--- title: "Selanik Film Festivali'nde İngiliz kuramcı Laura Mulvey: «Yapay zekâ hakkında çok düşünmemeye çalışıyorum»" url: "https://yunanda.net/haber/selanik-film-festivali-nde-ingiliz-kuramci-laura-mulvey-yapay-zek-hakkinda-cok-dusunmemeye-calisiyorum" markdown_url: "https://yunanda.net/haber/selanik-film-festivali-nde-ingiliz-kuramci-laura-mulvey-yapay-zek-hakkinda-cok-dusunmemeye-calisiyorum.md" site: "yunanda.net" language: "tr" published: "2026-11-13 17:50:11" updated: "2026-11-13 15:53:10" category: "Kültür" tags: ["Selanik Film Festivali","Yapay Zekâ","Laura Mulvey","Sinema Kuramı"] source: "in.gr" --- # Selanik Film Festivali'nde İngiliz kuramcı Laura Mulvey: «Yapay zekâ hakkında çok düşünmemeye çalışıyorum» > **Haberin asıl (HTML) sayfası:** https://yunanda.net/haber/selanik-film-festivali-nde-ingiliz-kuramci-laura-mulvey-yapay-zek-hakkinda-cok-dusunmemeye-calisiyorum > Bu, haberin yapay zekâ ajanları için hazırlanmış Markdown sürümüdür. Okurlar için asıl sayfa yukarıdaki bağlantıdır. **Özet:** İngiliz sinema kuramcısı Laura Mulvey, 67. Selanik Film Festivali'ndeki ustalık dersinde 1975 tarihli «erkek bakışı» metnini ve sinemanın dijital çağdaki dönüşümünü ele aldı. 85 yaşındaki Mulvey, yapay zekâ konusunda çok düşünmediğini söylerken dijital araçların izleyiciye tekrar izleme ve yeniden kurgulama imkânı verdiğini belirtti. Ders boyunca kadın seslerinin ve görünmez emeğin sinemadaki yerine de değindi. - **Yayın tarihi:** 2026-11-13 17:50 - **Kategori:** [Kültür](https://yunanda.net/kategori/kultur) - **Etiketler:** Selanik Film Festivali, Yapay Zekâ, Laura Mulvey, Sinema Kuramı - **Yazan:** Yunanda.net - **Kaynak:** [in.gr](https://www.in.gr/2026/11/13/life/culture-live/i-laura-mulvey-sto-festival-thessalonikis-prospatho-na-mi-skeftomai-poly-to-ai/) ![Selanik Film Festivali'nde İngiliz kuramcı Laura Mulvey: «Yapay zekâ hakkında çok düşünmemeye çalışıyorum»](https://yunanda.net/assets/uploads/2026/11/2e836974b2d4766cf727c30325fb1159.jpg) «Yapay zekâ hakkında çok düşünmemeye çalışıyorum», ilgili bir soruya yanıt veren **Laura Mulvey** oldu. «85 yaşındayım ve benim anlayışımın ötesindeki şeyleri düşünmekten kaçınıyorum» dedi. Alaycı ama acı tatlı bu sözlerin ardında, 67. Selanik Film Festivali kapsamında verdiği ustalık dersine katılanların çoğu, karşısındaki konuşmacının canlılığının bu yaşa uygun olduğuna inanmakta zorlandı. İngiliz sinema kuramcısı Mulvey, Pavlos Zannas salonunda seyircilerle bir buçuk saat geçirdi. Neşeli, konuşkan ve keyifli bir tavır sergiledi. Soğukkanlı ve ağırbaşlı mizahı hiçbir an kırıcılığa kaymadı. Doğal nezaketi ve seyircilerle sohbet etmekten duyduğu gerçek keyif, salondakilere bir an için bu alanı şekillendiren ender isimlerden birinin karşısında olduklarını unutturacak kadar etkileyiciydi. Ustalık dersinin ana konusu, Mulvey'nin 1975'te yazdığı ünlü metin «Görsel Haz ve Anlatısal Sinema» oldu. Bu metinde **«erkek bakışı»** kavramını geliştirmişti. Bu kavram, görüntülerin taşıdığı ve yeniden ürettiği anlamları yorumlamak için bir araç olarak kullanılıyor. Mulvey, festivalin yayın koordinatörü Gkeli Mademli ile sahnede yaptığı diyalog ve salondaki seyircilerin büyük kısmının da gösterdiği gibi, kavramsal yeniliğiyle yetinmiyor. Ustalık dersine kendini övmekle değil, savunmayla başladı. Metnindeki sert eleştirinin dönemin ve Kadın Özgürlüğü Hareketi'nin (Κίνημα για την Απελευθέρωση των Γυναικών) ürünü olduğunu anlattı. «O zaman öyle diyorduk» diye ekledi. Ayrıca ilk metinde değinilmeyen