Evros yeniden inşa ve kalkınma planı küçültülmedi. Aksine hükümet, yeni finansman araçlarıyla planı genişlettiğini ve bölgenin toplam kalkınma hacmini 2,96 milyar euronun üzerine çıkardığını açıkladı.
İklim Krizi ve Sivil Koruma Bakan Yardımcısı ve aynı zamanda Evros Yeniden İnşa Komitesi Başkanı Kostas Katsafados, son günlerde orijinal planın değiştirildiği veya rafa kaldırıldığı yönünde çıkan haberlere yanıt verdi.
Hükümete göre, Yerel Kalkınma Planı kapsamındaki tüm çalışmalar Evros genelinde kesintisiz devam ediyor. Yerel yönetimler, belediyeler ve toplum temsilcileri de bu kapsamlı stratejiyi desteklemeyi sürdürüyor.
Katsafados konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Son günlerde ortaya atılan tartışmalar, orijinal planın rafa kaldırıldığı veya yerine yenisi getirildiği izlenimini yaratıyor. Ancak bu durum gerçekleri yansıtmıyor,” dedi.
Yeniden İnşa Komitesi, kurumsal ve üretici kuruluşlarla iş birliği içinde çalışmalarını sürdürüyor. Her kurum, genel planda kendisine ayrılan bölümü uygulamaktan sorumlu.
Hükümet, bu stratejiyi bir kurumun diğerinin yerini alması şeklinde değil; iş birliği, koordinasyon ve paralel uygulamaya dayalı uyumlu bir çerçeve olarak tanımlıyor.
Toplam kalkınma hacmi 2,96 milyar euroyu aştı
Evros Yeniden İnşa ve Kalkınma Planı, 3 Ekim 2024'te Başbakan Kiryakos Miçotakis'in katılımıyla Orestiada'da kamuoyuna duyurulmuştu.
O dönemde hükümet, bu planı Ulusal Bölgesel ve Yerel Kalkınma Stratejisi kapsamındaki ilk Yerel Kalkınma Planı olarak tanıtmış ve bütçesinin 2,83 milyar euroyu aştığını belirtmişti.
Hükümet şimdi, 2021 ile 2030 yılları arasındaki Evros toplam kalkınma hacmini 2,96 milyar euronun üzerinde olarak revize etti. Bu rakam şu kalemlerden oluşuyor:
- Tamamlanan veya devam eden devlet projeleri ve finansal destekler dahil olmak üzere Evros Yerel Kalkınma Planı için 2,5 milyar euro.
- Doğu Makedonya ve Trakya Bölgesi tarafından yürütülen EVROS-META Entegre Bölgesel Yatırım kapsamındaki proje ve etütler için 309 milyon euro. Hükümet, bu ödeneği başlangıçtaki 180 milyon eurodan artırdı.
- Devlet ve İlk Yardım, Yeni Orman programı, Evros Pass ve diğer önlemleri içeren Destek ve Restorasyon Planı için 90 milyon euro.
- Barınma, aile, istihdam ve eğitim konularını kapsayan hedefe yönelik politikalar için 60 milyon euro.
Hükümet, planın üç ayrı finansman ayağı üzerinden işlediğini belirtiyor: Büyük altyapı projeleri, EVROS-META programı ve hedefe yönelik politika önlemleri.
Bu nedenle, kalkınma planının toplam değerini tek bir finansman aracının bütçesiyle karşılaştırmanın yanıltıcı bir tablo ortaya koyacağı vurgulanıyor.
EVROS-META finansmanı yüzde 70'in üzerinde arttı
Hükümet, EVROS-META programının daha büyük bir planın küçültülmüş bir versiyonu değil, genel stratejinin ikinci ayağını temsil ettiğini kaydediyor.
Programın bütçesi 180 milyon eurodan 309 milyon euroya, yani 129 milyon euroluk veya yüzde 70'in üzerinde bir artışla yükseldi.
