OECD ve Yunan Ulusal Dokümantasyon Merkezi (EKT) iş birliğiyle hazırlanan 'Yunanistan Diaspora İncelemesi' raporuna göre, Yunanistan'ın diasporasıyla ilişkisi yeni bir aşamaya girerken, mali krizi sırasında ülkeyi terk edenlerin geri dönüşü hızlanıyor. Resmi veriler, son yıllarda net geri dönüş göçüne doğru bir kayma olduğunu gösteriyor.
Cuma günü yayımlanan OECD çalışmasına göre, 2023'te krizin başlangıcından bu yana ilk kez Yunanistan'a dönenlerin sayısı gidenleri geçti; 46 bin kişi geri dönerken 37 bin kişi ülkeden ayrıldı. 2024'te ise net denge daha da iyileşti ve yaklaşık 20 bin kişi ülkeye giriş yapanların lehine oldu. Raporda, 2023 ve 2024 yıllarında toplam 69 bin Yunan vatandaşı ülkeyi terk ederken yaklaşık 98 bin kişinin geri döndüğü belirtildi. Böylece 2010-2025 döneminde göç eden her 10 Yunan'dan 6'sı geri dönmüş oldu. Ayrıca Yunanistan, kendi vatandaşlarının geri dönüşünde OECD ülkeleri arasında dördüncü sırada yer aldı.
Eurostat verilerine göre, 2010-2024 yılları arasında 773 bin Yunan vatandaşı ülkeyi terk ederken, aynı dönemde 473 bin kişi geri döndü. Yurt dışındaki Yunanların yüzde 93'ü yalnızca 12 OECD ülkesinde yaşıyor; Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya, Birleşik Krallık ve Kanada en büyük varış noktaları olmaya devam ediyor. 2009 sonunda başlayan krizle birlikte Yunanistan, AB ortaklarından bir dizi kurtarma paketi almak zorunda kalmış ve ağır kemer sıkma önlemleri uygulanmıştı. Ülkede işsizlik oranı 2012'de yüzde 26 ile zirve yaparken, bugün yüzde 8'e geriledi.
Devlet Bakanı Akis Skertsos, kriz döneminde ülkeyi terk eden Yunanların, Yunanistan'ın ekonomik, kurumsal ve teknolojik olarak güçlenmesi sayesinde geri döndüğünü söyledi. Hükümetin vergi teşvikleri, dijital reformlar, eğitim girişimleri ile ReBrain Greece ve Elevate Greece gibi programları hayata geçirdiğini belirten Skertsos, bu adımların nitelikli profesyonellerin geri dönüşünü teşvik ettiğini ifade etti. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Niki Kerameus ise Yunan yeteneklerinin geri dönüşünün stratejik bir öncelik olduğunu vurguladı. Kerameus, 2019-2025 döneminde 563 binden fazla iş yaratıldığını, işsizliğin yüzde 17,8'den yüzde 8,1'e düştüğünü ve Nisan 2026 itibarıyla ortalama tam zamanlı maaşın 1.500 avroyu aştığını açıkladı. Ayrıca son 15 yılda yaklaşık 473 bin Yunan vatandaşının ülkeye döndüğünü ve hükümetin ReBrain Greece etkinlikleriyle yurt dışındaki profesyonelleri Yunanistan'daki işverenlerle buluşturmaya devam edeceğini söyledi. Dışişleri Bakan Yardımcısı Yannis Loverdos da geri dönüşün ölçülebilir ve sürdürülebilir bir eğilim haline geldiğini belirterek, Dışişleri Bakanlığı'nın diaspora ile uzun vadeli bağları güçlendirmeyi ve geri dönmek isteyenler için uygun koşullar yaratmayı hedeflediğini ifade etti.
Rapora göre, 2016-2021 yılları arasında geri dönenlerin yarısından fazlası 20-39 yaş aralığındaydı ve yaklaşık yüzde 60'ı üniversite mezunuydu. Geri dönenlerin neredeyse yarısı, uzun süredir Yunan göçmenlerin ana varış noktaları arasında yer alan Birleşik Krallık ve Almanya'dan geldi. Geri dönenlerin yüzde 47'si yüksek vasıflı işlerde çalışırken, yüzde 45'i sağlık veya mühendislik alanlarında çalışıyor. Yaklaşık yüzde 42'si Atina'ya yerleşti. Geri dönüş için en sık belirtilen neden aile birleşimi olurken, düşük ücretler, sınırlı iş fırsatları ve liyakat algısının zayıf olması en büyük engeller arasında sıralandı.
İyileşmeye rağmen, yapısal zayıflıklar devam ediyor. Yunanistan, yüksek oranda üniversite mezunu nüfusuyla birlikte mezunlar için zayıf işgücü piyasası sonuçlarını bir arada yaşıyor. Genç diploma sahipleri arasında işsizlik oranı yüzde 13 (OECD ortalaması yüzde 5) ve aşırı niteliklilik oranı yüzde 37 (AB ortalamasının oldukça üzerinde). OECD raporu ayrıca, Yunanistan'da üniversite diplomasını yeni alanların yüzde 15'inin hâlâ ülkeyi terk etmek istediğini ortaya koydu; düşük maaşlar, liyakat eksikliği algısı ve bürokrasi en önemli nedenler arasında. Raporda, geri dönüş politikalarının yaş, meslek, ikamet ülkesi ve kişilerin Yunanistan'la bağlarının gücüne göre uyarlanması gerektiği vurgulandı. Ayrıca istihdam desteği, liyakate dayalı fırsatlar, girişimcilik teşvikleri ve diaspora ile bağları güçlendirmek için kalıcı bir hükümetler arası mekanizma kurulması önerildi.
Rapor, Yunanistan kökenli 17 binden fazla doktora sahibinin yurt dışında yaşadığını ve bunların çoğunlukla ABD, Almanya, İngiltere, İsviçre ve Fransa'da yoğunlaştığını tahmin ediyor. Genel olarak, 2021-2022'de Yunanistan doğumlu 800 binden fazla kişi OECD ülkelerinde yaşıyordu; bunların çoğunluğu ABD, Avustralya, Kanada ve AB ülkelerinde bulunuyor. Yunanistan'dan göç, kriz yıllarında hızla arttı ve 2012-2019 arasında yılda 56 bine kadar çıktıktan sonra 2021'de yaklaşık 32 bine geriledi. Geleneksel varış noktaları önemini korurken, artık Avrupa içi hareketlilik baskın hale geldi ve göçmenler yurt dışında çoğunlukla orta ve yüksek vasıflı rolleri dolduruyor.
