Perşembe günü Brüksel'deki AB zirvesinden konuşan Başbakan Kiryakos Miçotakis, Avrupa Komisyonu'nun Yunanistan'ın göç baskılarına karşı önerdiği AB acil durum mekanizmasını desteklediğini açıkladı. Göç ve İltica Bakanı Thanos Plevris'in sunduğu plan; sıkı devreye alma kriterlerini, daha güçlü sınır korumasını, kriz sırasında iltica prosedürlerinin geçici olarak askıya alınmasını ve daha hızlı geri göndermeleri bir araya getiriyor.
Atina, özellikle ani geliş artışları ya da üçüncü ülkelerin göç akımlarını silah olarak kullandığı durumlar için Avrupa genelinde ortak bir acil durum çerçevesi istiyor. Mekanizma ilk etapta en fazla 30 gün işleyecek; süre uzatımı ise inceleme ve onaya bağlı olacak. Mekanizmanın devreye alınması, Avrupa Birliği Konseyi'ne ve Avrupa Komisyonu'na resmen bildirilmek zorunda olacak.
Önerinin merkezinde ölçülebilir eşikler var. Böylece mekanizma genel bir baskı hissine değil, somut verilere dayanacak. Temel tetikleyicilerden biri, belirli bir sınır bölgesine gelişlerin son üç ayın ortalamasına kıyasla haftalık ya da iki haftalık bazda iki katından fazla artması. Bunun yanında çok sayıda geçiş ile düzensiz girişe yönelik tekrarlanan denemeler de dikkate alınacak. Kabul ve kimlik tespit tesislerinin 48 ila 72 saat içinde kapasitesinin dolması ve bunun kamu sağlığı ya da kamu düzeni için acil bir risk oluşturması da kriterler arasında yer alıyor.
Niteliksel kriterler de önemli bir ağırlık taşıyor. Yetkililer, göçmenlerin üçüncü bir ülkeden taşındığına ya da yönlendirildiğine dair belgelenmiş kanıtlar arayacak. Ayrıca devlet aktörlerinin kaçakçılık ağlarına göz yumduğu ya da onlarla iş birliği yaptığı yönünde bulgular aranacak. Odak noktası, savaş ya da doğal afetle değil, bir AB üye devletine baskı yapmak amacıyla örgütlenmiş hareketlerle ilgili. Belirli sınır noktalarında yapılacak kitlesel ve eş zamanlı geçiş girişimleri de bu kapsamda değerlendirilecek.
Mekanizma devreye girdiğinde sınır gözetimi artırılacak ve bu süreçte Frontex'in Hızlı Sınır Müdahale Ekipleri (RABIT) destek verecek. Planın en sert hükmü ise düzensiz girenlerin iltica başvurularının kaydını ve işlemini geçici olarak durdurmak. Yeni gelenler, menşe ülkelerine ya da geri dönüşün yasal olduğu diğer ülkelere hızlandırılmış geri gönderme işlemleri yapılana kadar kapalı gözetim ve kimlik tespit merkezlerinde tutulacak.
Sınır dışı işlemlerini hızlandırmak için plan, acil durumlarda kullanılacak AB geçiş belgeleri (Laissez-Passer) dahil olmak üzere seyahat belgelerinin düzenlenmesini sadeleştirecek. Ayrıca göçü silah olarak kullanan ya da kendi vatandaşlarını geri kabul etmeyen ülkelere koordineli siyasi ve ekonomik baskı uygulanacak.
Tüm önlemlerin, geri göndermeme ilkesi dahil olmak üzere Avrupa ve uluslararası hukuka uygun olması gerekecek.
