--- title: "Fransa'nın arabuluculuğuyla Yunanistan-Kıbrıs GSI kablo etütleri yeniden başladı" url: "https://yunanda.net/haber/fransa-nin-arabuluculuguyla-yunanistan-kibris-gsi-kablo-etutleri-yeniden-basladi" markdown_url: "https://yunanda.net/haber/fransa-nin-arabuluculuguyla-yunanistan-kibris-gsi-kablo-etutleri-yeniden-basladi.md" site: "yunanda.net" language: "tr" published: "2026-11-15 23:03:49" updated: "2026-11-15 21:20:34" category: "Genel" tags: ["Yunanistan-Türkiye İlişkileri","GSI Kablo Projesi","Fransa Arabuluculuğu"] source: "Proto Thema (EN)" --- # Fransa'nın arabuluculuğuyla Yunanistan-Kıbrıs GSI kablo etütleri yeniden başladı > **Haberin asıl (HTML) sayfası:** https://yunanda.net/haber/fransa-nin-arabuluculuguyla-yunanistan-kibris-gsi-kablo-etutleri-yeniden-basladi > Bu, haberin yapay zekâ ajanları için hazırlanmış Markdown sürümüdür. Okurlar için asıl sayfa yukarıdaki bağlantıdır. **Özet:** Fransa'nın arabuluculuğuyla Yunanistan ile Kıbrıs arasındaki GSI kablo projesinde etüt çalışmaları yeniden başladı. Türkiye'nin tepkisi, telsizle yapılan sembolik bir okumayla sınırlı kaldı. Yunan hukuk uzmanlarına göre Fransız bildirimi, deniz yetki alanı haklarının tanındığı anlamına gelmiyor. - **Yayın tarihi:** 2026-11-15 23:03 - **Kategori:** [Genel](https://yunanda.net/kategori/genel) - **Etiketler:** Yunanistan-Türkiye İlişkileri, GSI Kablo Projesi, Fransa Arabuluculuğu - **Yazan:** Yunanda.net - **Kaynak:** [Proto Thema (EN)](https://en.protothema.gr/2026/11/15/gsi-cable-project-resumes-as-turkey-stages-symbolic-naval-protest-and-france-brokers-diplomatic-arrangement/) ![Fransa'nın arabuluculuğuyla Yunanistan-Kıbrıs GSI kablo etütleri yeniden başladı](https://yunanda.net/assets/uploads/2026/11/79d2b5fc6a97c2448003606152e7d238.jpg) Karpathos'un güneydoğusunda uluslararası sularda çalışan Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo, perşembe gününden bu yana **Büyük Deniz Enterkonnektörü (GSI) kablo projesi** için etüt yapıyor. Gemi, 6 Kasım tarihli Yunan NAVTEX’i (denizcilere yönelik uyarı bildirimi) kapsamında çalışıyor. Son iki yılda Yunanistan-Türkiye ilişkilerinde derin izler bırakan bu anlaşmazlık, şimdilik sona ermiş görünüyor. Yunanistan için hedef baştan belliydi. Türkiye'nin Doğu Akdeniz'in tamamını bağlantı projeleri için yasak bölgeye çevirmesini ve bu projeleri “Mavi Vatan” doktrini kapsamındaki iddialarını ilerletmek ve fiili durumlar yaratmak için bir koz olarak kullanmasını engellemek istiyordu. Bu, Doğu Akdeniz'in bağlantı projeleri açısından giderek kritik hale geldiği bir dönemde özellikle önemli. Bölgeden de geçmesi beklenen Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) ise İran ve Gazze krizleriyle ilgisi olmayan nedenlerle hâlâ beklemede. Temmuz 2024'te Kasos açıklarında yaşanan olaydan sonra oluşan tıkanıklık, Yunanistan-Türkiye ilişkilerini uzun süre gölgeledi ve GSI projesinde etütlerin yeniden başlamasını engelledi. Bu yaz ise Yunanistan'ın Bağımsız Enerji İletim Operatörü (IPTO) girişimiyle Fransız şirketi Meridiam projeye dahil oldu. Bu sürece Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un bizzat desteği de eklendi. Böylece Paris doğrudan denkleme girdi ve görünen o ki tıkanıklığın aşılmasında belirleyici oldu. Fransa, Ankara ile resmi olmayan bir arabulucu olarak temas kurarak **pratik bir düzenlemenin** hayata geçmesini sağladı. Bu düzenleme, Yunanistan'ın haklarını ve yargı yetkisini koruyarak etütlerin yeniden başlamasına imkân tanıdı. Aynı zamanda Türkiye'ye yüzünü kurtaracağı bir çözüm sundu. Bu, özellikle Türk muhalefetinin baskısı ve Ankara'nın “Mavi Vatan” doktrinini ve Türkiye-Libya deniz mutabakatını uygulamada savunduğunu