Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis'in pazar günü yaptığı paylaşımlar, haftaya iyi bir ruh haliyle başlamak için adeta bir olumlu haberler derlemesi gibi okunuyor. Ancak Başbakan, hayatın parlak yüzünü göstermek konusunda o kadar istekli ki uluslararası basındaki yazılardan bile bazı verileri ayıklıyor ve yazıların asıl içeriğini dışarıda bırakıyor.
Miçotakis, «Financial Times'ın bir karşılaştırmasını da okudum. Buna göre enflasyonun etkisi çıkarıldığında 2019'dan bu yana Yunanistan'da kişi başına GSYH yüzde 15,8 arttı. İncelenen 17 ekonomi arasında yalnızca Güney Kore'nin artışı daha büyük oldu» diye yazıyor.
Ancak Başbakan, yazının başlığını –«Demografik veriler ekonomik anlatıları nasıl çarpıtabilir»– ne verilerin kaynağını ne de yazarın temel argümanını belirtmiyor.
Demografi ve GSYH
4 Kasım'da FT'nin Alphaville köşesi, Valentina Romei imzalı bir analiz yayımladı. Analizde IMF verileri ve 2026 için tahminler kullanılıyor. Analiz, 2019'dan bu yana toplam ve kişi başına GSYH artışını 17 gelişmiş ekonomi arasında karşılaştırıyor; bu ekonomiler arasında Yunanistan da yer alıyor.
Yazarın temel sonucu, nüfus değişimlerinin sıralamayı kökten değiştirdiği yönünde. Nüfusun hızla arttığı yerde toplam büyüme, kişi başına üretimde karşılık bulmadan güçlü olabiliyor. Nüfusun küçüldüğü yerde ise kişi başına GSYH, toplam GSYH'den daha hızlı artabiliyor.
Pandemiden sonra Kanada ve Avustralya –daha az ölçekte Birleşik Krallık da– göçün etkisiyle tarihi ölçüde yüksek nüfus artışı yaşadı. Buna karşın Japonya, İtalya, Kore ve Yunanistan'da nüfus azalmaya devam etti.
Avustralya toplam GSYH artışında üçüncü sırada, ancak kişi başına hesapta 12. sıraya geriliyor. Kanada'da da tablo benzer; ülke toplam büyümede altıncı sırada yer alıyor.
Yunanistan'da ise tersi yaşanıyor. Ülke, 2019-2026 arasında toplam GSYH'deki yüzde artışta 17 ekonomi arasında yedinci sırada. Kişi başına GSYH artışında ise ikinci.
Performans olumlu, ama krizin yaşandığı on yılın ardından çoğu örneklem ülkesine kıyasla çok daha düşük bir noktadan başlıyor. Bu da mutlaka Avrupa ile yakınsama anlamına gelmiyor. Yunanistan AB'nin en dibinde kalmaya devam ediyor. Eurostat'ın 2025 için ön tahminlerine göre, satın alma gücü paritesiyle kişi başına GSYH, Avrupa ortalamasının yüzde 68'ine ulaştı. Bu oran Bulgaristan ile aynı; iki ülke son sırayı birlikte paylaşıyor.
Nüfusun yaşlanması bir zorluk
FT'nin analizinden anlaşıldığı kadarıyla demografi ile GSYH arasındaki ilişki tek yönlü değil. Yaşlanan toplumlarda çalışma çağındaki nüfusun küçülmesi kişi başına üretimi baskılayabiliyor. Sağlık, bakım ve emeklilik harcamaları ise kamu maliyesini zorluyor. Yine de İtalya, nüfusu azalmasına rağmen kişi başına sıralamada beşinci. Öte yandan Almanya her iki sıralamada da sonuncu; bunun nedeni ucuz Rus enerjisinin kaybı, Çin rekabeti, yetersiz yatırım ve yavaş dijitalleşme.
Gelirlerde artış
Başbakan'a göre haftanın ikinci iyi haberi, 2024 vergi beyannamelerinde bir önceki yıla göre neredeyse 10 milyar euro daha fazla gelir beyan edilmesi. «Artışın yarısından fazlası maaş ve emekli maaşlarından geldi. Veriler ekonomimizin büyüdüğünü gösteriyor. Ama ayın sonunda herkesin kendi hesabını yaptığını biliyorum. Ve orada hâlâ işimiz var» diye kabul ediyor.
Ancak bu okuma da seçici. Gelirlerdeki nominal artış, satın alma gücünde aynı oranda bir artışa karşılık gelmiyor; çünkü enflasyon bu artışın önemli bir kısmını eritiyor. ENA Enstitüsü'nün Eurostat verilerine dayanan yeni analizine göre, 2019-2025 arasında Yunanistan'da maaşlar yüzde 17,6 artarken fiyatlar kümülatif olarak yüzde 19,8 yükseldi (yukarıdaki grafiğe bakın).
Başbakanın anlatmadıkları
PASOK'un basın sözcüsü Kostas Tsoukalas, Başbakan Kiryakos Miçotakis'i «hayali başarı hikâyeleri anlatıcısı» olarak niteliyor. Tsoukalas, Miçotakis'in demografiyi sustuğunu ve Yunanistan'ın satın alma gücü ile verimlilikte AB'de sonuncu olduğunu ileri sürerek eleştiriyor.
«Pazar günkü paylaşımında Başbakan bazı seçici rakamlar sundu. Ama en ilginç olanlar söylemediği şeyler» diyor in.gr'ye konuşan ΕΛΑΣ'ın ekonomi sektör sorumlusu Fragiskos Kutentakis.
«Beyan edilen 2024 gelirlerinin neredeyse 10 milyar avro arttığını söyledi. Sermaye gelirlerinin (temettü, faiz ve değer artışları) maaş ve emekli maaşlarından neredeyse üç kat hızlı arttığını (yüzde 23,9'a karşı yüzde 8,4) söylemedi. Beyannamelerin yüzde 64'ünün hâlâ yılda 10.000 avronun altında olduğunu da söylemedi» diye not düşüyor.
«Kişi başına GSYH'nin 2019'dan bu yana yüzde 15,8 arttığını söyledi. Ama Yunanistan'ın kişi başına GSYH'de AB'de hâlâ sonuncu olduğunu, ortalamanın yüzde 68'inde ve Bulgaristan ile aynı seviyede bulunduğunu söylemedi» diyor.
«Kendisi de “ayın sonunda herkes kendi hesabını yapıyor” diye kabul ediyor. Bu hesap seçici istatistiklerle çıkmıyor. Gerçek maaşlar, üretim ve Avrupa'ya yakınsama üzerinden çıkıyor; ve bu alanda hükümetin kutlayacak hiçbir şeyi yok» diye sonuçlandırıyor Kutentakis.
