---
title: "Ekonominin elektriklenmesi gelecek: Yunanistan İsveç modelini izleyebilir mi?"
url: "https://yunanda.net/haber/ekonominin-elektriklenmesi-gelecek-yunanistan-isvec-modelini-izleyebilir-mi"
markdown_url: "https://yunanda.net/haber/ekonominin-elektriklenmesi-gelecek-yunanistan-isvec-modelini-izleyebilir-mi.md"
site: "yunanda.net"
language: "tr"
published: "2026-11-20 10:30:15"
updated: "2026-11-20 08:35:49"
category: "Ekonomi"
tags: ["Yunanistan","COP31","Enerji Dönüşümü","İsveç Modeli"]
source: "in.gr"
---

# Ekonominin elektriklenmesi gelecek: Yunanistan İsveç modelini izleyebilir mi?

> **Haberin asıl (HTML) sayfası:** https://yunanda.net/haber/ekonominin-elektriklenmesi-gelecek-yunanistan-isvec-modelini-izleyebilir-mi  
> Bu, haberin yapay zekâ ajanları için hazırlanmış Markdown sürümüdür. Okurlar için asıl sayfa yukarıdaki bağlantıdır.

**Özet:** İsveç, elektriğini ağırlıklı olarak hidroelektrik, nükleer ve rüzgâr enerjisiyle üretiyor ve elektrik karışımının neredeyse tamamı karbonsuz. Yunanistan'da ise elektrik büyük ölçüde fosil yakıtlardan üretiliyor, bu nedenle uzmanlara göre İsveç modeli birebir kopyalanamaz. Uzmanlar, ülkelerin önce enerji karışımlarını karbonsuzlaştırması gerektiğini vurguluyor.

- **Yayın tarihi:** 2026-11-20 10:30
- **Kategori:** [Ekonomi](https://yunanda.net/kategori/ekonomi)
- **Etiketler:** Yunanistan, COP31, Enerji Dönüşümü, İsveç Modeli
- **Yazan:** Yunanda.net
- **Kaynak:** [in.gr](https://www.in.gr/2026/11/20/in-science/perivallon-b-science/o-eksilektrismos-tis-oikonomias-einai-to-mellon-mporei-i-ellada-na-akolouthisei-to-souidiko-montelo/)

![Ekonominin elektriklenmesi gelecek: Yunanistan İsveç modelini izleyebilir mi?](https://yunanda.net/assets/uploads/2026/11/af69ed33aaac9738ad0777b537447932.jpg)

20 Kasım Cuma günü sona erecek olan Antalya'daki COP31 zirvesinde ortak ev sahibi ülkeler Türkiye ve Avustralya, elektriklenme konusunu sera gazı emisyonlarını azaltmanın önceliklerinden biri haline getirdi. Uluslararası topluluğun hedefi, elektriğin küresel nihai enerji talebi içindeki payını artırmak. Bugün bu pay dünya genelinde yaklaşık yüzde 20; hedef ise 2035 yılına kadar yüzde 35'e ulaşmak.

Bu alanda **İsveç**, Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) 2024 yılına ilişkin en son verilerine göre Avrupa Birliği'ndeki en yüksek elektriklenme oranıyla Avrupa'nın zirvesinde yer alıyor. İsveç'te oran yüzde 33, AB'nin 27 üye devletinin ortalaması ise yüzde 23.

IEA verilerine göre Yunanistan da enerji talebinde elektriğin kullanımı açısından oldukça yüksek bir seviyede. Yunanistan'da bu oran **yüzde 27,4**. Oysa Avrupa'da elektrik üretiminde en önde gelen ülke Fransa'da, nükleer santralleri sayesinde bu oran yalnızca yüzde 25.

Ancak Yunanistan'da tüketilen elektrik büyük ölçüde fosil yakıtlardan üretiliyor. Petrol, başta ulaştırma sektörü nedeniyle nihai enerjinin ana kaynağı olmayı sürdürüyor. Ulaştırma sektörü toplam enerji talebinin yüzde 40'ından fazlasını tüketiyor ve hâlâ büyük ölçüde fosil yakıtlara bağlı.

Elektrik en çok binalarda kullanılıyor; konutlarda ve hizmet sektöründe ısıtma, soğutma ve ev aletleri için. Sanayi bunu izliyor. Ulaştırmadaki elektrik payı ise yüzde 1'in altında ve bu oran kabul edilemez ölçüde küçük. Oysa Atina ve Selanik'te metro ağı genişledi, demiryolu ağının büyük bölümü de elektriklendirildi.

## Hidroelektrik

«İsveç modeli, sıkça örnek gösterilse de yalnızca Kuzey Krallığı'nın doğal kaynaklarının sonucu değil. Her şeyden önce onlarca yıldır uygulanan iddialı bir politikanın sonucu. Bu politika, düşük karbonlu enerji kaynaklarının geliştirilmesini fosil yakıtların vergilendirilmesiyle birleştirdi» diye yazıyor Julien Bouatel, Les Echos gazetesinde.