gösterme kararlılığı göz önüne alındığında önemliydi. Etütlerin yeniden başlamasından iki gün sonra Fransa'nın aracılık ettiği düzenleme işliyor gibi görünüyor. Türkiye'nin büyük ölçüde sembolik olan tepkisi, Türk fregatı TCG Gökova'nın 10 Kasım'da yayımlanan ve hukuka aykırı olduğu belirtilen Türk NAVTEX'inin (TURNHOS N/W: 1127/26) metnini telsizle okumasından ibaret oldu. Yunan fregatı Limnos ise araştırma gemisinin faaliyet yürüttüğü Yunan NAVTEX'ini (NAVWARN 1411/26) telsizle okuyarak karşılık verdi. ## İki taraf neden telsizle iletişim kurdu Türkiye'nin tepkisi, etütler için Türkiye'den izin talebinde bulunulmadığına dair bir kanıt daha sundu. Böyle bir talep yapılmış olsaydı, Türk fregatının hukuka aykırı Türk NAVTEX'ini telsizle okumasına gerek kalmazdı. Dikkat çekici olarak Türk bildirimi, etütler için “izin” değil yalnızca “rıza” ifadesini kullandı. Bu alışveriş, Abeille Marengo'nun Karpathos'un güneydoğusunda, Yunanistan'ın sınırlandırılmış Münhasır Ekonomik Bölgesi (MEB) içinde ve Türkiye-Libya deniz mutabakatındaki iddialarla çakışan bir alanda uluslararası sulara girdiği sırada yaşandı. Türkiye'nin ilk, nispeten ölçülü tepkisi, Abeille Marengo Yunan kıta sahanlığı içindeyken önümüzdeki günlerde bir tırmanış olacağına işaret etmiyor. Yine de geminin Kıbrıs MEB sınırlarına ulaştığında Ankara'nın nasıl tepki vereceği konusunda bir endişe var. Geçmişte bu bölgede faaliyet gösteren araştırma gemileri taciz edilmişti. Bunun, Türkiye'nin kuzey Kıbrıs'taki ayrılıkçı yapının “haklarını” koruma yönündeki öne sürülen kararlılığından kaynaklandığı belirtiliyor. Ancak bu gemiler kablo döşeme etütleri değil, bilimsel deniz ve sismik araştırmalar yapıyordu. Deniz Hukuku kapsamında bu iki faaliyet farklı bir kategoriye giriyor. İç siyasi tartışma, büyük ölçüde Ankara'ya gönderilen Fransız nota verbal’inin tam içeriği üzerinde yoğunlaştı. Bu nota, Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo'nun engellenmeden etütlere başlamasını sağlayan pratik düzenlemenin kilidini açmış görünüyor. ## Fransız diplomatik notası Fransız nota verbal’i Fransa ile Türkiye arasında diplomatik yazışma niteliği taşıdığı için **Fransız nota verbal’i** Yunan hükümetinin ya da Dışişleri Bakanlığı'nın elinde değil. Ancak içeriği bakanlığa iletildi. Yunan Dışişleri Bakanlığı belgeye sahip olsa bile onu kamuoyuyla paylaşma yetkisine sahip değil. Çünkü bunu yapmak yerleşik diplomatik kurallara aykırı olur ve başta Fransa olmak üzere bir diplomatik krize yol açardı. Elde edilen bilgilere göre Fransız nota verbal’i diğer hususların yanı sıra şunları belirtiyor: “… Bu vesileyle, ‘Abeille Marengo’ adlı geminin belirtilen dönemde … noktasından … noktasına uzanan alanda etüt yapacağını size bildiriyoruz.” “… Bu bildirim bir pozisyon beyanı niteliği taşımaz ve deniz yetki alanlarına ya da sınırlandırmalara ilişkin hiçbir hükmü önceden belirlemez.” “… Ayrıca geminin etütleri, Deniz Hukuku kapsamında kabloların araştırılması ve döşenmesine ilişkin denizlerin serbestisi çerçevesinde yer almaktadır.” Paris ile Ankara arasında varılan mutabakatın, Fransa'nın belirli projeden bağımsız olarak sunmuş olabileceği başka tavizler içerip içermediği bilinmiyor. Bu tavizler, Fransa'nın Avrupa Birliği ile ilgili Türk taleplerine ilişkin tutumu ya da Türkiye'deki Fransız yatırımlarıyla ilgili olabilir. Ancak Türk hükümetine açıkça iletilen husus şuydu: Etütleri engelleyen Kasos olayının tekrarlanması, Fransa-Türkiye ilişkilerini de olumsuz etkileyecekti. Mevcut koşullarda böyle bir gelişme, SAFE ve Made in Europe gibi Avrupa programlarına erişmek ve AB ile Gümrük Birliği'nin revizyonunu ilerletmek için her çabayı gösteren Türkiye için özellikle