Yunanistan'da birbirini takip eden günlerde yaşanan iki genç ölüm, gençlerde ani kalp ölümüne ve ciddi bir aritmi ya da kalp durmasına kadar teşhis edilemeyen kalp rahatsızlıklarına dikkati yeniden çekti.
Larissa'nın Karitsa köyünde 15 yaşındaki bir öğrenci 20 Eylül'de ailesi tarafından evde bilincsiz bulunmasının ardından hayatını kaybetti. Yetkililer ölümün kesin koşulları ve nedenini araştırmaya devam ediyor, otopsinin daha fazla bilgi vermesi bekleniyor.
İki gün önce, 18 Eylül'de Halkidiki'nin Pefkochori köyünde 17 yaşındaki bir öğrenci okul dışında kalp krizi geçirdi.
Eldeki bilgilere göre kurtarma ekipleri hemen defibrilatör kullandı ve kalp akciğer canlandırması yaptı. Öğrenci ilk olarak kalp ritmini yeniden kazandı ancak bir kez daha kalp durması yaşadı ve Selanik'teki İppokratieion Hastanesi'ne sevk edildi.
Doktorların çabalarına rağmen 20 Eylül'de hayatını kaybetti.
Bu iki vaka tek başına gençlerde ani ölümlerde artış olduğunu göstermiyor. Zamanlamalarının yakınlığı ise uzun süredir var olan bir halk sağlığı sorununu bir kez daha gündeme getiriyor: Ciddi bir aritmi ya da kalp durmasına yol açana kadar teşhis edilemeyen kalp rahatsızlıklarının saptanması.
Nadir ama gerçek bir olgu
Çocukluk ve ergenlik döneminde ani kalp ölümü nadir görülüyor.
Bir ila 18 yaş arası çocukları kapsayan nüfus temelli bir çalışma, görülme sıklığını yaklaşık 100 bin kişi-yılda 1,1 ölüm olarak tahmin etti. Mevcut rakamlar, incelenen nüfusa, ani ölüm tanımına ve vakaların kaydedilme yöntemlerine göre değişiyor.
Epirus'tan elde edilen Yunan verileri, otopsi incelemelerine dayanarak bir ila 35 yaş arasında ani kalp ölümünün yıllık oranını 100 bin kişide 1,78 olarak kaydetti.
Aynı çalışmada, gençlerdeki vakaların önemli bir bölümünde otopsiden sonra açık bir anatomik neden saptanmadı. Bu durum, kalbin bazı primer elektriksel bozukluklarının saptanmasının ne kadar zor olabileceğini gösteriyor.
Mevcut epidemiyolojik kanıtlar, gençlerdeki ani ölümleri bir "salgın" olarak tanımlamayı desteklemiyor.
Her vaka son derece ciddi olmaya devam ediyor, ancak olgunun nadirliği de kamuoyundaki tartışmanın bir parçası kalmalı ki endişe haksız bir panik haline dönüşmesin.
Ani kalp ölümüne ne sebep olabilir?
Nedenler değişiyor.
Doktorlar gençlerde olası nedenler arasında kardiyomiyopatiler, koroner arterlerin doğuştan gelen anomalileri ve kanalopatiler olarak bilinen elektriksel kalp bozukluklarını tespit etti. Bunlar arasında uzun QT sendromu ve Brugada sendromu ile tehlikeli aritmileri tetikleyebilecek diğer durumlar yer alıyor.
Bazı durumlarda ölümden sonra bile kalpte açık bir yapısal anormallik görülmeyebiliyor.
Hipertrofik kardiyomiyopati, özellikle sportif aktivite sırasında gençlerde ani ölümle ilişkili önemli kalıtsal kalp rahatsızlıklarından biridir.
Genel tablo, ancak, ani ölümü hipertrofik kardiyomiyopatiyle eşitleme meselesinden daha karmaşıktır. Nedenler yaşa, nüfusa ve kişinin sporcu olup olmamasına göre değişiyor.
"Sessiz" kalp hastalığının yarattığı zorluk
En büyük güçlüklerden biri, bu rahatsızlıkların bazılarının ilk ciddi olaydan önce belirgin bir belirtiye neden olmamasıdır.
Bu, her ani ölümün basit bir koruyucu kontrolden öngörülebileceği anlamına gelmiyor.
Bu durum, koruyucu kardiyoloji için başlıca zorluklardan birini oluşturuyor: Mevcut hiçbir test ani kalp durmasının her olası nedenini dışlayamıyor.
Organize sportif aktivitelere katılan çocuklar için Avrupa önerileri, bireysel ve aile tıbbi öyküsü, klinik muayene ve 12 derivasyonlu elektrokardiyogramı vurguluyor; sistematik taramanın en geç yaklaşık 12 yaşında başlaması gerekiyor.
Bir ekokardiyogram, uygun tıbbi endikasyon ve imkanlar olduğunda, EKG'nin saptayamayabileceği bazı yapısal kalp rahatsızlıkları hakkında ek bilgi sağlayabiliyor.
Taramanın potansiyel değeri, yedi ila 18 yaş arası 22 binden fazla çocuğu kapsayan büyük bir İtalyan çalışmasından da ortaya çıktı.
Tekrarlanan katılım öncesi kardiyovasküler tarama programında doktorlar, çocukların yaklaşık %0,3'ünde ani kalp ölümü riskiyle ilişkili kardiyovasküler rahatsızlıklar tespit etti.
Tanıların çoğu 12 yaş ve üzerindeki çocuklarda kondu, önemli bir kısmı ise takip muayeneleri sırasında ortaya çıktı.