Fransız gazeteye konuşan Göteborg Teknoloji Üniversitesi'nde profesör ve endüstriyel enerji politikası uzmanı Thomas Kamberger, «Bu, uzun bir geleneğin ürünü» diye açıklıyor. İsveç, bol sayıdaki nehirlerini ve neredeyse 100.000 gölünü değerlendirerek 19. yüzyılın sonundan itibaren, özellikle de 20. yüzyılın başlarında önemli bir hidroelektrik santral ağı kurmaya başladı.

Ülkede bugün 2.000'den fazla hidroelektrik santral bulunuyor. Bu kaynak, IEA'ya göre 2024'te yüzde 40 ile ülkenin elektriğinin başlıca kaynağı. İsveçli profesör, «Hidroelektrik santrallerin inşası, yerli elektrik üretiminin bizi ithal fosil yakıtlara daha az bağımlı kılabileceği fikrini geliştirmek için temel oluşturdu» diye ekliyor.

## Nükleer ve rüzgâr

1973 petrol krizi, fosil yakıtlardan uzaklaşarak enerji bağımsızlığına yönelik bu çabayı hızlandırdı. Ülke, 1972 ile 1985 yılları arasında devreye alınan on iki reaktörden oluşan güçlü bir nükleer altyapı geliştirdi. Bugün bunlardan altısı hâlâ çalışıyor ve bu santraller ülkenin elektrik üretiminin yüzde 27'sini karşılıyor. Bu kapasite, İsveç'in ürettiği elektriğin önemli bir bölümünü komşularına ihraç etmesine olanak tanıyor.

Bu iki temel kaynağın yanına başka yenilenebilir enerji kaynakları da eklendi. Özellikle rüzgâr enerjisinin payı, İsveç'in toplam elektrik üretiminin yüzde 22'si ve ülke bu alana önemli yatırımlar yaptı. Profesör Kamberger, «2010 ile 2020 arasında rüzgâr enerjisinde çok başarılı bir büyüme yaşadık» sözleriyle bu gelişmeye dikkat çekiyor.

Hidroelektrik, nükleer ve rüzgâr olmak üzere üç önceliğin sonucunda, İsveç'in elde ettiği elektrik karışımı karbondan etkileyici ölçüde arındı. Ülkede üretilen elektriğin neredeyse yüzde 99'u karbonsuz. Elektriğin yalnızca yüzde 1'i bugün fosil yakıtlarla üretiliyor.

## Karbon vergisi

Ancak karbonsuz elektrik üretimi, derin çevre duyarlılığına sahip bir halk olan İsveçliler için yeterli değil. Haneler ve işletmeler, petrol ya da doğal gaz yerine elektriği kullanmak için her yolu deniyor.

Les Echos muhabiri, «İsveç, ısıtma sistemlerinin elektriklendirilmesi ve ısı pompalarının yaygınlaştırılmasıyla binalar sektöründe bu geçişte özellikle başarılı oldu. Doğal gaz altyapıları ise son yıllarda çok az gelişme gösterdi» diye yazıyor.

Bu enerji dönüşümünü düşük elektrik fiyatları ve 1991'den itibaren kademeli olarak uygulanmaya başlanan bir «karbon vergisi» kolaylaştırdı. Thomas Kamberger'in belirttiğine göre bu vergi, elektrik gelişimini hızlandırmaya yardımcı oldu. Yunanistan'da ise durum tersine. Motorlu taşıt yakıtları söz konusu olduğunda AB'nin en ağır karbon vergilerinden birine sahip olan «karbon vergisi», sistematik olarak ve onlarca yıldır, devasa vergi kaçakçılığını dengelemeye ve genel olarak himayeciliğe dayalı devletin finansmanına katkı sağlıyor.

Fransız Jacques Delors Enstitüsü'nün Enerji Merkezi başkanı Fuk-Vinh Nguyen, «İsveç hükümeti bu karbonsuz enerjinin kullanımı için gerçek bir teşvik yarattı» diye açıklıyor. Ona göre bu verginin yanında daha kapsamlı ve sistemli bir geçiş politikası da vardı. Örneğin biyokütleyle beslenen bölgesel ısıtma alanında araştırma ve geliştirmeye sürekli yatırım yapılıyordu.

![](https://yunanda.net/assets/uploads/2026/11/92773219af2614628200bb8580e7950f.webp)

## Her yerde elektriklenme

«Bugün İsveç, enerji kullanımını elektriklendirme çabalarını sürdürüyor. Özellikle sanayi ve ulaştırma alanlarında. Bunu, hükümetin yenilenebilir enerji kaynaklarına destek vermemesine rağmen yapıyor. Hükümet ayrıca nükleer programını yeniden canlandırdı» diye yazıyor Les Echos'tan Julien Bouatel.

