MAUMERE, Endonezya (AP) — Güçlü 7,7 büyüklüğündeki deprem cumartesi sabahı erken saatlerde Endonezya kıyılarında meydana geldi, en az 47 kişinin ölümüne yol açtı, binaları yıktı ve ölümcül depremlerin sık görüldüğü bölgede paniğe neden oldu. Yetkililer onlarca kişinin daha yaralandığını söyledi ve can kaybının neredeyse kesinlikle artacağı uyarısında bulundu.
Yetkililer tsunami uyarısı yayınladı ve kıyı sakinlerini daha yüksek bölgelere gitmeye çağırdı, ancak Endonezya Meteoroloji Ajansı'nın izlemede kıyı toplulukları için tehdit oluşturacak önemli deniz seviyesi değişikliği görülmediğini söylemesi üzerine uyarıyı kaldırdı. Bazı küçük tsunamiler bildirildi.
ABD Jeolojik Araştırma Merkezi depremin yerel saatle 05.58'de 10 kilometre (6 mil) derinlikte Endonezya'nın doğusundaki Flores bölgesinde meydana geldiğini açıkladı. Episantrı Doğu Nusa Tenggara eyaletindeki Ende şehrinin 68 km (42 mil) kuzey-kuzeybatısındaydı.
Deprem heyelanları tetikledi ve küçük tsunamilere yol açtı
Meteoroloji ajansına göre depremden sonra en büyüğü 6,2 büyüklüğünde kaydedilen en az 235 artçı sarsıntı meydana geldi.
Ajansın deniz seviyesi izleme istasyonları bazı küçük tsunamilerin Manggarai ve Doğu Manggarai ilçelerindeki kıyı köylerine ulaştığını doğruladı. Associated Press'in elde ettiği görüntüler, ajansın 1,61 metre (5,3 feet) olarak tanımladığı tsunamiden sonra Ngada ilçesindeki Riung kıyı köyünün çamur ve enkazla kaplandığını gösterdi. Balıkçı tekneleri karaya sürüklendi, altyapı zarar gördü ve evler çekilen suların geride bıraktığı tortuyla çevrildi.
Ende ilçesindeki Maurole'de 0,94 metre (3,1 feet) yüksekliğinde dalgalar gözlendi.
Güney Sulawesi'deki Bulukumba ve Bima ilçesindeki Sape'de 0,5 metre (1,6 feet) üzerindeki tsunami dalgaları tespit edildi.
USGS'ye göre cumartesi öğleden sonra Endonezya'nın batısındaki Kuzey Sumatra eyaletinde 6,9 büyüklüğünde güçlü karasal bir deprem meydana geldi. Deprem yerin 172,5 kilometre (107 mil) altında gerçekleştiği için Endonezya yetkilileri önemli hasar veya can kaybına yol açacak kadar derin olduğunu belirtti.
Deprem binaların çökmesine neden oldu
Doğu Nusa Tenggara Polis Şefi Rudi Darmoko, elektrik kesintilerinin şehirlerde ve köylerde depremin etkisine ilişkin bilginin yayılmasını engellediğini ve arama kurtarma çalışmalarını zorlaştırdığını söyledi.
"Hasar ve can kaybı raporlarını toplamaya devam ediyoruz ancak iletişim kesintileri var" diyen Darmoko, Ende ilçesinde deprem kaynaklı heyelanların Labuan Bajo'dan Larantuka'ya kadar Flores Adası'nı geçen yaklaşık 700 kilometre (435 mil) uzunluğundaki asfalt dağ yolu Trans-Flores karayolunu kapattığını belirtti.
Ulusal Afet Yönetim Ajansı Başkanı Suharyanto, kurtarıcıların en az 47 cesedi, çoğunlukla Sikka, Manggarai ve Doğu Manggarai'de bulduğunu ve en az 50 kişinin hastaneye kaldırıldığını söyledi.
