WASHINGTON — Trump yönetimi, Elon Musk'ın şirketlerinden birinin, Mississippi'de 20 milyar dolarlık bir veri merkezini çalıştırmak için onlarca doğal gaz türbinini yasa dışı şekilde çalıştırdığı iddiasıyla açılan sivil haklar davasıyla mücadelesinde destek veriyor.
NAACP ve diğer sivil toplum kuruluşları, Musk'ın xAI yan kuruluşunun, evlerin, okulların ve kiliselerin yakınında bulunan elektrik santrali için gerekli izni almadığını savunuyor. Kuruluşlar, bu durumun Kuzey Mississippi ve yakınlarındaki Memphis'teki aileler için sağlık riskleri yarattığını ve federal Temiz Hava Yasası'nı ihlal ettiğini belirtiyor.
Adalet Bakanlığı, Pazartesi günü geç saatlerde verdiği bir dilekçeyle davaya müdahil olmak ve davanın düşürülmesini sağlamak istedi. Bakanlık, tesisin ekonomi için kritik olan bir yapay zeka veri merkezini ve ABD ordusunu güçlendirmek için gerekli olduğunu öne sürdü.
Adalet Bakanlığı yaptığı açıklamada, elektrik santrali için gerekli tüm izinlerden sorumlu olan tarafın federal hükümet değil, Mississippi eyaleti olduğunu ve eyaletin izin gerekmediğine karar verdiğini kaydetti.
Adalet Bakanlığı'nda üç numaralı isim olan Müsteşar Yardımcısı Stanley Woodward, Federal yasaları uygulama konusunda nihai sorumluluğun özel ilgi gruplarına değil, Yürütme Organına ait olduğunu belirtti. Woodward, davaya müdahale talebinin ulusal güvenliği korumak, Amerikan enerjisini ve inovasyonunu teşvik etmek amacıyla yapıldığını sözlerine ekledi.
Trump yönetimi, yapay zekayı en önemli ulusal ve ekonomik güvenlik önceliği haline getirdi. Yönetim ayrıca iklim değişikliğiyle mücadele amacıyla oluşturulan politikaları altüst ederken, işletmelere yönelik çevresel düzenlemeleri kaldırmak için yoğun çaba harcıyor.
Trump'ın, geçen yılın başlarında federal hükümetin maliyet tasarrufu girişimi olan Hükümet Verimliliği Departanı (DOGE) liderliğini yapan Musk ile yakın bağları bulunuyor. Cuma günü SpaceX halka açıldığında dünyanın ilk trilyoneri unvanını alan Musk, Trump'ın başkanlık kampanyasını en çok finanse eden isim oldu ve ara seçimler için de büyük harcamalar yapıyor.
Adalet Bakanlığı'nın bu hamlesi, Musk'ın roket şirketi ve davalı xAI'ın ana şirketi olan SpaceX'in, Trump yönetiminin milyarlarca dolarlık federal sözleşmeler sağlamadaki yardımıyla kısmen tarihin en büyük halka arzını gerçekleştirmesinden sadece birkaç gün sonra geldi. 2 trilyon doları aşan toplam değeriyle SpaceX, Exxon Mobil, Bank of America ve Coca-Cola'nın toplamından daha büyük bir piyasa değerine ulaştı.
Nisan ayında açılan NAACP davası, xAI'ı emisyonları sınırlamak için gerekli kontrolleri sağlamadan ve Temiz Hava Yasası'nın gerektirdiği izinleri almadan onlarca taşınabilir doğal gaz türbini çalıştırmakla suçluyor. Yasa, endüstriyel kirleticilerin inşaat veya işletme aşamasından önce hava izinleri almasını zorunlu kılıyor.
Çevre Koruma Ajansı (EPA), Salı günü yaptığı açıklamada, davanın tarafı olmadığını belirterek konuyla ilgili soruları Adalet Bakanlığı'na yönlendirdi.
NAACP ve Güney Çevre Hukuk Merkezi'ni temsil eden çevre hukuku firması Earthjustice'ın yaptırım uygulama direktörü Laura Thoms, Adalet Bakanlığı'nın hamlesinin ulusal güvenlikle ilgili olmadığını, bunun yerine zengin teknoloji şirketlerini insanları kirlilikten korumak için çıkarılan yasalara uymaktan kurtarmak için umutsuz bir girişim olduğunu savundu.
Thoms, Trump'ın Adalet Bakanlığı'nın Elon Musk'ın veri merkezi şirketi xAI'ı yasa dışı kirlilikten sorumlu tutulmaktan korumak istediğini ve bunu yapmak için etkilenen toplulukların, mahkemelerin ve Kongre'nin gücünü ele geçirmeye çalıştığını ifade etti. Thoms, veri merkezi ve yarattığı kirliliğin topluluklarımızı feda bölgelerine dönüştürdüğünü de sözlerine ekledi.
NAACP'nin çevre ve iklim adaleti direktörü Abre' Conner, Temiz Hava Yasası'nın, topluluklara zarar veren kararlardan dolayı kirleticileri sorumlu tutmak için tasarlandığını belirtti. Conner, bu durumun tartışmaya açık olmaması gerektiğini ve NAACP'nin demokrasiyi savunmaya, federal zorbalığa ve otoriterliğe karşı durmaya devam edeceğini kaydetti.
NAACP, şikayetini Temiz Hava Yasası'nın grupların veya bireylerin yasanın uygulanmasını sağlamak için vatandaş davaları açmasına izin veren bir hükmüne dayandırdı. Trump yönetimi ise şimdi bu yetkiyi geçersiz kılabileceğini iddia ediyor.
UCLA Hukuk Fakültesi profesörü Ann Carlson, bu durumun özellikle cüretkar olduğunu, çünkü sözde anayasal yetkilere dayandırıldığını belirtti. Carlson, Adalet Bakanlığı'nın herhangi bir gerekçeyle ve tüm gerekçelerle bir davaya müdahil olup davayı düşürebileceğini söylediğini aktardı.
Adalet Bakanlığı, Salı günü yaptığı açıklamada Pentagon'un yapay zeka kullanan birçok federal kurumdan sadece biri olduğunu hatırlattı.
Açıklamada, kendi çevresel yaptırımlarını uygulamaya çalışan özel davalar dahil olmak üzere aşırı külfetli düzenlemelerin, teknolojik büyümeyi, Amerikan enerji bağımsızlığını ve ulusal güvenliği tehdit edebileceği savunuldu.
SpaceX, yorum talebine yanıt vermedi. Şirket daha önce yaptığı açıklamalarda, yasalara tam olarak uyduğunu ve çevresel sorumluluklarını ciddiye aldığını belirtmişti.