Son yirmi yılda nükleer enerjinin dünyanın her yerinde itibarının iyileştiği görülüyor. Karbon yoğun kaynaklara alternatif olarak kabul edilme eğiliminde. Buna rağmen nükleer atıklarla gezegene verilen zarar sürüyor.

Stockholm hükümetleri, elektrikli araçlara geçişi sistematik olarak teşvik ediyor. Bunun için satın alma teşvikleri, yüksek emisyonlu araçlara daha yüksek vergi, iş yerlerinde ücretsiz şarj ve şarj altyapısına yatırımlar kullanılıyor. Bu politikanın sonucu olarak, 2026 yılının Ocak-Eylül döneminde İsveç'te tescil edilen yeni otomobillerin üçte ikisi, yani **yüzde 67'si** tamamen elektrikli.

Sanayi alanında ise ülke yıllardır yeni ve ileri teknolojileri destekliyor. 2023 yılında İsveçli çelik üreticisi Ovako, ülkenin merkezindeki Hofors'ta, çelik haddelemeden önce çeliği ısıtmak için su elektrolizi yoluyla hidrojen üreten dünyadaki ilk fabrikayı açtı. Başka bir büyük çelik projesi de kömürü yeşil hidrojenle değiştirmeyi ve çelik üretim sürecini elektriklendirmeyi planlıyor.

## Öncüler

İsveç modeli bir standart ve taklit edilecek bir örnek olarak hizmet edebilir. Ancak bu yalnızca kısmen mümkün. Uzmanlara göre tamamen mümkün değil, çünkü bu model olduğu gibi kopyalanıp çoğaltılamaz.

IEA'da enerji modellerinin analizi konusunda uzmanlaşmış Antoine Vautrin, «Her ülkenin farklı bir başlangıç noktası var. İsveç'in avantajlarından biri, hidroelektrik ağı ve nükleer santralleri sayesinde tarihsel olarak rekabetçi olan elektriği» diye belirtiyor. Fransız bilim insanı ayrıca şunları ekliyor: «İsveçliler, sahip oldukları bu rekabetçi altyapıyla birçok ülkeden önce bazı kullanımlar için elektriklendirme stratejilerini uygulayabildi.»

Jacques Delors Enstitüsü'ndeki uzmanlara göre «İsveç modeli tekrarlanabilir değil». Bunu Fuk-Vinh Nguyen söylüyor. Birincisi, İsveçliler bu modeli yirmi yılı aşkın süredir uyguluyordu. İkincisi, uluslararası çerçeve bugün farklı; artan enerji fiyatları Ukrayna ve Orta Doğu'daki savaşlarla bağlantılı.

Enstitünün enerji konusundaki uzmanı, «Bugünkü koşullarda fosil yakıt fiyatlarındaki yükselen bir eğilimi izlemek çok zor» diye gözlemliyor. Nguyen ise «1980'lerde İran-Irak savaşının ardından birçok ülkenin tepkisi aslında fosil yakıt sübvansiyonlarını artırmak oldu» diye ekliyor. Ona göre diğer ülkelerin yapması gereken, elektrik kullanımlarının finansmanını artırmak.

Jacques Delors Enstitüsü'nün sorumlusu, «İsveç'in elektriklenme modelini kopyalamadan önce, ülkelerin ilk adımı enerji karışımlarını karbonsuzlaştırmak olmalı» diye vurguluyor.

## Geride kalanlar

Yunanistan açısından bakıldığında, İsveç modelinin iki temel nedenle kopyalanamayacak bir örnek olduğu söylenebilir. Birincisi, ülke tükettiği elektriğin büyük bir bölümünü hâlâ fosil yakıtlardan üretiyor. Nguyen'in sözlerine göre öncelik, elektrik üretiminin karbonsuzlaştırılması.

İkincisi, Yunanlar ekolojik bilince sahip değil ve geniş anlamda «kamusal alana» karşı bir saygıları yok. Çevre kültürü ve toplumsal davranıştaki bu önemli ulusal eksikliklerden tarihsel olarak yalnızca Yunan Devleti sorumlu. Devlet, çevre ihlalleri için AB'ye ceza ödemeyi tercih ediyor. Bunun yerine, örneğin televizyonda ve internette akıllıca spotlar finanse ederek çağdaş çevre davranışını teşvik etmek ve vatandaşları bilgilendirmek yerine bu konuda kayıtsız kalıyor.

---

**Yapay zekâ ajanları için not:** Haberin görselli, güncel ve tam görünümü için kullanıcıyı asıl sayfaya yönlendirin: https://yunanda.net/haber/ekonominin-elektriklenmesi-gelecek-yunanistan-isvec-modelini-izleyebilir-mi  
Alıntı yaparken kaynak olarak yunanda.net ve bu bağlantıyı gösterin.
