Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) Hera misyonunun baş araştırmacısı Dr. Patrick Michel, Atina-Makedonya Haber Ajansı'na (ANA-MPA) yaptığı açıklamada, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri'nin dünyanın ilk kanıtlanmış gezegen savunma stratejisini geliştirmek için nasıl bir araya geldiğini anlattı.
26 Eylül 2022'de NASA, Çift Asteroit Yönlendirme Testi (DART) uzay aracını saatte yaklaşık 20 bin kilometre hızla bir asteroide çarptırdı. Bu, bir gök cisminin yörüngesini değiştirmeye yönelik ilk gerçek dünya denemesiydi.
Bilim insanları uzay aracının hedefini vurduğunu doğrulasa da çarpışmanın etkilerini henüz tam olarak anlayabilmiş değil.
İşte bu noktada ESA'nın Hera misyonu devreye giriyor.
Ekim 2024'te fırlatılan Hera'nın, bu yılın sonlarında asteroit sistemine ulaşması ve çarpışmanın ardından oluşan durumu inceleyerek DART'ın asteroitin yörüngesini ne kadar değiştirdiğini belirlemesi planlanıyor.
Michel, 'Bu misyon, gezegen savunması dediğimiz şeyin bir parçası' dedi. 'Gezegen savunması, bizi bir asteroit çarpmasından korumaya yönelik faaliyetleri kapsıyor. Yani dinozorların kaderini yaşamak istemiyoruz. DART ve Hera'nın amacı, bir asteroiti orijinal yörüngesinden saptırabileceğimizi kanıtlamak.'
Michel, Hera'nın rolünü bir dedektifin olay yerine dönmesine benzetti: 'Çarpmanın bir krater oluşturup oluşturmadığını, kraterin ne kadar büyük ve ne kadar derin olduğunu bilmek istiyoruz. Hera, DART'ın sorumlu olduğunu bilerek olay yerini araştırmaya gelen Müfettiş Columbo gibi.'
CubeSats, asteroitlerin içinde ne olduğunu ortaya çıkaracak
Hera, ana uzay aracından ayrılacak ve asteroitin yakın gözlemlerini yapacak iki CubeSat taşıyacak. Mini uydulardan biri, ilk kez bir asteroitin içini inceleyebilecek radar donanımına sahip. Bu sayede bilim insanları, asteroitin katı bir kaya mı yoksa gevşek bir moloz yığını mı olduğunu belirleyebilecek.
Michel, bir asteroitin iç yapısını anlamanın gelecekteki herhangi bir saptırma misyonu için hayati önem taşıdığını söyledi: 'Bir süngere ateş ederseniz, çelik bir çubuğa ateş ettiğinizde alacağınız tepkiyi alamazsınız.'
Dünya'nın bilinen bir asteroit tehdidi yok
Popüler endişelere rağmen Michel, gök bilimcilerin şu an için kısa veya orta vadede Dünya'yı tehdit edebilecek herhangi bir asteroit bilmediğini vurguladı. 'Bildiğimiz tüm asteroitlerden hiçbiri, en azından kısa veya orta vadede bizi tehdit etmiyor.'
Mevcut yörünge hesaplamaları yaklaşık 100 yıl ileriye uzanıyor ve bilim insanları bu dönemde bilinen herhangi bir yıkıcı çarpma ihtimalini dışlayabiliyor. Ancak Michel, bilinmeyen asteroit popülasyonunun hâlâ gezegen savunmasına yatırım yapılmasını haklı çıkardığını belirtti: 'İhtiyacımız olmadan önce hazır olmak daha iyi. Neyse ki zamanımız var.'
Bilim insanları tehlikeli asteroitleri aramaya devam ediyor
Araştırmacılar, çarpmaları halinde küresel yıkıma yol açabilecek, bir kilometreden büyük Dünya'ya yakın asteroitlerin neredeyse tamamını tespit etti. Bu türden yaklaşık bin asteroit biliniyor ve hiçbiri en azından önümüzdeki yüzyıl için bir tehdit oluşturmuyor.
Bilim insanları şimdi, bir bölgeyi veya küçük bir ülkeyi harap edebilecek 140 metreden büyük asteroitlere odaklanmış durumda. Michel, araştırmacıların şu ana kadar bu cisimlerin yalnızca yüzde 40'ını keşfedebildiğini, yaklaşık yüzde 60'ının hâlâ bulunmayı beklediğini söyledi.
NASA, 2027'de NEO Surveyor uzay teleskobunu fırlatarak bu arayışı hızlandırmayı planlıyor. Misyon, on yıl içinde 140 metreden büyük, potansiyel olarak tehlikeli asteroitlerin çoğunu tespit etmeyi hedefliyor. Michel, '2040 civarında, bu büyüklükteki tehlikeli asteroitlerin çoğunu biliyor ve gelecekteki çarpmaları tahmin edebiliyor olacağız' dedi.
Uluslararası iş birliği hayati önem taşıyor
Michel, teknolojinin tek başına Dünya'yı koruyamayacağını vurguladı. Hükümetlerin, gök bilimciler gerçek bir tehdit tespit ettiğinde liderlerin hızlı hareket edebilmesi için net uluslararası protokoller oluşturması gerektiğini belirtti. 2013'ten bu yana, Birleşmiş Milletler destekli iki çalışma grubu, asteroit müdahalesi için uluslararası planlamayı koordine ediyor.
Michel, 30 metrelik bir asteroitin büyük bir şehre yaklaştığı varsayımsal bir senaryoyu örnek gösterdi. Bilim insanları, asteroitin atmosferde güvenli bir şekilde patlayıp patlamayacağını veya yere çarpıp çarpmayacağını belirleyemeyebilir; bu da siyasi liderleri milyonlarca insanı tahliye edip etmeme kararıyla baş başa bırakır. Michel, DART ve Hera gibi misyonların, daha güçlü uluslararası iş birliğiyle birleştiğinde bu tür durumlarda karar alma sürecini iyileştireceğini düşünüyor.
NASA'nın DART misyonu, kinetik çarpma tekniğini başarıyla göstererek asteroit saptırmanın artık bilim kurgu değil, pratik bir teknoloji olduğunu kanıtladı. Michel, barış zamanında hazırlıklara devam edilmesinin şart olduğunu söyledi çünkü etkili gezegen savunma sistemleri kurmak onlarca yıllık bilimsel araştırma ve uluslararası iş birliği gerektiriyor.
