026 sonuna kadar merkez Atina'daki 150 kilometre (yaklaşık 93 mil) eski dökme demir borunun değiştirilmesini tamamlamayı planlıyor. Kamuoyu görüşüne yeni açılan 2027-2031 geliştirme programı kapsamında Enaon, metan kaçaklarını tespit edebilen ve operatörlerin onarımları önceliklendirmesine yardımcı olan Picarro teknolojisi için 6,4 milyon avrodan fazla ek yatırım talep ediyor.
