NEW YORK (AP) — Matt Walker, bir köpeği okşadığında hapşırmadan duramıyordu; ta ki o ve diğer bilim insanları, gen düzenleme tekniği kullanarak Bailey adında hipoalerjenik bir beagle üretene kadar.
Artık Bailey kucağında yatarken ona kaşıkla fıstık ezmesi yedirebiliyor ve Central Park'ta onunla getir götür oynayabiliyor. Alerjileri tamamen geçmedi: Bailey'nin tükürüğü ve tüyleri artık alerjiye neden olan temel proteini içermiyor.
“Şu anki his, bir rahatlama, hayranlık ve işe yaradığı için minnettarlık karışımı,” diyor genetikçi Walker. Şirketi Kindred Companion Sciences, Bailey ve ikizi Alfie'yi Nobel ödüllü CRISPR tekniğini kullanarak yarattı.
Köpek alerjisi olan milyonlarca kişinin bir evcil hayvan dükkanına gidip Alfie veya Bailey gibi bir köpek satın alabilmesi yıllar alacak.
Bilim insanlarının genetik değişikliğin uzun vadeli sağlık etkilerini izlemesi ve bu yaklaşımı uygun fiyatlı hale getirecek şekilde ticarileştirmenin yollarını bulması gerekiyor. Çalışmaya dahil olmayan uzmanlar ise bunun barınaklarda sahiplenilmeyi bekleyen hayvanlara zarar verebileceğini söylüyor.
“Bu, daha fazla insanın evcil hayvan sahibi olabilmesinin kapısını aralıyor. Olumsuz tarafı ise, insanları alerji yapmayacak şekilde tasarlanmamış sokak hayvanlarını ve istenmeyen hayvanları sahiplenmekten caydırabilir,” diyor New York Üniversitesi Grossman Tıp Fakültesi'nden biyoetikçi Arthur Caplan.
Araştırmacılar daha önce de hipoalerjenik evcil hayvanlar yaratmayı denemişti, çoğunlukla klonlama yöntemiyle. Ancak bu, genetik olarak çok benzer ve daha hasta yavrulara yol açtı. İki yıl önce araştırmacılar, Alsik adlı bir kedide alerjiye neden olan bir protein seviyesini azaltmak için CRISPR kullandı. Ancak bu tekniğin diğer kedilerde test edilmesinin güvenli olup olmadığı henüz net değil.
Kaniş gibi daha az tüy döken köpekler genellikle hipoalerjenik olarak düşünülür. Ancak bu köpekler hala tükürüklerinde, tüylerinde ve kepeklerinde alerjiye neden olan proteinler üretir, bu nedenle insanları yine de hapşırtabilirler.
Alfie ve Bailey'yi yaratmak için bilim insanları laboratuvarda işe başladı. Köpek deri hücrelerinin içindeki genetik kodu düzenleyerek alerjiye neden olan proteinleri üreten ana geni kapattılar. Ardından düzenlenmiş genetik kodu, Eylül 2024'te iki sağlıklı dişi yavru doğuran bir beagle taşıyıcı annenin yumurtalarına aktardılar. Bilim insanları yavruların tükürük ve tüylerini test etti ve alerjiye neden olan proteine rastlamadı.
Ayrıca bir alerji testi yaparak Walker'ın cildini Alfie ve Bailey'nin tükürük ve kepek özleriyle deldiler. Walker'ın cildi bir kaniş ve goldendoodle'dan alınan örneklere tepki verirken, beagle'lardan alınan örneklere tepki vermedi.
Çarşamba günü CRISPR Journal'da yayımlanan araştırma, bu tür bir yaklaşımın köpeklerde ilk kez başarıyla denendiği anlamına geliyor.
Walker, tüm köpeklerin Alfie ve Bailey'de düzenlenen aynı alerjiye neden olan gene sahip olduğunu söylüyor. Kindred Companion Sciences, tekniği diğer köpekler ve hizmet hayvanları üzerinde test ederek beagle'ların ötesinde alerjisiz bir yavru hattı yetiştirip yetiştiremeyeceklerini görmeyi umuyor.
Gelecekteki araştırmalar, gen düzenlenmiş hipoalerjenik köpeklerin daha fazla evcil hayvan alerjisi olan kişi üzerinde test edilmesi gerektiğini, böylece semptomları daha geniş bir insan popülasyonunda hafifletip hafifletemeyeceklerinin görülebileceğini söylüyor Texas Üniversitesi Southwestern Tıp Merkezi'nden patolog Dr. Jeff SoRelle.
Kapatılan genin köpeklerde test edilen ana — ancak tek değil — alerji nedeni olduğu için, “bunun insanlarda köpek alerjisini durdurmada ne kadar etkili veya geniş çapta kullanışlı olabileceğini tam olarak bilmiyoruz,” diyor çalışmaya dahil olmayan SoRelle.
Bailey, New York'ta Walker ile, Alfie ise Florida'da başka bir Kindred bilim insanıyla yaşıyor. Genlerinde yapılan değişiklik nadir olmakla birlikte bazı köpeklerde doğal olarak da görülüyor, bu nedenle Walker bunun yavrular üzerinde olumsuz bir etkisinin olmasının pek mümkün olmadığını söylüyor. Ancak yine de rutin veteriner kontrollerinde izlenmeleri ve sağlıklı kalmalarının sağlanması önemli olacak.
Walker, Bailey'ye bir yıldan biraz daha uzun bir süredir sahip ve onun ailenin bir üyesi haline geldiğini söylüyor.
Ömür boyu bir köpek aşığı olmasına rağmen, alerjileri onu büyürken köpeklerden uzak tuttu. Ailesinin goldendoodle'ı gibi daha hipoalerjenik olması gereken ırklar bile ona kaşıntılı gözler ve ağrılı kızarıklıklar veriyordu.
Ama şimdi o ve Bailey oturma odasında birlikte halat çekme oyunu oynayabiliyor ve hasta olduğunda Bailey ayaklarının dibine kıvrılıp onu rahatlatıyor.
“Bir köpeğe sahip olmak inanılmaz bir duygu,” diyor Walker.