KAHİRE (AP) — Yemen'deki İran destekli Husiler, Pazartesi günü Suudi Arabistan'a karşı deniz ambargosu uygulayacaklarını açıkladı. Grup, bu kararı Yemen'e uygulanan abluka ve Sanaa Uluslararası Havalimanı'na yapılan son saldırıya misilleme olarak aldıklarını belirtti. Bu adım, küresel deniz ticareti için hayati bir su yolunu daha tehdit ediyor ve yeniden çatışma çıkacağı endişelerini artırıyor.
Husi askeri sözcüsü Yahya Saree, video mesajında Suudi Arabistan'a yönelik deniz yasağının derhal yürürlüğe gireceğini duyurdu ve bunu 'göze göz' denklemi olarak nitelendirdi.
Ambargonun nasıl işleyeceğine dair çok az detay verilirken, Husi medya ofisi başkan yardımcısı Nasruddin Amer, X platformunda yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan'ın '10 yılı aşkın süredir Yemenlilere uyguladığı haksız ablukaya' yanıt olarak Bab el-Mendeb Boğazı'nın Suudilere kapatılacağını söyledi.
Arap Yarımadası'nın güney ucundaki Bab el-Mendeb, dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 12'sinin geçtiği Kızıldeniz'in giriş kapısı konumunda. Küresel konteyner ticaretinin dörtte biri, 32 kilometre (20 mil) genişliğindeki bu boğazdan Süveyş Kanalı'na gidip geliyor.
Husiler, daha önce Gazze'deki İsrail-Hamas savaşı sırasında aylarca gemileri hedef alarak buradaki deniz trafiğini aksatma kabiliyetlerini göstermişti. 100'den fazla gemiye saldırı düzenlenmişti. Husilerin komşu Suudi Arabistan'a karşı aynı seviyede saldırıya geçip geçmeyeceği ise henüz bilinmiyor.
Suudi Arabistan'dan konuya ilişkin henüz bir yanıt gelmedi. Krallık, Hürmüz Boğazı'na alternatif olarak Kızıldeniz'e uzanan Doğu-Batı Boru Hattı'nı kullanıyor. Ancak İran, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in kendisine saldırmasının ardından o boğazı kontrolü altına almış durumda.
Suudiler, boru hattıyla günde milyonlarca varil ham petrol gönderiyor. Teksas merkezli Rystad Energy'nin Pazartesi günü yayımladığı analize göre, günde yaklaşık 2,5 milyon varil petrol risk altına girebilir.
Suudi Arabistan, Husilere karşı bir koalisyona liderlik ediyor ve 2015 yılında Yemen'e hava ve deniz ablukası uygulamıştı. Yemen'deki iç savaş, 2014 yılında isyancıların başkent Sanaa'yı ve kuzey Yemen'in büyük bölümünü ele geçirerek hükümeti sürgüne zorlamasıyla başlamıştı. 2022'de bir ateşkes sağlanmıştı.
Bu ateşkes son günlerde tehlikeye girdi. Husiler, Suudilerin Sanaa Havalimanı'nı vurarak İran'dan dönen Husi liderlerini taşıyan bir uçağı etkilemeye çalıştığını iddia etti. Uçak başka bir havalimanına güvenli iniş yaptı.
Bunun üzerine Husiler, Suudi Arabistan'ın Abha Uluslararası Havalimanı'na füze ve insansız hava araçları fırlattı. Bu, yıllar sonra yaşanan en önemli çatışma oldu.
AP'ye konuşan uzmanlar, Husilerin Suudi liderliğindeki koalisyonun onayı olmadan doğrudan uluslararası bir uçuş indirerek Yemen hava sahası üzerinde bağımsız karar alma yetkisi kurmaya çalıştığını belirtti.
Saree, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, 'Büyük halkımızın ablukaya ablukayla karşılık verme hakkını teyit ediyoruz' dedi ve 'pervasız Suudi düşmanının her türlü aptalca eylemine kapsamlı ve kesin bir tırmanışla karşılık vereceklerini' ekledi.
Husi kontrolündeki El Mesire televizyonu, Sanaa'nın güneyindeki İbb kentinde yüzlerce destekçinin Suudi Arabistan'a yönelik ambargoyu desteklemek için toplandığı görüntüleri yayınladı. Saada, Marib, Hacce ve Taiz illerinde de benzer mitingler düzenlendi.
Husiler, İran'ın 'Direniş Ekseni'nin önemli bir parçası. Bu eksende Lübnan, Irak ve Filistin topraklarındaki militan gruplar da yer alıyor.
İsyancıların büyük bir insansız hava aracı stoku bulunuyor. Ancak daha önce AP'ye konuşan birkaç Husi üyesi, Gazze savaşı sırasındaki saldırıların ardından stokun azaldığını söylemişti. İran savaşının silah akışını daha da engellediğini belirten bu kişiler, medyaya konuşma yetkileri olmadığı için isimlerinin açıklanmamasını istemişti.
ABD ve İsrail, Husilerin daha önceki gemi saldırılarına karşı Yemen'deki Husi kontrolündeki bölgelere yönelik ağır bir hava kampanyası yürütmüş, isyancıların saldırılarını durdurmasıyla bir anlaşmaya varılmıştı.
Bab el-Mendeb'deki geçişlerin aksaması, nakliye şirketlerini gemilerini Güney Afrika açıklarındaki Ümit Burnu'ndan dolaştırmaya zorluyor ve bu da maliyetleri önemli ölçüde artırıyor. ABD hükümeti daha önce, Ümit Burnu'ndan dolaşmanın Suudi Arabistan'dan ABD'ye yapılan yolculuğa yaklaşık 2.700 mil (4.345 kilometre) eklediğini belirtmişti.
___
Fatma Khaled, Associated Press
Associated Press muhabiri Jon Gambrell Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri'nden katkıda bulundu.
