Rodos'ta düzenlenen ikinci Çağdaş Seramik Bienali (BCK 2026), 31 Ekim 2026'da sona erdi. Merkezi Sergi'yi 280 binden fazla kişi ziyaret etti. «Günün Başladığı Yer» adını taşıyan etkinlik beş ay sürdü ve çağdaş seramik sanatını adanın Ortaçağ Kenti'ndeki tarihi anıtlara ve seçilmiş başka mekânlara taşıdı.
Ziyaretçi sayısı 6 Haziran ile 31 Ekim arasında 282.814 kişiye ulaştı. Merkezi Sergi, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Rodos Ortaçağ Kenti'nin beş tarihi noktasında kuruldu. Aynı dönemde 18 farklı mekânda 60 etkinlik düzenlendi ve bu etkinliklere toplam 27.825 kişi katıldı.
Bu yılki bienalde 18 ülkeden 42 sanatçı yer aldı. Sanatçılar, çağdaş seramik üretimini Rodos'un tarihi kimliği ve Akdeniz'in kültürel mirasıyla ilişkilendiren eserler sundu. Sergiler, eğitim programları ve kültürel etkinlikler, sanatı ve bu tarihi mekânları yeni yollarla ele alan bir organizasyon ortaya koydu.
Bu bağlantı, üç küratörün temel hedefiydi: Lukia Tomopulu, Stamatia Dimitrakopulu ve Anissa Touati.
Bienalin kurucusu ve sanat yönetmeni Lukia Tomopulu şunları söyledi: «Bizim için BCK 2026'nın Ortaçağ Kenti'nin en simgesel mekânlarından bazılarında ağırlanması büyük bir onurdu. Çağdaş seramiğin bu tarihle konuşmasını istedik. Beş ay boyunca 280 binden fazla ziyaretçi, belki daha önce bildikleri anıtları farklı bir gözle gördü. BCK 2026'nın bıraktığı en önemli iz de budur.»
Rodos bir buluşma noktası olarak
Rodos, bu yılki bienalin temel unsurlarından biri oldu. Uzun tarihi ve birbirini izleyen farklı kültürel etkileriyle Ortaçağ Kenti, yer, bellek ve kültürel alışveriş arasındaki ilişkiyi inceleyen bir sergi için ideal bir çerçeve sundu.
«Günün Başladığı Yer / Εκεί που Αρχίζει η Μέρα» adı Yunan mitolojisinden ilham alıyor. Rodos'un doğuşu ve adanın Güneş tanrısıyla bağlantısı efsanesi bu çerçevede anlatılıyor. Rodos, sabahın ilk ışıklarını karşılayan ada olduğu için Akdeniz'in günün başladığı yer olarak simgeleniyor. Işık, küratöryel yaklaşımın merkezi referans noktalarından biri oldu. Bu durum, Akdeniz'i bir buluşma, hareketlilik, ortak tarih ve karşıtlıklar alanı olarak tartışan daha geniş bir diyaloğu başlattı. Akdeniz'deki diğer ülkelerle neyimiz ortak, neyimiz ayrı? Farklı kültürel kimlikler aynı yerde nasıl bir araya gelip birlikte yaşıyor? Sanatçılar bu soruları araştırmak için Rodos'u başlangıç noktası olarak aldı.
Merkezi Sergi, Ortaçağ Kenti'nin beş simgesel mekânında kuruldu: Rodos Arkeoloji Müzesi, Panagia tou Kastrou, de Milly Silahhanesi, Rodos Kosmitiki Koleksiyonu ve Büyük Üstat Sarayı'ndaki Kleovulos Meydanı. Ayrıca Fransa Konukevi'nde uydu sergiler ağırlandı. Arkeoloji Müzesi, sergi için merkezi mekân oldu. Burada, 1929'da denizden çıkarılan mermer Afrodit heykelinin yakınında çağdaş seramik eserleri, yüzyılların nesneleri ve anlatılarıyla buluştu. Bir zamanlar denizin dibinden yükselen tanrıça, maddenin dönüşümüne ve belleğin sürekli geri dönüşüne adanmış bir sergiye referans noktası oldu.
Beş mekânın her biri kendine özgü bir sanatsal anlatı kazandı. Eserler mimariyle, tarihle, mekânın kullanımıyla ve sembolik anlamlarıyla konuştu. Gezi, ziyaretçiler için kentin farklı bir deneyimine dönüştü. Ziyaretçiler tarihi dokunun içinde anıtların, meydanların, avluların ve dar sokakların arasında yürürken çağdaş sanatla karşılaştı.
Çağdaş seramik uluslararası bir diyalogda
Bu buluşmanın merkezinde seramik var. Binlerce yıl boyunca Akdeniz'deki yaşamın ayrılmaz bir parçası oldu. Kaplar mal taşırken limandan limana teknikleri, süsleme motiflerini, fikirleri ve kültürel etkileri de beraberinde götürdü. Deniz hem iletişim yolu hem de çatışmaların, göçlerin ve sürekli değişimin sahnesi oldu. Akdeniz'in buluşma ve ayrışma olmak üzere bu çifte kimliği sergiye de yansıdı. Ortak kültürel miras, süregelen alışverişlerin ve karşıtlıkların sonucu olarak sunuldu.
Rodos'un da kendine ait önemli bir seramik üretimi tarihi var. 20. yüzyılda Rodos seramiğinin gelişimiyle bağlantılı olan «Ikaros» fabrikası, zamanla gerileyen ama güçlü bir kültürel iz bırakan bir geleneğin tipik örneği. Bienal, bu toprakla bağı çağdaş sanatın diliyle yeniden gündeme taşıdı.
