Yunanistan'ın yapay zekâ alanındaki yatırım cazibesi ile işletmelerin bu teknolojiyi gerçekten kullanması arasındaki mesafe, Küresel danışmanlık şirketi EY'nin «EY Attractiveness Survey Yunanistan» araştırmasında ortaya konuyor.
Katılımcıların %60'ı, ülkenin son üç yılda yapay zekâ politikalarının yatırım hedefi olarak cazibesini artırdığını kabul ediyor. Buna karşılık yalnızca %11'i Yunanistan'daki işletmelerin bugünkü teknoloji benimseme düzeyini rekabet avantajı olarak görüyor.
Araştırmanın dijital rekabet gücü ve yapay zekânın benimsenmesini hızlandırma bölümlerinden çıkan mesaj şu: Olumlu imaj, daha geniş iş uygulamalarına dönüşmek zorunda. Altyapı, finansman ve insan kaynağı öncelikler arasında ilk sırada yer alıyor. EY, bilgi işlem gücüne erişimden yatırım teşviklerine ve devletin yenilikçi çözümlerin «ilk müşterisi» olmasına kadar uzanan önerilerde bulunuyor.
Önce altyapı, ardından finansman
Yunanistan'ın yatırım hedefi olarak cazibesini nasıl artırabileceği sorusuna katılımcıların %49'u, veri merkezleri ve açık veri tabanları gibi teknolojik altyapının iyileştirilmesiyle yanıt veriyor. Bunu %47 ile yapay zekâ alanında büyüyen şirketlerin (scale-up) finansmana erişiminin iyileştirilmesi, %43 ile de insan kaynağının teknolojik becerilerinin güçlendirilmesi izliyor. Yunan araştırması 250 katılımcıya dayanıyor. Bu işletmelerin 151'i Yunanistan'da faaliyet gösteriyor, 99'unun ise ülkede hiç varlığı yok.
EY'nin altyapıya ilişkin bir başka bulgusu da şu: 2025'te Yunanistan'da yalnızca bir veri merkezi yatırımı kaydedilmiş. Önceki üç yılda bu sayı 11 olmuş. EY'nin önerileri arasında veri merkezleri ve özel yapay zekâ altyapıları için uluslararası yatırım çekmek ile bu tesisler için rekabetçi maliyetli ve düşük karbon ayak izli enerjiye erişimi güvence altına almak yer alıyor.
Merkezi bir yer tutan konu ise «Pharos» AI Factory ile ΔΑΙΔΑΛΟΣ süper bilgisayarının kullanılması. Böylece girişimler, küçük ve orta ölçekli işletmeler, araştırma kuruluşları ve kamu yönetimi yüksek performanslı bilgi işlem gücüne, ileri veri setlerine ve uzman destek hizmetlerine erişebilecek. EY, bu altyapıları yüksek hızlı ağların genişletilmesi, ulusal ve sektörel açık veri platformlarının kurulması ve kamu ile özel sektör arasında veri paylaşımının güçlendirilmesiyle ilişkilendiriyor.
Yapay zekâ yatırım imajını güçlendiriyor
Dijital ekonomiye dair genel tablo olumlu olmaya devam ediyor. Katılımcıların %67'si, Yunanistan'ın veriye ve teknolojiye yaklaşımının son üç yılda yatırım cazibesini artırdığını kabul ediyor. Ayrıca %26'sı yazılım ve bilgi teknolojisi hizmetlerini, yapay zekâyı ve teknolojiyi, ülkenin öncelik vermesi gereken sektörler arasında sayıyor.
Yazılım ve bilgi teknolojisi hizmetleri, araştırmadaki sektörel dağılıma göre 2025'te Yunanistan'daki yatırımların %23'ünü topladı. Avrupa genelinde bu oran %17 düzeyinde. Yunanistan'da bu sektörün üç yıllık ortalama payı ise %30'du. Pay gerilemiş olsa da sektörün önemli bir ağırlığı olduğu görülüyor.
Toplam dijital rekabet gücünü artırmak için katılımcıların %38'i teknolojik altyapıları öne çıkarıyor. Veri ve teknolojiyle ilgili becerilerin geliştirilmesi ile devletin dijitalleşmesi ise her biri %33 oranında destek topluyor. Teknoloji girişimlerinin sermayeye erişimi %28 ile bu sıralamayı tamamlıyor.
Papastergiou: Dijital olgunluk işletmelerin maliyetini düşürüyor
Araştırmaya yaptığı katkıda Dijital Yönetim ve Yapay Zekâ Bakanı Dimitris Papastergiou, devletin dijital dönüşümünü doğrudan iş ortamının iyileşmesiyle ilişkilendiriyor.
Bakan şöyle dedi: «Devletin dijital olgunluğunun güçlendirilmesi ve yapay zekâdan yararlanılması, ülkenin yatırım imajını köklü biçimde yükseltiyor. Hızlı, şeffaf ve çağdaş altyapılarla çalışan bir devlet, işletmelerin bürokratik maliyetini ciddi ölçüde düşürüyor, verimliliği artırıyor ve yeni yatırımlar için istikrarlı bir güven ortamı yaratıyor.»
