CAPE CANAVERAL, Florida (AP) — Gökbilimciler, 10 yılı aşkın süredir devam eden bir kozmik saklambaç oyununun ardından genç bir yıldızın yörüngesinde sönük ve ele avuca sığmayan bir gezegen keşfetti.
İlginç bir şekilde, birbirinden bağımsız çalışan iki ekip, geçen yılın sonlarında farklı teleskoplar kullanarak bu soğuk gaz devini birkaç gün arayla tespit etti. Bilim insanları çarşamba günü yaptıkları açıklamada, bunun Dünya'dan doğrudan görüntülenen en sönük gezegen olduğunu duyurdu.
İskoçya ve Almanya liderliğindeki ekip, Beta Pictoris yıldızının etrafındaki yeni gezegeni Şili'deki Avrupa Güney Gözlemevi'nin Çok Büyük Teleskobu'nu kullanarak fark etti ve ardından arşivleri tarayarak yörüngesini doğruladı. Gezegen, tüm bu süre boyunca verilerde gizli kalmış, çok daha parlak olan yıldızı ve iki yoldaş gezegeni tarafından gölgelenmişti.
Avrupa Güney Gözlemevi'nden Markus Bonse, ilk ekibin eş lideri olarak, "Tam 11 yıl boyunca saklambaç oynuyorduk," dedi.
Kaliforniya liderliğindeki ekip ise keşfi NASA'nın Webb Uzay Teleskobu ile yaptı. Webb, şimdiye kadar uzaya fırlatılan en büyük ve en güçlü teleskop olarak biliniyor. Her iki ekip de bulgularını Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımladı.
Keşif tamamen tesadüf eseri oldu. Her iki ekip de yıldızın daha önce tespit edilmiş gezegenlerinden birini incelerken, daha uzakta gizlenen ve 100 kat daha sönük olan daha küçük bir gezegen gördü. Sonuçları etkilememek için birbirlerinin çalışmalarından kasıtlı olarak haberdar olmadılar.
Yeni gezegen Jüpiter'den biraz daha büyük ve yıldızının etrafında bir tam tur atması 91 yıl sürüyor; bu, Uranüs'ün Güneş etrafındaki dönüş süresinden biraz daha uzun. Kaliforniya Üniversitesi San Diego'dan Aidan Gibbs, ikinci ekibin lideri olarak, henüz 20 milyon yaşında olan bir yıldız sisteminde doğan bu gezegenin — Güneş'in 4,5 milyar yıllık mahallesine kıyasla bir çocuk sayılır — muhtemelen çok daha genç bir Jüpiter'e benzediğini söyledi.
Gibbs bir e-postasında, "Dev gezegenler oluştu, ancak daha küçük karasal gezegenler hâlâ oluşuyor olabilir. Beta Pictoris, muhtemelen bir gezegen sisteminin oluşumdan hemen sonraki haline ve hâlâ asteroit ve kuyruklu yıldız yağmurlarından istikrara kavuşma sürecine en iyi bakışımız," ifadelerini kullandı.
Beta Pictoris, şövale şeklindeki güney takımyıldızı Pictor'da (ressam) yer alıyor ve Dünya'dan 63 ışık yılı uzaklıkta. Bir ışık yılı, yaklaşık 9,7 trilyon kilometreye (6 trilyon mil) eşit.
NASA'ya göre, doğrulanmış 6.000'den fazla ötegezegenin (diğer yıldızların etrafındaki gezegenler) 100'den azı doğrudan görüntüleme yoluyla tespit edildi. Çoğu, yıldızlarının önünden geçerken onu geçici olarak karartmaları sayesinde bulundu.
Edinburgh Üniversitesi'nden Ben Sutlieff bir e-postasında, "Artık bu gezegenin bir resmini oluşturduk ve onun hakkında daha fazla şey öğrenebileceğimiz için çok heyecanlıyız," dedi.
___
Yazan: MARCIA DUNN, AP Havacılık ve Uzay Yazarı
Associated Press Sağlık ve Bilim Bölümü, Howard Hughes Tıp Enstitüsü Bilim Eğitimi Bölümü ve Robert Wood Johnson Vakfı'ndan destek almaktadır. Tüm içeriğin sorumluluğu yalnızca AP'ye aittir.