Bu ek finansman, Başbakan Miçotakis'in bölgeye yaptığı ziyaretin ardından, ağırlıklı olarak sel koruma projeleri için açıklanan 30 milyon euroyu da içeriyor.
EVROS-META; Soufli, Didymoteicho ve Orestiada belediyelerinin yanı sıra, kentsel alanı hariç olmak üzere Alexandroupoli Belediyesi'ni kapsıyor.
Program; yol altyapısı, sulama ve sel koruma çalışmaları, yol güvenliği projeleri, sosyal altyapı ve mevcut işletmeleri desteklemek için 6'şar milyon euro değerindeki iki ayrı programı içeriyor.
İlgili bölgesel otorite, finansman çağrısını yayımladı ve seçim kriterlerini Yeniden İnşa Komitesi'ne sundu. Bu kriterler arasında projenin hazırlık durumu, uygunluk ve uygulamaya hemen başlama kapasitesi yer alıyor.
Hükümet, hiçbir projenin toplu olarak reddedilmediğini belirtiyor.
Ayrıca EVROS-META'nın bölgenin uzun vadeli ana planının yerini almadığını veya Diazoma derneğinin önerilerini iptal etmediğini vurguluyor. Aksine programın, öncelikli projelerin planlama aşamasından uygulama aşamasına geçmesine yardımcı olarak daha geniş stratejiyi tamamladığı ifade ediliyor.
Demiryolu projesi kapsam dışı bırakılmadı
Hükümet, Alexandroupoli-Ormenio demiryolu yükseltme projesinin Evros kalkınma planından çıkarıldığı yönündeki iddiaları da kesin bir dille reddetti.
Demiryolu projesi büyük altyapı ayağına dahil ve hiçbir zaman EVROS-META finansmanına dayanmadı.
Proje, Avrupa'yı Bağlama Aracı (CEF) aracılığıyla doğrudan Avrupa fonu alıyor ve bütçesi 892,8 milyon euro.
Şu anda rekabetçi diyalog tedarik süreci devam ediyor ve hükümet, 2026'nın sonuna kadar bir yüklenici seçmeyi hedefliyor.
892,8 milyon euroluk demiryolu projesi tek başına, 309 milyon euroluk EVROS-META bütçesinin neredeyse üç katına denk geliyor.
Hükümet, projenin 309 milyon euroluk ödenekten çıkarılmasının dışlandığı anlamına gelmediğini, bunun yalnızca ayrı ve çok daha büyük bir Avrupa finansman aracının kullanıldığını gösterdiğini açıklıyor.
Büyük altyapı projeleri hızla ilerliyor
Hükümet kaynakları, Evros genelinde ilerleyen bir dizi büyük projeye dikkat çekiyor. Bu projeler arasında şunlar yer alıyor:
- Alexandroupoli FSRU (Yüzer LNG Terminali): 226,7 milyon euro; Ağustos 2024'te tamamlandı.
- Evros yapay bariyeri: 181,7 milyon euro; 166,7 milyon euroluk ilk etap tamamlandı, 15 milyon euroluk uzatma çalışmaları devam ediyor.
- Democritus Üniversitesi (DUTH) öğrenci yurtları ve altyapısı: Kamu-özel ortaklığıyla 133,1 milyon euro; yüklenici seçildi.
- Alexandroupoli Doğu Çevre Yolu: 36 milyon euro; inşaat ilerlemesi yüzde 85'i aştı.
- Alexandroupoli Limanı: Tarama ve yol bağlantıları için 17,8 milyon euro.
- Kipi Sınır Kapısı: 13,2 milyon euro.
- Provatonas çevre yolu: 11,6 milyon euro.
- Doğal gaz şebekeleri: Alexandroupoli ve Orestiada için 18,3 milyon euro.
Eğitim, sağlık ve kültür projeleri
Hükümet ayrıca eğitim, sağlık ve kültürel mirası hedefleyen çeşitli projeleri de listeliyor.
