NEW YORK (AP) — ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl kripto para işlerinden yaklaşık 1,2 milyar dolar gelir elde etti. Salı günü yayımlanan federal bir bildirim formuna göre Trump, yatırımcıları zarara uğrarken kendisi bu geliri cebine koydu.
Trump göreve başladığında henüz yeni kurulmuş olan bu girişimler, gelir bakımından onlarca yılda biriktirdiği geniş emlak portföyünün çoğunu geride bırakmış durumda. Bu yükselişin ardında milyarder yatırımcılar ve Trump’ın federal hükümetin kripto sektörüne yönelik baskısını durdurma hamlesi yatıyor.
Federal Etik Ofisi’ne sunulan zorunlu yıllık bildirime göre Trump, World Liberty Financial şirketi aracılığıyla “yönetişim tokenleri” de dahil olmak üzere yeni kripto ürünleri satarak 500 milyon doların üzerinde gelir elde etti. Bildirim ayrıca bir başka kripto şirketi olan CIC Digital LLC’nin, üzerinde Trump’ın yüzü bulunan hatıra tipi “meme” coinlerinin satışından 600 milyon dolardan fazla kazandığını gösteriyor.
Ancak bu tokenlerin ve coinlerin değeri satışların ardından büyük ölçüde düştü.
Trump ayrıca geçen yıl başkanlık için benzeri görülmemiş bir başka hamleyle Trump markalı İnciller, spor ayakkabılar ve diğer küçük ürünlerin satışından da milyonlarca dolar kazandı. Sadece Trump markalı saatlerin satışı 4,7 milyon dolar getirdi.
927 sayfalık bildirim formu, başkanın geçen Ocak ayında göreve gelmesinden bu yana bir dizi ticari çıkar ağı aracılığıyla servetindeki büyük artışın çarpıcı ama eksik bir resmini çiziyor. Bu işlerin birçoğu Trump yönetiminin politika hamlelerinden faydalandı. Trump, mali işlerini oğullarının yönettiğini söylese de bu düzenleme, önceki başkanların uyguladığı çıkar çatışması önlemlerini reddediyor.
Forbes, Trump’ın net servetinin 2024’teki 2,3 milyar dolardan 6 milyar dolara yükseldiğini tahmin ediyor.
Trump işleri yurt dışında büyüyor
Kripto paranın Trump’ın emlak işine kıyasla yükselişi özellikle dikkat çekici çünkü Trump ilk kez göreve geldiğinde emlak başarılarıyla övünmüştü. Aynı zamanda ana iş kolunun da geçen yıl patlama yapması dikkate değer. Trump, aile şirketinin kuruluşundan bu yana geçen yüzyıldaki en büyük emlak genişlemesi sayılabilecek bir dizi yeni otel, tatil köyü ve konut anlaşmasından on milyonlarca dolar komisyon aldı.
Bu ülkelerin çoğu, aile şirketi anlaşmaları yaparken ABD ile tarifeler, askeri yardım ve diğer önemli konularda müzakere halindeydi.
Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki bir mülk, geçen yıl Trump işlerine 10,4 milyon dolar kazandırdı. Suudi Arabistan’da yönetici aileye yakın bir gayrimenkul geliştiricisi tarafından inşa edilen bir mülk, Trump’ın şirketine 9 milyon dolar getirdi. Romanya’nın başkenti Bükreş ve Katar’daki birer mülk ise 5’er milyon dolar kazandırdı.
Trump’ın önde gelen yerel mülklerinden Florida’daki Mar-a-Lago da geçen yıl büyük bir büyüme kaydetti. Trump bu mülkten 77 milyon dolar gelir elde etti; bu, bir önceki yıla göre yüzde 50’lik bir artış anlamına geliyor. Bunun nedeni, devlet başkanlarının ve iş insanlarının yeni döneminde buraya akın etmesi.
Bildirim formu sadece gelir rakamlarını veriyor, kâr rakamlarını vermiyor; bu nedenle Trump’ın ne kadar kazandığını bilmek mümkün değil.
Trump artık milyar dolarlık kripto adamı
Geçen yıl göreve geldikten sonra Trump, Biden yönetiminin kripto sektörüne yönelik sert tutumunu tersine çevirdi ve sektöre dost politikalar izledi. Ancak bazı düzenleyici kurumların hâlâ endişeleri vardı. Trump’ın World Liberty şirketi “yönetişim tokenleri” satmaya başlamadan önce, bu yeni kripto varlık türü hakkında uyarılar yayımlandı. Uyarılarda, hisse senetlerinin aksine bu tokenlerin şirkette mülkiyet hakkı vermediği, yalnızca belirli kurumsal politikalar üzerinde oy hakkı sağladığı ve değerlerinin belirlenmesinin zor olduğu belirtildi.
Buna rağmen alıcılar tokenlere akın etti. Bunların arasında tokenlere 75 milyon dolar, hatıra coinlerine ise 200 milyon dolar harcayan Çinli bir milyarder de vardı. Geçen Şubat ayında, bu milyarderi yatırımcıları kandırmakla suçlayan federal bir dava, 10 milyon dolar para cezası karşılığında anlaşmayla sonuçlanmadan önce durduruldu.
Çinli milyarder Justin Sun, Trump işlerine yaptığı harcamaların federal davasıyla hiçbir ilgisi olmadığını defalarca dile getirdi. World Liberty ise çıkar çatışması iddiasını reddetti.
Bu arada yatırımcılar Trump ile bağlantılı varlıklarının değerinde önemli düşüşler gördü. World Liberty tokenlerinin fiyatı Eylül ayında işlem görmeye başladığından bu yana yüzde 80 düştü. Ocak 2025’te piyasaya sürüldükten sonraki günlerde 74 doların üzerine çıkan Trump hatıra coinleri ise şu anda 1,68 dolardan işlem görüyor.
Beyaz Saray: Trump sadece kamu yararına hareket ediyor
Beyaz Saray, Trump’ın işlerini oğulları tarafından yönetilen bir güvene devrettiğini ve kararlara dahil olmadığını, bu nedenle tartışılacak bir etik sorunu bulunmadığını defalarca ifade etti. Sözcü Anna Kelly, “Ne Başkan ne de ailesi hiçbir zaman çıkar çatışmasına girmedi ve asla girmeyecek. Başkan Trump ve yönetiminin tüm eylemleri, Amerikan halkının çıkarları doğrultusunda yapılıyor” dedi.
Trump’ın çatı şirketi Trump Organization ise yurt dışındaki anlaşmalarının hükümetlerle değil, özel şirketlerle yapıldığını söyledi. Yine de otoriter rejimler, kraliyet aileleri ve tek parti yönetimlerinin hâkim olduğu ülkelerde gerçekte neyin özel olduğunu bilmek zor.
Rapor, Vietnam’daki yeni bir Trump tatil köyü için, iktidardaki Komünist Parti’nin başbakan yardımcısını anlaşmayı imzalamaya göndermesinin ardından geçen yıl 5 milyon dolar alındığını gösteriyor. The New York Times’a göre bu anlaşma için çiftçiler topraklarından edildi.
Bu anlaşmaların, bu ülkelerin talep ettiği şekilde ABD politikalarını değiştirmede bir rol oynayıp oynamadığını bilmek neredeyse imkansız; ancak bu ülkeler istediklerini aldı. Vietnam tarife indirimi aldı. Katar, daha önce yasak olan ileri ABD teknolojisine erişim sağladı. Suudi Arabistan ise yıllardır istediği ABD savaş uçaklarına kavuştu.