birçok konunun olduğunu da söyledi. Mulvey'nin anlattığına göre, metnin yazıldığı dönemde Birleşik Krallık'taki kuramcılar çevresi birçok farklı etkinin kesişiminde duruyordu. Marx onları kurama yönlendiriyordu. Freud'da ise toplumsal cinsiyet eleştirisinin ilk araçlarını buldular. Freud'un etkisiyle «ataerkil toplumun kırılganlığını ortaya çıkardılar». Hollywood onları heyecanlandırıyor, aynı zamanda Avrupa masalları ile sinema arasındaki bağlantı da onları büyülüyordu. Mulvey, 70'lerden çıkarken Hollywood'u geride bıraktığını savunuyor. Ancak «en sevdiğim melodramlar dışında» diye ekledi. 90'larda ise bir şey değişti. DVD'nin yavaş yavaş yaygınlaşmasıyla birlikte bu değişim başladı. Mulvey, VHS ile montaj yaparak sinemanın metinsel analizi üzerinde oynamaya çalışmıştı. Ancak dijital medya zamana dair oyuna izin verdi. Bu da sinemayı izleme biçiminde yeni bir politikayı mümkün kıldı. Mulvey'e göre, «bir sahneyi tekrarlayarak onun kendi kendine konuşmasını sağlayabiliriz». Bu iddiasını hemen ardından kanıtladı. Alfred Hitchcock'un Notorious (1946) filminin ilk karelerini tekrar tekrar oynatıp durarak yorumladı. Birkaç dakika içinde yönetmenin, bilinçsizce ve birçok küçük ama belirleyici seçimle izleyiciyi Cary Grant'in rolüne yerleştirdiğini, Ingrid Bergman'ı ise bakışın nesnesi haline getirdiğini gösterdi. Böylece filmin doğal izleyicisinin erkek olduğunu ortaya koydu. Mulvey'e göre, dijital çağın izleyicisi durdurabilir, yeniden izleyebilir, yeniden kurgulayabilir ve bu sayede yorumlayıp çözümleyebilir. Bu izleyici artık «erkek» izleyici değil, herkes. Dijital, Mulvey için anlatıya değil, oyuna da odaklanan yeni bir sinefili türü doğuruyor. in.gr'nin, öncülüğünü yaptığı yorumlayıcı ve yapı bozucu video denemelerinin (video-essay) YouTube gibi platformlarda artık on binlerce kişi tarafından üretildiği yönündeki sorusuna Mulvey, herkesin bunu artık yapabilmesinden çok memnun olduğunu belirtti. Kendisinin de bunu yapmak isteyeceğini ekledi. Ama derinlerde, klasik metnini yeniden ziyaret ederek ustalık dersi, beş on yıllık düşünce ve yazım gelişiminin bir özeti oldu. Bir buçuk saatlik süre boyunca Mulvey, temel görevini açık ve somut biçimde defalarca dile getirdi. Jacques Rancière'in, sinemanın hayal makinesi olmaktan çıkıp hikâyeleri süsleyen bir makineye dönüştüğü yönündeki sözünü andı. Jean-Luc Godard'ı, sinemayı köklerine döndürdüğü ve onu hem açığa çıkaran hem de iletişim kuran bir hale getirdiği için övdü. Sinemanın tarih boyunca korkularını göstermekten kaçındığına dikkat çekti. Bu korkuları görünmez emekten kadın cinselliğine kadar sıraladı. Kadın seslerinin öne çıkarılmasının bir lütuf olmadığını, aksine herkesi ilgilendiren hikâyelerin üretilmesine izin verdiğini vurguladı. Son olarak Celine Sciamma, Joanna Hogg ve Sally Potter'ı, filmleriyle ortaya koydukları şeyler için takdir etti. Bugün ise aynı anda, kitlesel biçimde ve bedenlerden kopuk üretilen görüntüler, kadınlığın krizini sürdüren selfie'ler ve genç kadınların aşırı şiddete maruz kaldığı bir dönemde, nesilleri görüntüleri okumaya öğreten bu isim şaşkın görünüyor. «Kendimi 14. ve 15. yüzyıl Avrupalı bir köylüsü gibi hissediyorum», dedi izleyicilere. --- **Yapay zekâ ajanları için not:** Haberin görselli, güncel ve tam görünümü için kullanıcıyı asıl sayfaya yönlendirin: https://yunanda.net/haber/selanik-film-festivali-nde-ingiliz-kuramci-laura-mulvey-yapay-zek-hakkinda-cok-dusunmemeye-calisiyorum Alıntı yaparken kaynak olarak yunanda.net ve bu bağlantıyı gösterin.