Yasa dışı göçmenlerin yönetimine yönelik yeni bir çerçeve, Ruanda'da kurulması planlanan ilk ortak Geri Dönüş Merkezi ile şekilleniyor.
Beş ülke, 16 Kasım Pazartesi günü Viyana'da yaptıkları açıklamayla, Afrika ülkesinin planın uygulanması için resmi müzakere ortağı olduğunu bildirdi. Açıklamayı Yunanistan, Almanya, Avusturya, Danimarka ve Hollanda birlikte yaptı.
Yeni sistem, sığınma başvurusu kesin olarak reddedilmiş ama pratik nedenlerle ülkelerine geri gönderilemeyen kişileri kapsayacak. ProtoThema.gr'nin ortaya çıkardığına göre plan, Ruanda'da açık tesisler kurulmasını, oraya nakledilenlere oturma izni verilmesini ve kişilerin ülkede yerleşebilmesi ya da kendi ülkelerine gönüllü olarak dönebilmesi seçeneklerini öngörüyor.
Bir sonraki adım, Ocak 2027'nin başında işbirliği mutabakat muhtırasının imzalanması.
Geri Dönüş Merkeziyle neler değişecek?
Temel değişiklik, beş ülkenin sığınma başvurusu kesin olarak reddedilmiş ama ülkelerine geri gönderilemeyen göçmenler için yeni bir yönetim seçeneği elde etmek istemesi.
Şimdiye kadar bu tür durumlar çoğu zaman uzayıp çözümsüz kalıyordu. Çünkü geri dönüş kararı vardı ama uygulanamıyordu. Önerilen modele göre ilgililer, belirli koşullara bağlı olarak Ruanda'ya nakledilebilecek ve orada yasal oturma statüsü verilecek.
Hangi göçmenler etkilenecek?
Ruanda'ya nakil, tüm yasa dışı göçmenleri ya da sığınma başvurusu yapan herkesi kapsamayacak.
Plana göre üç temel koşulun yerine gelmesi gerekiyor:
1) Üçüncü ülke vatandaşı olmak ve Yunanistan, Almanya, Avusturya, Danimarka ya da Hollanda'da bulunmak.
2) Sığınma başvurusunun kesin olarak reddedilmiş olması, yani artık ülkede kalma hakkının bulunmaması.
3) Ülkelerine geri dönüşün pratik ya da idari nedenlerle mümkün olmaması.
Bu zorluklar, ilgili kişi geri dönüş konusunda yetkililerle işbirliği yapmadığında ya da kendi ülkesi geri kabulde iş birliği yapmadığında ortaya çıkabilir. Bu nedenle sığınma başvurusunun reddedilmesi, tek başına yeni sisteme girmek için yeterli değil.
Nakilden kimler muaf tutulacak?
Plan, ileri düzeyde koruma gerektiren belirli kategorileri kapsam dışında tutuyor. ProtoThema.gr'nin elde ettiği bilgilere göre refakatsiz çocuklar, aileler ve en ağır savunmasızlık kategorilerine giren kişiler Ruanda'ya nakledilmeyecek.
Kapsama alınmanın kesin koşulları ve muafiyet kriterleri, nihai anlaşmaya varılmadan önceki istişarelerde belirlenecek.
Kapalı bir gözaltı merkezi mi olacak?
Sunulan modele göre hayır. Ruanda merkezi, kapalı bir gözaltı merkezi yerine açık tesislerle çalışacak şekilde tasarlanmış.
Oraya nakledilenlerin Ruanda'dan oturma izni alması bekleniyor. Bu da onların o Afrika ülkesinde yasal olarak kalmasına imkân verecek. Yasal oturma imkânı planın temel özelliği ve kişilere sonradan sunulacak seçeneklerle bağlantılı.
Ruanda'ya varanlar neler yapabilecek?
İlgililerin iki seçeneği olacak.