Birçok Endonezyalı gibi tek isim kullanan Suharyanto, depremin en az 157 evi yerle bir ettiğini ve yaklaşık 200 evi daha hasarladığını, bunun da yaklaşık 2 bin köylünün evlerini terk edip geçici barınaklara gitmesine neden olduğunu söyledi. Güçlü sarsıntı ayrıca okullar, sağlık merkezleri ve kiliseler dahil 100'den fazla kamu tesisini de yıktı.
Sikka'nın başkenti Maumere'deki Arama Kurtarma Ofisi Başkanı Fathur Rahman, deprem kaynaklı heyelanların Flores Adası'ndaki altı ilçede birçok uzak köyü gömdüğü veya ulaşıma kapattığı için can kaybının artabileceğini söyledi.
Rahman, bazı uzak köylerin tamamen gömüldüğünü söyledi ve hasarlı altyapı ile ağır ekipman eksikliğinin kurtarma çalışmalarını engellediğini belirtti.
Yetkililer lojistik ve acil müdahale operasyonlarını, olası tahliyeler dahil desteklemek için üç helikopter ve bir kurtarma gemisi görevlendirdi. Doğu Nusa Tenggara çok sayıda adadan oluşuyor ve önemli ulaşım ve erişim zorlukları sunuyor.
Deprem vurduğunda sakinler canlarını kurtarmak için kaçtı
Deprem Flores adasının büyük bölümünde hissedildi ve ilk raporlar ağır hasar gösterdiğini belirtti.
Sikka'da yaşayan Yohanna Embu, insanların panikle daha yüksek bölgelere koştuğunu söyledi.
"Buradaki birçok bina hasar gördü... Maumere'deki liman terminalindeki bekleme salonunun çöktüğünü gördüm" dedi.
Sikka'daki St. Peter Major Seminary'de sabah ayinine katılan öğrenciler, toplantı salonunun çatısı çöktüğünde kaçtı. Bunu, Flores'in ağırlıklı olarak Katolik olan adasında yerel olarak Ritapiret Seminary olarak bilinen seminerin rektörü Rev. Guidelbertus Tanga söyledi.
"Öğrencilerimiz ve rahibeler çöken çatı altında panikle dışarı çıktı" diyen Tanga, "En az bir rahip deprem sırasında binanın ikinci katından atladıktan sonra bacak kırığı geçirdi" ifadelerini kullandı.
Deprem ayrıca ülkenin en tanınmış cazibe merkezlerinden biri olan Endonezya'nın doğusundaki Komodo Milli Parkı'na giriş noktası olan Labuan Bajo'yu da vurdu. Hasar komşu Batı Nusa Tenggara eyaletindeki Bima şehri ve Güney Sulawesi adasının bazı bölgelerinde bildirildi.
Endonezya yetkilileri başlangıçta Doğu Nusa Tenggara, Batı Nusa Tenggara, Güney Sulawesi ve Güneydoğu Sulawesi eyaletlerinin bazı bölgeleri için tsunami uyarısı yayınladı ve sakinleri plajlardan ve nehir kıyılarından uzak durmaya çağırdı. Ajans sığ denizaltı depreminin Flores adası yakınlarında gerçekleştiğini tespit etti.
17 binden fazla adadan oluşan geniş bir takımada olan Endonezya, Pasifik Havzası'ndaki volkanlar ve fay hatlarından oluşan bir yay olan "Ateş Çemberi" üzerindeki konumu nedeniyle depremlere ve volkanik aktiviteye eğilimlidir.
En dikkat çekici olarak, güçlü bir deprem 1992'de Flores'te yaklaşık 2 bin 500 kişinin ölümüne yol açan bir tsunamiye neden oldu; Flores Endonezya'nın doğu yarısındaki adalar grubunun bir parçası. 2018'de ise 7,5 büyüklüğündeki bir deprem geniş yerel bir tsunamiye yol açarak kıyı bölgelerini yok etti ve 4 bin 400'den fazla kişinin ölümüne neden oldu.
Aralık 2004'te Endonezya'nın batısındaki Sumatra açıklarında meydana gelen 9,1 büyüklüğündeki büyük deprem, bir düzine ülkede 230 bin kişinin ölümüne yol açan bir tsunamiyi tetikledi.
