Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keceli, Yunanistan’ın yenilenebilir enerji alanındaki yeni mekânsal çerçevesinin, iki ülke arasındaki birbirine bağlı anlaşmazlıklar açısından Türkiye’nin Ege’deki yasal konumunu etkilemeyeceğini belirtti. X platformunda yayımlanan bir açıklamada Keceli, Ege Denizi'nin iki kıyıdaş devletinden biri olarak Türkiye’nin işbirliğine hazır olduğunu vurgulayarak, yarı kapalı denizlerde tek taraflı eylemlerden kaçınılması gerektiğini ve anlaşmazlıkların Atina Bildirisi çerçevesinde çözülmesi gerektiğini kaydetti.
Sözcü Keceli, Yunanistan Çevre ve Enerji Bakanlığı’nın Çarşamba günü bir bakanlık kararıyla yürürlüğe koyduğu ‘Yenilenebilir Enerji Kaynakları Özel Mekânsal Çerçevesi’ne tepki gösterdi. “Daha önce çeşitli vesilelerle vurguladığımız üzere, bu ve benzeri girişimler Türkiye’nin Ege sorunlarındaki yasal konumunu etkilemeyecektir” diyen Keceli, “uluslararası anlaşmalarla mülkiyeti Yunanistan’a devredilmeyen coğrafi oluşumlar” ifadesini kullanarak Ankara’nın uzun süredir devam eden itirazlarını yineledi. Türkiye’nin itirazları, iki ülkenin deniz sınırları ve egemenliği konusunda anlaşmazlık yaşadığı Ege'deki küçük adalar ve kayalıkları da kapsıyor. Keceli, Ege’yi de kapsayan bu çerçevenin, diğer benzer Yunan girişimleri gibi hukuken bağlayıcı olmadığını ve Türkiye için hiçbir yasal sonuç doğurmayacağını vurguladı.
Yunanistan’ın yeni düzenlemesi, yenilenebilir enerji projeleri ve enerji depolama tesislerinin kurulmasına ilişkin kuralları güncellerken, çevreyi, yerel toplulukları ve kültürel mirası korumaya yönelik önlemler de içeriyor. Ankara bu adımı, Yunanistan’ın daha önce yaptığı benzer girişimlerin bir devamı olarak görürken, Atina ise Ankara’nın itirazlarını reddediyor. Yunanistan, söz konusu ada ve adacıklar üzerindeki egemenliğinin uluslararası anlaşmalarla sabit olduğunu savunarak, kendi yetki alanındaki faaliyetleri düzenleme hakkına sahip olduğunu belirtiyor.
Yunanistan’ın yenilenebilir enerji kaynakları için oluşturduğu yeni çerçeve, güneş enerjisi projeleri için korunan alanlarda sıkı kısıtlamalar öngörüyor. Ayrıca, rüzgar çiftlikleri için belirli alanlarda dışlama bölgeleri oluşturuluyor ve deniz alanları için özel kurallar belirleniyor. Çerçeve, 2050 yılına kadar uzanan bir plana dayalı ve Yunanistan’ın Ulusal Enerji ve İklim Planı ile bağlantılı.
Keceli, “Ege ve Akdeniz gibi kapalı veya yarı kapalı denizlerde tek taraflı eylemlerden kaçınılmalıdır” diyerek, uluslararası deniz hukukunun kıyıdaş devletler arasında işbirliğini teşvik ettiğini hatırlattı. NATO müttefiki Türkiye ve Yunanistan, on yıllardır karasuları, hava sahası, deniz yetki alanları, Doğu Ege adalarındaki askeri varlık ile bazı küçük ada ve kayalıkların egemenliği gibi konularda karşı karşıya geliyor.
Anlaşmazlıkların çözümü konusunda ise iki başkentin yaklaşımı farklılık gösteriyor. Yunanistan, uluslararası bir mahkemeye götürülebilecek tek anlaşmazlığın kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge sınırlarının belirlenmesi olduğunu savunurken, Türkiye tüm bu sorunların birbiriyle bağlantılı olduğunu ve bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini vurguluyor. Münhasır ekonomik bölge, bir ülkeye karasuları ötesinde belirlenen alanlarda enerji kaynakları da dahil olmak üzere deniz kaynaklarını keşfetme ve kullanma hakları tanıyor.
Sözcü Keceli, Ege’deki anlaşmazlıkların, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis tarafından Aralık 2023’te imzalanan ‘İyi Komşuluk İlişkileri’ne dair Atina Bildirisi çerçevesinde; uluslararası hukuk, eşitlik ve iyi komşuluk ilişkilerine dayalı samimi bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini sözlerine ekledi. Gerilimi artırabilecek söylem ve eylemlerden kaçınılmasını ve anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesini taahhüt eden bildiri sonrası ikili ilişkilerde iyileşme yaşanmış, görüşmeler yeniden başlamış ve işbirliği alanları genişlemiştir. Ancak iki ülke arasındaki temel Ege anlaşmazlıkları çözümsüz kalmaya devam ediyor.