Papastergiou, Yunanistan'ın OECD ortalamasının üzerindeki performansına ve Dijital On Yıl hedeflerine yönelik tavsiyelerin %83'üne uyum sağladığına dikkat çekiyor. Ayrıca 5G kapsama oranının %99,5'e ulaştığını belirtiyor.
Altyapı konusunda Bakan, ΔΑΙΔΑΛΟΣ süper bilgisayarı ile «Pharos» AI Factory'nin inovasyon, daha güçlü araştırma ve yüksek katma değerli projeler için gerekli koşulları oluşturduğunu vurguluyor.
Bakan konuşmasını şöyle sürdürdü: «Kiryakos Miçotakis hükümetinin temel hedefi, Yunanistan'ı Güneydoğu Avrupa'da güvenilir bir dijital ve teknoloji merkezi olarak kalıcı biçimde yerleştirmek ve teknolojiyi gerçekten güçlü bir kalkınma avantajına dönüştürmek.»
Altyapıdan uygulamaya: Teşvikler ve kamunun rolü
Yapay zekânın daha geniş üretim kullanımına geçmesi için EY, araştırma ve geliştirme yatırımlarına yönelik vergi teşvikleri ile uluslararası yapay zekâ şirketlerinin ve mükemmeliyet merkezlerinin Yunanistan'a yerleşmesini öneriyor. Ayrıca yapay zekâ çözümlerini benimseyen küçük ve orta ölçekli işletmeler ile yeni kurulan şirketler için hedefli sübvansiyon programları öneriyor. Gelişme aşamasındaki şirketlerin de sermayeye daha kolay erişmesini istiyor.
Kamu yönetimine ayrıca ağırlık veriliyor. Kamu yönetimi, teknolojinin yalnızca bir kullanıcısı olarak değil, bürokrasiyi azaltmak ve süreçleri otomatikleştirmek için de önemli görülüyor. Bunun yanında yenilikçi uygulamaların «ilk müşterisi» olarak devlet rol almalı. Araştırma, sağlık, eğitim, ulaşım, sivil koruma ve su kaynaklarının yönetimi gibi toplumsal etkisi doğrudan görülebilecek alanlarda pilot projeler öneriyor. Ayrıca turizm, denizcilik, enerji ve tedarik zinciri gibi Yunanistan'ın karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu sektörlere odaklanılmasını öneriyor.
Aynı doğrultuda, «AI regulatory sandboxes» adı verilen korumalı deneme ortamlarının kurulması ve dışa açık satılabilir standart çözümlerin geliştirilmesi de yer alıyor. Amaç, işletmelerin uygulamaları kontrollü koşullarda ve net bir hukuki çerçeve içinde deneyebilmesi. Böylece geniş ölçekte kullanmadan önce uygulamaları test edebilecekler.
Beceriler, güvenlik ve yapay zekâya güven
Teknolojinin yayılması, insan kaynağının da aynı ölçüde güçlenmesini gerektiriyor. EY, Yunanistan'daki yükseköğretim kurumlarında tüm bilim dallarında yapay zekâ derslerinin açılmasını öneriyor. Bunun yanında STEM mezunları için teknik yapay zekâ konularında yeniden eğitim sunan lisansüstü programlar ile hukukçular, iş danışmanları, yazılımcılar ve mimarlar gibi içerik üreten meslek gruplarına yönelik kitlesel eğitim programlarını da öneriyor.
Araştırma, sorumlu teknoloji kullanımını müdahalelerin merkezine yerleştiriyor. Kişisel verilerin ve fikri mülkiyetin korunması, algoritmaların şeffaflığı ve hesap verebilirliği, güçlü siber güvenlik ile risk değerlendirme ve sertifikasyon mekanizmaları temel yönelimler arasında yer alıyor.
Avrupa paradoksu
Yunanistan'daki çaba, yatırımlardaki güçlü artışın sürekli kaygılarla bir arada yaşandığı bir Avrupa pazarında ilerliyor. EY'nin European Investment Monitor verilerine göre, araştırmada aktarıldığı üzere Avrupa'daki yapay zekâ yatırım projelerinin sayısı 2025'te %96 arttı. Yine de işletmelerin %43'ü Avrupa'yı yapay zekâ yatırımları için ABD ve Çin'den daha az cazip buluyor.
Düzenleyici çerçevenin karmaşıklığı, yüksek enerji maliyetleri ve dijital altyapıların uzun süren izin süreçleri başlıca engeller arasında. Katılımcıların %46'sı, Avrupa'nın cazibesini artırmak için düzenleyici çerçevenin sadeleştirilmesini ve düzenlenmesini birinci öncelik olarak gösteriyor. EY, Yunanistan için kurumsal istikrar ihtiyacını somut iş geliştirme koşullarına bağlıyor: altyapıya erişim, kullanılabilir sermaye ve teknolojiyi pratikte kullanabilecek insanlar.
