Belediyeler bugün giderek daha karmaşık sorunlarla karşı karşıya: enerji maliyetleri, sivil koruma, dijital hizmetler, sosyal bakım, sürdürülebilir ulaşım, atık yönetimi, halk sağlığı ve yerel kalkınma.
Aynı anda birçok üniversite, bu tür sorunlara çözüm üretebilecek bilgiye sahip. Öğretim üyeleri, laboratuvarlar, araştırma ekipleri, genç bilim insanları ve özelleşmiş altyapılar bu bilginin kaynağı.
Eksik olan ise iki dünyayı birbirine bağlayacak kalıcı bir mekanizma.
Şimdiden Belediye – Üniversite – Öğretim Üyesi – Laboratuvar iş birliği modelini tasarlıyoruz. Amaç, bir kentin gerçek ihtiyacını; sorumlu bir bilim insanı, ekip, zaman çizelgesi, bütçe ve ölçülebilir bir sonucu olan somut bir üniversite projesine dönüştürmek.
Örneğin belediye, üniversiteye yalnızca genel bir iş birliği protokolü için başvurmayacak. Somut bir sorun ortaya koyabilecek:
Belediye binalarının enerji tüketimi nasıl azaltılır?
Sel ya da aşırı hava olaylarına karşı sivil koruma nasıl iyileştirilir?
Ulaşım, otopark ve sosyal politika için veriler nasıl daha iyi kullanılır?
Yerel kalkınma nasıl daha etkili planlanır?
Üniversite tam da burada devreye girebilir. Batı Attika Üniversitesi gibi çok disiplinli bir kurumun en önemli avantajlarından biri de burada ortaya çıkıyor: disiplinlerarası çözümler sunabilmesi.
Bir kentin sorunu nadiren yalnızca teknik, ekonomik ya da sosyal olur. Aynı anda mühendislere, bilgisayar bilimcilerine, ekonomistlere, sağlık bilimcilerine, sosyal bilimcilere ve yönetim uzmanlarına ihtiyaç duyabilir.
Üniversite bu bilgileri tek bir ortak öneride bir araya getirebilir.
Ancak bu model yalnızca belediyeye ve topluma fayda sağlamıyor. Her aktif öğretim üyesi ve her laboratuvar etrafında yeni bir ekosistem de oluşturabilir. Gerçek bir proje bir araştırma ekibine çalışma alanı sağlayabilir; yeni bir araştırmacıyı, bir doktora adayını ya da bir doktora sonrası araştırmacıyı destekleyebilir; bir laboratuvarı güçlendirebilir; yeni veriler üretebilir ve yeni yayınlara ya da daha büyük ulusal ve Avrupa projelerine kapı açabilir.
Böylece erdemli bir döngü oluşur: toplumun sorunu → üniversitenin çözümü → finanse edilen proje → öğretim üyesinin ve laboratuvarın güçlenmesi → yeni araştırma → topluma yeni çözümler.
Bu, aynı zamanda yükseköğretim kurumlarının (AEİ) mali özerkliğine farklı bir yaklaşım. Kamu finansmanı hâlâ kesinlikle gerekli. Ancak modern bir devlet üniversitesi, sahip olduğu bilgiyi kullanarak ek kaynak yaratabilmeli. Bu, üniversiteyi bir şirkete dönüştürmek anlamına gelmez; bilgiyi toplumsal değere çevirmek anlamına gelir.
Dolayısıyla hedefimiz iki gerçek ihtiyaca aynı anda yanıt vermek. Bir yandan belediyelerin ve yerel toplulukların üst düzey uzmanlığa erişme ihtiyacı, öte yandan üniversitelerin araştırma, laboratuvarlar ve insan kaynağı için daha fazla kaynak elde etme ihtiyacı.
Uygulama somut adımlarla yapılabilir. Birincisi, belediyelerin ve kamu kurumlarının gerçek sorunlarının düzenli biçimde kaydedilmesiyle. İkincisi, bu ihtiyaçların uygun öğretim üyeleri ve laboratuvarlarla eşleştirilmesiyle. Üçüncüsü, sorunun gerektirdiği durumlarda disiplinlerarası ekipler kurulmasıyla. Dördüncüsü, maliyeti hesaplanmış, net teslim edilebilir çıktıları ve zaman çizelgesi olan somut önerilerle. Beşincisi, yasal çerçeve içinde, şeffaflık ve hesap verebilirlikle uygulamayla. Altıncısı ise projenin belediye, yurttaş ve üniversite açısından gerçek sonucunun değerlendirilmesiyle.
Ancak üniversiteler belediyelerin hizmetlerinin yerini almamalı. Onların rolü farklı: gerçek bir karşılaştırmalı üstünlüğe sahip oldukları alanlarda katkı sunmak. Bu alanlar uzmanlaşmış bilimsel bilgi, uygulamalı araştırma, inovasyon ve farklı bilim alanlarını bir araya getirme.
Hiçbir belediye, ihtiyaç duyabileceği her bilim dalında sürekli uzman bulunduramaz. Ama tüm bir üniversitenin bilgisine erişebilir.
Üzerinde çalıştığımız model budur: topluma daha açık, yurttaşların gündelik yaşamında daha yararlı ve aynı zamanda araştırma ve kendi insanları için yeni fırsatlar yaratmakta daha güçlü bir üniversite.
Çağdaş bir devlet üniversitesi yalnızca bilgi üretmekle yetinmemeli. Bu bilgiyi topluma gerçek değere dönüştürebilmeli.
Bu soyut bir hırs değil. Bir üniversitenin yönetiminde bulunan hepimiz, mevcut imkânları da aşılması gereken engelleri de biliyoruz. Toplumun ihtiyaçlarını öğretim üyeleri, laboratuvarlar, araştırma ekipleri ve mevcut finansman mekanizmalarıyla nasıl buluşturabileceğimizi de biliyoruz. Bu yüzden bu yönde ilerlemek bizim sorumluluğumuz. Topluma daha açık, belediyelere ve yurttaşlara daha yararlı, öğretim üyelerine ve laboratuvarlarına daha destekleyici ve sonuçta daha güçlü ve daha özerk üniversiteler yaratmalıyız.
Artık mesele bunun mümkün olup olmadığı değil. Mesele, bunun nasıl doğru biçimde örgütleneceği.
Aristeidis Papagrigoriou, Batı Attika Üniversitesi'nin İdari ve Ekonomik İşler – Sürdürülebilir Kalkınma Başrektör Yardımcısı.