Küratörler Stamatia Dimitrakopulu, Lukia Tomopulu ve Anissa Touati'nin yaklaşımıyla 42 katılımcı sanatçı, Rodos, Güneş ve Akdeniz üzerine kendi yorumlarını geliştirmeye davet edildi. Heykel yerleştirmeleri, anlatısal işler ve görsel müdahaleler kimlik, doğa, din, çevre ve insan göçü gibi konuları araştırdı.
Kent içine yayılan bir Paralel Program
BCK 2026'nın önemli bir parçası da Paralel Program'dı. 18 mekânda 60 etkinlik düzenlendi. Kent turları, konuşmalar, atölye çalışmaları, belgesel gösterimleri ve eğitim programları etkinliğin deneyimini genişletti. Ücretsiz girişle ada sakinleri ve ziyaretçiler çağdaş seramiğe farklı katılım biçimleri ve yaratıcı deneyimlerle yaklaşabildi.
Eğitim programlarına ayrı bir önem verildi. Bu programlar Ege Üniversitesi ile iş birliği içinde yürütüldü ve öğrencilere, üniversite öğrencilerine ve öğretmenlere yönelik oldu. Öne çıkan etkinlik, 29 çocuğun Rodos ve Ankara'dan birlikte yazıp resimlediği üç dilli «Seyahat Eden Seramik» masalının oluşturulmasıydı. Masal, Yunanistan ve Türkiye'deki ortak seramik geleneklerini kutluyordu.
Tomopulu bu konuda şunları söyledi: «Bizi en çok etkileyen, yerel toplumun tepkisi oldu. Öğrenciler, öğretmenler, üniversite öğrencileri, sanatçılar ve adanın sakinleri atölyeler, kent turları ve eğitim programları aracılığıyla bienalin bir parçası oldu. Rodos ve Ankara'dan çocukların seyahat eden bir seramik kupa hakkında birlikte kitap yazdığını görünce kültürün gerçekten birleştirebildiğini anlıyorsunuz. Adadan, süreceğine inandığımız ilişkilerle ve BCK'nın daha birçok yer ve hikâye bulacağına dair kesin inançla ayrılıyoruz.»
BCK 2026 rakamlarla
• 282.814 ziyaretçi, Merkezi Sergi'nin 5 mekânında. Veriler Dodekanez Antikiteler Müdürlüğü'nün açıkladığı rakamlara göre.
• 18 ülkeden 42 sanatçı
• 70 eser ve 260 sayfalık iki dilli katalog
• 18 mekânda 60 Paralel Program etkinliği
• Paralel Program etkinliklerinde 27.825 katılım
• Eğitim programlarına katılan 343 öğrenci ve verilen 167 katılım belgesi
• Katılımcıların 5 üzerinden 4,92 olan memnuniyet puanı
• 84 destekleyici ve iş birliği yapan kuruluş
• Yunan ve yabancı medyada 280'den fazla yayın, sosyal medyada 2,27 milyon görüntüleme
Göçebe bir organizasyonun devamı
Çağdaş Seramik Bienali, yolculuğuna 2024'te Santorini'de Prehistorik Thira Müzesi'nde açılan «Clay Echoes: Unearthing Hidden Narratives» sergisiyle başladı. Göçebe karakterde ve iki yıllık bir döngüyle düzenlenen organizasyon, her seferinde farklı bir Yunan adasına taşınıyor. Her yerin tarihinden, kimliğinden ve kültürel mirasından doğan yeni bir sanatsal anlatı arıyor. Bu tercih, organizasyonun felsefesinin merkezinde yer alıyor: çağdaş seramiği öne çıkarmak, Yunan ve uluslararası sanat sahnesini bir araya getirmek ve kültürel mirasa yaklaşmanın yeni yollarını yaratmak.
Tomopulu, bu yolculuğun geleceğine dair şu sözleri ekledi: «Rodos'ta çağdaş seramik, bildiğimizi sandığımız bir yere yeniden bakmamıza vesile oldu. Taşın, ışığın ve denizin ardındaki gizli hikâyeleri keşfetmek, geçmişi görmek ve geleceği hayal etmek... BCK 2026 geride eserler, görüntüler, deneyimler ve her şeyden önce insani ilişkiler bırakıyor. Bu buluşmalar çabalarımıza anlam ve devam etme gücü veriyor. Santorini'den ve Rodos'tan sonra BCK yolculuğuna devam ediyor. 2028'deki bir sonraki bienalin hazırlıkları çoktan başladı; gözler yeni bir yere ve çağdaş seramiğin tarih ve insanlarla yeni buluşmalarına çevrildi.»
BCK 2026'yı Big Blue Dot Çağdaş Seramik Bienali (kâr amacı gütmeyen şirket) düzenledi. Organizasyon, Güney Ege Bölgesi Yönetimi ve Rodos Belediyesi ile ortaklaşa yürütüldü. Dodekanez Antikiteler Müdürlüğü ise destek verdi ve mekânlarını ağırladı. Etkinlik, Kültür Bakanlığı'nın mali desteği ve himayesiyle; Eğitim, Din İşleri ve Spor Bakanlığı, Yunanistan Ulusal Turizm Örgütü, Yunanistan'daki Fransa ve İtalya büyükelçilikleri ile Ege Üniversitesi'nin himayesinde hayata geçirildi.
Organizasyon, kendisini destekleyen 84 kuruluşa, sanatçılara, iş ortaklarına ve etkinliklerine katılan herkese içtenlikle teşekkür ediyor.