Birincisi, Ruanda'da kalıp yerel topluma uyum sağlamak. Bu amaçla yerleşme teşvikleri, dil öğrenimi, sigorta ve sosyal yardımlar ile sosyal konutlara erişim dahil destek programlarının kurulması öngörülüyor.
İkincisi, kendi ülkelerine gönüllü olarak dönmek. Bu imkân, önce Ruanda'da kalmayı seçip sonra fikrini değiştirenler için de açık olacak.
Plan bu nedenle yalnızca bir sınır dışı etme yönetimiyle sınırlı değil. Nakil edilenlere başka bir ülkede yeni bir hayat kurma imkânı da sunuyor.
Neden Ruanda seçildi?
Beş Avrupa hükümetinin gerekçesine göre Ruanda, planın uygulanması için uygun görülen özelliklere sahip. Bunlar arasında siyasi istikrar, toplumsal uyum, yüksek ekonomik büyüme oranları ve ülkenin mülteci nüfusuna ev sahipliği konusundaki deneyimi yer alıyor.
Katılımcı hükümetler, bu deneyimin yerleşme ve toplumsal entegrasyon programlarının geliştirilmesinde kullanılabileceğine inanıyor. İş birliği aynı zamanda Ruanda'nın Avrupa ülkeleriyle uluslararası ilişkilerini geliştirme çabalarının bir parçası.
Cezalandırıcı bir önlem mi?
Önerilen merkezi, Avrupa Birliği'ne kabul edilmeyen ve kendi ülkelerine dönemeyen kişiler için alternatif bir imkân olarak sunan altı taraf.
Girişimin siyasi gerekçesi şu: Ruanda'ya nakil, yasal oturma ve entegrasyon programlarıyla kişilere “ikinci bir şans” sunacak. Bu sayede geri dönüş kararı uygulanamadığında ortaya çıkan uzun süreli belirsizlik ortadan kalkacak.
İş birliğine katılan hükümetlerin anlatısı bu yönde. Planın nasıl uygulanacağı ve ilgili güvenceler ise nihai çerçevede belirlenmek zorunda.
Nakiller ne zaman başlayacak?
Şu an nakillerin başlayacağına dair bir tarih yok.
Pazartesi günkü açıklama, Ruanda'nın merkezin kurulması için beş ülkenin müzakere ortağı olarak resmen tanınmasıyla ilgili. Bir sonraki adım, Ocak 2027'nin başında işbirliği mutabakat muhtırasının imzalanması.
Bu arada nakil koşulları, tesisler, finansman ve operasyonel prosedürler konusunda teknik istişarelerin sürdürülmesi gerekiyor.
Yunan hükümeti, sistemi 2027 yılında pilot olarak uygulamayı hedefliyor. Yunanistan için yeni model, Göç ve Sığınma Bakanlığı'nın ülkede yasal kalma hakkı kalmayan göçmenlerin geri dönüşlerini daha etkili hale getirme çabalarının bir parçası. Bakanlığı Thanos Plevris yönetiyor.
Plevris: Ruanda'daki geri dönüş merkezi Avrupa göç politikasını değiştirecek
Yunanistan Göç ve Sığınma Bakanı, üçüncü bir ülkede Geri Dönüş Merkezi kurulmasını destekledi. Bakan, amacın Avrupa'da sığınma hakkı bulunmayan kişilerin geri dönüş sayısını artırmak ve göçmen kaçakçılığı ağlarıyla mücadele etmek olduğunu vurguladı.
Thanos Plevris, Ruanda'daki geri dönüş merkezi konusunda düzenlediği basın toplantısında girişimi Avrupa göç politikası için önemli bir gelişme olarak nitelendirdi. İlk varış ülkelerinin daha etkili geri dönüş mekanizmalarına ihtiyaç duyduğuna dikkat çekti.
Plevris'in dediğine göre, uluslararası koruma hakkı olanlar bu korumayı Avrupa'da almalı. Sığınma şartlarını karşılamayanlar ise kendi ülkelerine dönmeli.