Orestiada'daki Veterinerlik Fakültesi faaliyete geçme aşamasında. Bir cumhurbaşkanlığı kararnamesi bekleniyor ve açılışın Eylül 2027'de yapılması planlanıyor.
Democritus Üniversitesi'nde iki yeni yüksek lisans programı da ilerliyor. Biri Yükseköğretim Ulusal Kurumu'ndan onay aldı ve Eylül'de başlaması planlanıyor. İkincisi ise iklim odaklı olacak ve Soufli'de yüzde 50 yüz yüze eğitimle yürütülecek.
Soufli'de yeni bir Gıda Teknolojisi Bölümü ile Orestiada'da bir Müzik Ortaokulu da 2026-2027 eğitim yılı için planlandı.
Sağlık alanındaki yatırımlar arasında Alexandroupoli Üniversite Hastanesi'nde 12,7 milyon euroluk, Didymoteicho Genel Hastanesi'nde 2,7 milyon euroluk iyileştirmeler ile Orestiada, Dikaia ve Soufli'deki sağlık ocakları için 6,4 milyon euroluk harcama ve Mobil Sağlık Ekipleri'nin görevlendirilmesi yer alıyor.
Kültürel projeler arasında 11,5 milyon euro ödenek ayrılan Bayezid Camii'nin restorasyonu ve 15,2 milyon euro ödenekli Mikri Doxipara-Zoni Tümülüsü çalışmaları bulunuyor.
Nüfus azalması ve istihdama yönelik önlemler
Hükümet, bölgenin nüfusunu ve iş gücü piyasasını güçlendirmeye yönelik önlemler de devreye soktu.
Soufli, Didymoteicho ve Orestiada'ya yerleşecek en fazla 1.000 hak sahibi için çocuk başına 1.000 euro ek olmak üzere 10.000 euroluk yerleşim teşviki sağlanıyor. Programda herhangi bir gelir kriteri şartı bulunmuyor.
Çalışma ve İstihdam Kurumu (DYPA) aracılığıyla uygulanan istihdam önlemleri 40 milyon euroyu aşıyor.
Bu önlemler şunları içeriyor: İşletmelerde 600 istihdam için 15 milyon euro, işsizler tarafından kurulacak 200 yeni işletme için 2,96 milyon euro, çevre girişimlerinde çalışacak 200 genç için 1,7 milyon euro ve bölge genelinde 2.000 işsizin işe alımını destekleyen 21 milyon euroluk yeni bir program.
Diğer önlemler arasında 1 Ocak 2025'ten itibaren geçerli olmak üzere Soufli'de üç yıllık Emlak Vergisi (ENFIA) muafiyeti ile kamu çalışanları ve aileler için ek teşvikler yer alıyor.
Hükümet ayrıca kreşler için desteği sürdürüyor, bölge ile iş birliği içinde Kişisel Asistan programını genişletiyor, kreş ve yaşlı merkezlerini yeniliyor ve iki yıllık aranın ardından Metaxades'deki kreşi yeniden açıyor.
Hükümet: Plan küçülmedi, genişledi
İklim Krizi ve Sivil Koruma Bakanlığı, rakamların Evros planının küçülmek yerine genişlediğini gösterdiğini vurguluyor.
Toplam kalkınma hacmi, Ekim 2024'teki 2,83 milyar eurodan bugün 2,96 milyar euronun üzerine çıktı. Orijinal stratejiye yeni projeler ve önlemler eklendi.
Hükümet, yeniden inşa çabasını yerel toplulukların ihtiyaçlarına uyum sağlayan, ancak finansman, uygulama takvimleri ve şeffaflığı koruyan dinamik bir süreç olarak tanımlıyor.
Bakanlık, “Evros'un çatışmaya değil, projelere ihtiyacı var,” diyerek Yeniden İnşa Komitesi'nin hız, koordinasyon ve ölçülebilir sonuçlara odaklanmaya devam edeceğini sözlerine ekledi.
