PARİS – Fransa, Türkiye'ye olası bir Fransız-İtalyan ortak yapımı SAMP/T hava savunma sistemi satışına yönelik uzun süredir devam eden karşıtlığını yumuşattı. Görüşmelere aşina birden fazla kaynağa göre bu, NATO müttefikleri arasındaki savunma işbirliğini canlandırabilecek önemli bir değişim anlamına geliyor.
Paris'in tavrındaki bu değişikliğin Ankara ile daha somut müzakerelerin önünü açması bekleniyor. Ancak yetkililer, herhangi bir anlaşmanın henüz erken aşamalarında olduğu ve nihai bir kararın alınmadığı uyarısında bulunuyor.
Bu değişiklik, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'nin 25 Haziran'da yaptığı ikili zirvedeki görüşmelerin ardından geldi. Zirve, bu haftaki 2026 NATO Zirvesi öncesinde gerçekleşti.
France SAMP/T TurkeyGörüşmelere yakın bir kaynak, Fransa'nın tam bir karşıtlık pozisyonundan ihtiyatlı bir açıklığa geçtiğini söyledi.
"Daha önce net bir açıklık yoktu. Şimdi ise açıklık var," dedi kaynak.
Fransa cumhurbaşkanlığı, Reuters haberindeki bazı unsurları yalanlayarak "önemli yanlışlıklar" içerdiğini söyledi, ancak bu yanlışlıkların ne olduğunu belirtmedi. Fransa Dışişleri ve Savunma Bakanlıkları da yorum yapmazken, Türkiye Dışişleri Bakanlığı yorum taleplerine yanıt vermedi.
SAMP/T Tekrar Masada
Türkiye, SAMP/T sistemini planlanan Steel Dome entegre hava ve füze savunma ağının temel taşı olarak uzun süredir talep ediyor.
Program üzerinde ortak çalışmalar Türkiye, Fransa ve İtalya arasında 2017-18'de başladı; ortak geliştirme ve ortak üretim çalışmaları da dahil. Ancak Suriye ve Libya'daki çatışmalar ile Doğu Akdeniz'de Yunanistan ve Kıbrıs'ı da içine alan gerilimler nedeniyle Paris ile Ankara arasındaki ilişkilerin bozulmasıyla ilerleme durdu.
SAMP/T, aynı zamanda Mamba olarak da bilinir ve MBDA Fransa, MBDA İtalya ve Thales'ten oluşan Eurosam konsorsiyumu tarafından üretilir. Avrupa'nın amiral gemisi uzun menzilli hava savunma sistemi olup uçakları, seyir füzelerini ve balistik füzeleri durdurmak üzere tasarlanmıştır. Bu özelliğiyle kıtanın ABD Patriot füze sistemine en yakın eşdeğeri olarak kabul edilir.
Siyasi Engeller Devam Ediyor
Kaynaklara göre Fransa'nın siyasi çekinceleri hafifledi, ancak endişeler devam ediyor.
İki yetkili, Paris'in her iki ülkeyle de stratejik savunma anlaşmaları bulunduğundan, olası bir ihracata onay vermeden önce Fransa'nın hem Yunanistan'ı hem de Kıbrıs'ı ikna etmesi gerekebileceğini söyledi.
İtalya uzun süredir Türkiye ile savunma işbirliğinin genişletilmesini desteklerken, Türk yetkililer tarihsel olarak Fransa'yı projenin ilerlemesini engelleyen başlıca siyasi engel olarak görüyordu.
Bir Türk yetkili, Doğu Akdeniz'deki gerilimlerin ve önceki AB yaptırımlarının 2020'den bu yana görüşmeleri fiilen dondurduğunu söyledi.
Yetkili, "Şimdi görünüşe göre bu sürecin ilerlemesi için her üç tarafın (Türkiye, İtalya ve Fransa) siyasi iradesi var," dedi.
Yeni Nesil Sistem
Olası bir anlaşmanın, halihazırda Fransız ve İtalyan silahlı kuvvetlerinde hizmete girmekte olan en yeni SAMP/T versiyonuna odaklanması bekleniyor.
Türkiye aynı zamanda ABD'nin Patriot sistemi de dahil olmak üzere diğer hava savunma seçeneklerini de değerlendiriyor ve yerli savunma sanayiini güçlendirmek için teknoloji transferi ve ortak üretim düzenlemeleri arayışını sürdürüyor.
Yenilenen görüşmeler, NATO müttefiklerinin artan bölgesel güvenlik zorluklarına yanıt olarak entegre hava ve füze savunmasına daha fazla önem vermesiyle eş zamanlı gerçekleşiyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın NATO zirvesi marjında bir araya gelmesi bekleniyor; savunma işbirliğinin de görüşülecek konular arasında yer alması muhtemel.
Momentum geri kazanılmış olsa da, savunma analistleri nihai bir anlaşmanın belirsizliğini koruduğu ve sonuçlandırılmasının yıllar alabileceği uyarısında bulunuyor.
Kaynak: Reuters