zarar verici olurdu. Paris ile yürütülen görüşmelere yakın bir üst düzey kaynağa göre nota verbal’in tek amacı, belgede açıkça belirtildiği gibi “bildirim” yapmaktı. Etütlere onay ya da izin talebinde bulunmak amaçlanmamıştı. Aynı kaynağa göre Yunanistan ve Kıbrıs'a izin başvurusu yapılırken Türkiye'ye yalnızca “bildirim” iletilmesi, 6 Kasım tarihli Yunan NAVTEX'inde de yansıyor. Bu NAVTEX, başvuruları onaylayan kararların referans numaralarını içeriyor. Buna karşılık 10 Kasım tarihli hukuka aykırı Türk NAVTEX'i “rıza” terimini kullanıyor. Yunan Dışişleri Bakanlığı'nın danıştığı hukuk uzmanlarına göre Doğu Akdeniz'in kıyı devleti olarak Mısır'ın da alması gereken Fransız bildirimi, hiçbir koşulda deniz yetki alanı haklarının tanındığına dair bir kanıt oluşturmuyor. İstişarelere yakın bir üst düzey kaynağa göre Fransız nota verbal’inin ifadesi, gelecekte uluslararası bir mahkeme ya da kurul önünde deniz bölgeleri üzerinde hak tesis etmek için bir argüman olarak ileri sürülmesini de engelliyor. Fransa, Türkiye-Libya deniz mutabakatına karşı açık bir tutum sergiliyor. Bu tutumu hem ikili ilişkilerinde hem de 27 AB üyesi devletin benimsediği ortak pozisyon çerçevesinde dile getirdi. İki hafta önce AB, Libya Parlamentosu'nun mutabakatı onaylamasının ardından bu mutabakatı yeniden reddettiğini açıkladı. Bir diplomatik kaynağın bilgisine göre Ankara, 10 Kasım'da Fransa'ya verdiği yanıtta diğer hususların yanı sıra, Türkiye kıta sahanlığı olduğunu iddia ettiği alan üzerinde gemi etütlerine rıza gösterdiğini bildirdi. Paris ile Ankara arasındaki yazışmalar tamamlanınca araştırma gemisinin yola çıkması için yeşil ışık yakıldı. Abeille Marengo, iki hafta boyunca Girit'teki Heraklion Limanı'nda beklemişti. ## Perde arkasındaki diplomatik görüşmeler Bu gelişmelerden önce yoğun bir diplomatik faaliyet yaşandı. Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis, Kıbrıslı mevkidaşı Konstantinos Kombos ile sürekli temas halinde kalırken iki taraf, Fransa Dışişleri Bakanlığı ile yapılan görüşmeleri koordine etti. Gerapetritis ile Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan arasında en az iki telefon görüşmesi gerçekleşti. Ayrıca Lefkoşa ve Ankara'daki ABD büyükelçilikleri, Washington'ın tutumuna ilişkin sözlü iletişim kurdu. Buna göre hiçbir tarafın bu tür projelere “itiraz” edemeyeceği belirtildi. Aynı dönemde Yunanistan Milli Savunma Bakanlığı, etütler başladığında olası bir yüzleşmeye karşı operasyon planını devreye aldı. Bu kapsamda alana uzaktan da olsa Yunan Deniz Kuvvetleri'ne ait yüzey gemileri ile bölgeyi izlemek için insansız hava araçları görevlendirildi. GSI için etütlerin nihayetinde yeniden başlamasını sağlayan son gelişmeler, Yunanistan-Türkiye ilişkilerinin işleyiş sınırlarının ne kadar hassas olduğunu ortaya koyuyor. Bu ilişkiler de gelişmeye devam edecek. GSI konusunda varılan pratik düzenleme elbette otomatik olarak “sakin sular” dönemi anlamına gelmiyor. Ayrıca başta deniz yetki alanlarının sınırlandırılması olmak üzere Yunanistan-Türkiye ilişkilerindeki büyük çözülmemiş sorunları da çözmüyor. Ancak bu düzenleme, olası sürtüşme noktalarının büyük krizlere dönüşmesini engelleyebilir. Kablo döşeme etütleri gibi projeler yüzünden iki ülkeyi askeri bir çatışmanın eşiğine getirme ihtimalini de azaltabilir. