Halkidiki'nin kuzeydoğusundaki Skouries bakır-altın madeni resmen üretim aşamasına girdi. Böylece, yıllar süren inşaat, düzenleyici anlaşmazlıklar, hukuki mücadeleler ve yerel toplumun bir kesiminin sert muhalefetinin ardından Yunanistan'ın en büyük sanayi yatırımlarından biri tamamlanmış oldu.
Başbakan Kyriakos Miçotakis açılışa katıldı. Törende hükümet, yerel yönetimler, Eldorado Gold, Yunan iştiraki Hellas Gold, bankalar, iş ve akademik kurumlar ile medya temsilcileri de hazır bulundu.
Şirketin verilerine göre Skouries'e 2 milyar dolardan fazla yatırım yapıldı. Madenin, ilk etapta 20 yıllık işletme ömrü boyunca yılda ortalama 140.000 ons altın ve 67 milyon pound bakır üretmesi bekleniyor. Eldorado, sahada 8 Eylül'de ilk bakır-altın konsantresini üretti; ticari üretimin 2026'nın dördüncü çeyreğinde başlaması bekleniyor.
Miçotakis, projeyi son yıllarda Yunanistan'a yapılan en büyük yabancı üretken yatırım olabileceğini söyledi ve Avrupa kritik hammadde tedarikini güvence altına almaya çalışırken bakırın stratejik önemine dikkat çekti. Miçotakis, revize edilen yatırım planına eklenen ilave çevresel yükümlülükleri de vurguladı.
Eldorado Gold Başkanı ve CEO'su Christian Milau, üretimin başlamasını şirket için büyük bir dönüm noktası olarak niteledi ve madenin bakır ile altın üretme kapasitesine işaret etti. Milau, Skouries'i Avrupa'nın kritik mineraller tedarikini güvence altına alma çabalarıyla da bağlantılı olduğunu belirtti.
Projenin geliştirilmesinin büyük bölümünde Eldorado'nun başında olan George Burns, ilk konsantrenin yıllarca süren inşaat ve izin çalışmalarının sonucu olduğunu söyledi. Burns, Skouries'i önemli bir bakır-altın projesi olarak tanımladı ve sahada filtrelenmiş atık kullanımı ile kademeli rehabilitasyona dikkat çekti.
Hellas Gold Başkanı Christos Balaskas ise üretime geçişin yılların emeğinin tamamlandığını gösterdiğini belirtti ve istihdam, Yunan tedarikçiler, kamu gelirleri ile çevre topluma yapılan yatırımları öne çıkardı.
Şirketin tahminine göre proje tam kapasitede yaklaşık 3 bin kişilik doğrudan ve dolaylı istihdam sağlayacak. Ayrıca işletme dönemi boyunca Yunan tedarikçilerden 6,7 milyar euroluk alım, 17,5 milyar euroluk ihracat ve yaklaşık 1,8 milyar euroluk kamu geliri öngörülüyor.
Ancak projenin oldukça tartışmalı bir geçmişi var. Kassandra madenlerine karşı muhalefet yaklaşık 15 yıldır sürüyor ve yerel toplumun bölümleri, çevreci aktivistler ile siyasi partileri kapsıyor.
2022'ye gelindiğinde Eldorado, Skouries için 680 milyon euroluk finansman paketi ve nihai yatırım kararını açıklayarak geliştirmeyi fiilen yeniden başlattı.
Son dönemde ilerleme hızlı oldu. Temmuzda inşaat yüzde 97 seviyesine ulaşmış, proje devreye alma aşamasına girerken birincil kırıcı ilk cevheri işlemişti. Maden daha sonra ticari üretim öncesinde Yunanistan'ın elektrik iletim şebekesine bağlandı.
Daha önceki sert muhalefet
Skouries'e karşı muhalefet, 2015-2019 arasında iktidarda olan SYRIZA-ANEL koalisyon hükümetinden çok daha öncesine dayanıyor. Bu muhalefet, yerel sakinlerin bir bölümü, ülke genelinden çevreci gruplar ve hatta aşırı solcu anti-kapitalist aktivistleri kapsıyordu; bunlar projeyi çevresel etkileri ve önerilen madencilik ile işleme yöntemleri nedeniyle sorguluyordu.
Solcu SYRIZA partisi muhalefetteyken yatırıma güçlü şekilde karşı çıkmış, parti yetkilileri Hellas Gold'un ülkeden ayrılması çağrısında bulunmuştu.
SYRIZA ve lideri Alexis Tsipras 2015'te iktidara geldikten sonra anlaşmazlık giderek daha çok düzenleyici ve hukuki arenaya taşındı. Dönemin hükümeti projenin izinlerini ve teknik çalışmalarını sorguladı; Çevre Bakanlığı onayları geri çekmesinin ardından ağustos 2015'te Skouries'teki çalışmaların durdurulmasına karar verildi. Danıştay (CoS) daha sonra bu kararı iptal etti.
Çatışma, bekleyen ruhsatlar ve önerilen metalurjik süreç üzerinden devam etti. 2017'de dönemin Çevre ve Enerji Bakanı Giorgos Stathakis, anlaşmazlığı çözmek için Hellas Gold ile tahkim (arabuluculuğa dayalı uyuşmazlık çözümü) yoluna başvururken Skouries'in izinleri beklemeye devam etti. Eldorado gecikmelerden defalarca şikâyet etti ve sonunda hükümetle aylarca süren başarısız görüşmelerin ardından Yunanistan'daki operasyonlarını askıya alacağını açıkladı.
Karşılaşma 2018'e de taşındı; Eldorado beklenen izinler nedeniyle yeniden hukuki yollara başvurmayı değerlendirdi. Şirket, nisan 2018'de çıkan tahkim kararının Yunan devletiyle yaptığı devir sözleşmesini ihlal etmediğine hükmettiğine işaret etti. Şirket, yılın ilerleyen döneminde ruhsatlardaki gecikmeleri, buna bağlı maliyetleri ve kaybedilen kârı gerekçe göstererek Yunan devletinden 750 milyon euro tazminat talep etti.
Anlaşmazlık 2019'a uzandı; Danıştay'ın verdiği yeni kararlar Hellas Gold lehine sonuçlandı. Temmuz 2019'da merkez sağ ve iş dünyası dostu Yeni Demokrasi (ND) partisi ile lideri Kyriakos Miçotakis'in ezici seçim zaferiyle hükümet değişince yeni yönetim beklenen izinleri vermeye ve yatırımı yeniden başlatmaya yöneldi.