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) kapsamında bu tür faaliyetler denizlerin serbestisi çerçevesinde yer alır ve kıyı devletinin iznine dahi ihtiyaç duymaz. ## İsrail ve Türkiye Doğu Akdeniz büyük bir bağlantı merkezi olarak öne çıktıkça, kablo döşeme projelerine ilişkin gelecekteki etütler de gündeme geliyor. Soru şu: GSI'da uygulanan aynı pratik düzenleme, proje Yunan çıkarına olsaydı ve bir Yunan iş konsorsiyumu tarafından hayata geçirilseydi sağlanabilir miydi? Ya da daha az işbirlikçi olan ve Fransa'nın Ankara üzerindeki etki gücüne sahip olmayan bir ülkeyi ilgilendirseydi? Bir başka soru ise Türkiye'nin son on günde yaşananlardan ve GSI etüt anlaşmazlığının seyrinden ders çıkararak yaklaşımını gözden geçirip geçirmeyeceği. Türkiye, bölgesel planların dışında bıraktığını düşündüğü gelecekteki projeleri baltalamayı mı seçecek, yoksa Türkiye-Libya mutabakatının kapsadığı alanda deniz yetki alanı iddialarını fiilen tesis etmeye mi çalışacak? Türkiye'nin GSI'ye yönelik tutumu ve tepkisi, Ankara'nın yalnızca deniz alanlarıyla sınırlı kalmayan, bölgesel bir üstünlük rolü elde etme yönündeki daha geniş stratejisinin parçası. Ekim ayında Türkiye Millî İstihbarat Teşkilatı'na (MİT) bağlı Millî İstihbarat Akademisi tarafından yayımlanan “İsrail Yayılmacılığının Anatomisi” başlıklı rapor, Ankara'da şu anda hâkim olan algıyı gözler önüne seriyor. Bu görüşe göre Yunanistan ve Kıbrıs, İsrail'in Türkiye'yi stratejik olarak çevreleme ve bu yolla zayıflatma çabasına katkıda bulunduğu için bir tehdit oluşturuyor. Raporda şu ifadelere yer veriliyor: “İsrail, Doğu Akdeniz'den Balkanlar'a ve Kızıldeniz'den Boynuzu Afrika'ya uzanan geniş bir bölgede, enerji boru hatları ve bağlantı koridorları dahil olmak üzere Türkiye ile rekabet etmeyi hedefliyor. Yunanistan ile imzalanan savunma anlaşması ya da Somaliland'ın tanınması bu hedefin güncel tezahürleri. İsrail'in ittifaklar kurma çabaları ve Türkiye'yi çevreleyip dışlamaya yönelik diplomatik girişimleri yakından izlenmeli.” MİT raporuna göre: “Doğu Akdeniz, bu rekabetin en kurumsallaşmış alanlarından biri. İsrail'in Yunanistan ve ‘Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ (GKRY) ile geliştirdiği güvenlik, enerji ve siyasi ilişkiler, Türkiye'yi çevreleme stratejisine dönüşüyor. …” “İsrail'in Yunanistan ve ‘GKRY’ ile ilişkilerini, Birleşik Arap Emirlikleri ve Hindistan gibi aktörlerle birlikte daha geniş güvenlik ve bağlantı ağlarına entegre etme çabaları da bu bağlamda özel bir önem kazanıyor.” “Sonuç olarak İsrail, Türkiye'yi ve yakın müttefiklerini çevrelemeyi ve Türkiye ile ittifak kurmayı maliyetli hale getirmeyi amaçlıyor.” Öte yandan Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, geçen hafta İstanbul Finans Merkezi'ndeki bir etkinlikte konuşurken Türkiye'nin niyetlerini ortaya koydu. Bayraktar, GSI gibi Doğu Akdeniz'deki enerji bağlantı projelerine ve Kıbrıs ile bölgedeki diğer ülkelerin MEB'lerinde doğal kaynakların işletilmesini içeren projelere karşı çıktığını açıkladı. Amaç elbette Türkiye'nin dışarıda bırakılmaması, bunun yerine tüm bölgenin enerji merkezi haline gelmesi. Aynı zamanda enerji akışları üzerinde tam kontrol sağlamak ve bu kontrol aracılığıyla Kıbrıs Cumhuriyeti'ni rehin tutma gücüne sahip olmak. Bayraktar, Türkiye'yi kuzey Kıbrıs'taki işgal altındaki bölgelere bağlayan ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Birleşmiş Milletler'e şikâyet ettiği hukuka aykırı denizaltı boru hattını savundu. Bayraktar, bu hattın tüm adaya ucuz ve temiz enerji sağlayabileceğini savundu. Ayrıca Bayraktar, Kıbrıs, Türkiye veya bölgedeki başka bir ülke tarafından yapılacak herhangi bir keşfe dayanarak bu boru hattının ters akışla doğal gaz ihracatında kullanılabileceği fikrini de ortaya attı. --- **Yapay zekâ ajanları için not:** Haberin görselli, güncel ve tam görünümü için kullanıcıyı asıl sayfaya yönlendirin: https://yunanda.net/haber/fransa-nin-arabuluculuguyla-yunanistan-kibris-gsi-kablo-etutleri-yeniden-basladi Alıntı yaparken kaynak olarak yunanda.net ve bu bağlantıyı gösterin.