Yunanistan Başbakanı Kyriakos Miçotakis, bugün toplanan Avrupa Birliği zirvesinde yüksek fiyatların popülizm ve aşırılıkçılığı besleyebileceği riskini gündeme taşıyor. Isınma giderlerine yönelik önlemleri hayata geçiren Miçotakis, hanehalklarına ve işletmelere ek destek verebilmek için mali esneklik talep etmek üzere Brüksel'e gidiyor.
Miçotakis, çarşamba günü Larisa'da yaptığı konuşmada, “Ancak sonunda somut sonuç veren çözümler, her türlü çıkmaz popülizmin ve aşırılıkçılığın önünü kesebilir” dedi. “İnsanlardan sadece ışıkları kapatmalarını ya da daha az benzin tüketmelerini istemek açıkça yeterli değil” sözleriyle de Avrupa Konseyi'nin kritik toplantısındaki müdahalesinin tonunu belirledi.
Harcama sınırlarının ötesinde ek destek
Siyasi uyarının arkasında somut bir talep var: Hükümetler, yüksek enerji fiyatlarıyla mücadele için AB harcama sınırlarına takılmadan daha fazla kaynak ayırabilmeli. Başbakanın açıklamasına göre kurallar, üye devletlerin kullanabilecekleri ek kaynaklara sahip olsa bile bu kaynakları harcamalarını kısıtlıyor.
Yunanistan'ın talep ettiği esneklik, ulusal girişimleri tamamlayacak ek önlemlere imkân tanıyacak. Miçotakis, bu önlemlerin “hedefli ve geçici” olması gerektiğinde ısrar ediyor. Yunanistan'ın müdahalesinde, mali istikrarı korurken zorlu bir kışa hazırlanan küçük ve orta ölçekli işletmelere ve hanehalklarının ihtiyaçlarına özel önem verilecek.
Miçotakis'in, “Koşullar değiştiğinde siyasi yanıtların da değişmesi gerekir” sözlerini tekrarlaması bekleniyor. Ayrıca diğer Avrupa ülkelerinin de Komisyondan belirli destek önlemleri getirmesini isteyeceğine inanıyor.
Çözülmemiş bir sorun
Ancak şimdilik Brüksel, sonraki adımlar konusunda seçeneklerini açık tutuyor. Protothema.gr'nin ulaştığı bilgilere göre Avrupa Komisyonu, Valdis Dombrovskis'in kamuoyuna yaptığı açıklamalara ve zirvede konunun yeniden tartışılma ihtimaline atıfta bulunuyor, ancak ek esneklik konusunda somut bir taahhütte bulunmuyor. Benzer şekilde, ek KDV gelirlerinin harcama sınırları dışındaki önlemlerin finansmanında kullanılmasına ilişkin de yeni bir karar çıkmadı.
Enerji güvenliği alanında özel esneklik için alan ise dar görünüyor. Aynı bilgilere göre Komisyonun ortaya koyduğu çerçeve, enerji dönüşümü ve dayanıklılık önlemlerini kapsıyor; fosil yakıt sübvansiyonlarını, fosil yakıt vergilerindeki indirimleri ve yüksek enerji fiyatlarını dengelemeye yönelik destekleri ise dışarıda bırakıyor. Bu tür önlemler ulusal düzeyde uygulanabilir, ancak yalnızca her ülkenin mali sınırları içinde kalmak koşuluyla.
Yüksek enerji maliyetleri gölgesinde yeşil dönüşüm
Brüksel'de Miçotakis, Avrupa ekonomisinin aynı anda ne kadar baskıya dayanabileceği sorusunu da gündeme getirecek. İklim politikası, enerji maliyetlerinin nispeten düşük olduğu bir dönemde tasarlandı. Bugün sanayi enerjiye daha fazla ödüyor ve dönüşümünü kendi kaynaklarıyla finanse etmesi bekleniyor; hükümetler ise mali kısıtlar altında kalmaya devam ediyor.
Larisa'daki açıklamaları, yeşil dönüşümü destekleyen bir yatırımın gölgesinde yapıldı. Başbakan, enerji depolamasını yenilenebilir enerji kaynaklarından daha iyi yararlanmayla ilişkilendirdi ve elektrik fiyatlarını 2030 yılına kadar en az yüzde 30 düşürme hedefini yineledi. Aynı zamanda geçiş döneminde fosil yakıtların önemli bir rol oynamaya devam edeceğini vurguladı.
Sanayiye yönelik uyarısı ise doğrudan oldu. “Ya gaz pedalından biraz gevşemeliyiz”, diyen Miçotakis, uyum için zamana ve ekonomik açıdan uygulanabilir karbonsuzlaşma teknolojilerine ihtiyaç olduğunu söyledi. Aksi takdirde, Avrupa'nın iklim nötrlüğünde lider konum peşinde koşarken yolda milyonlarca işi yok etme riskiyle karşı karşıya kalacağını savundu.
Denizcilikte ise artan maliyetler mal fiyatlarına da yansıyor. Miçotakis, net teknolojik çözümler henüz ortada yokken ek yüklerle birlikte gelen hızlı karbonsuzlaşmanın sonunda tüketicilerin sırtına yük bineceğini vurguladı.
Kohezyon ve tarım politikasında kesinti yok
Yunanistan'ın müdahalesinde ayrıca avrupa enerji piyasasının tamamlanması ve bağlantı altyapısının geliştirilmesi, Letta ve Draghi raporlarının uygulanması ile mevzuatın daha hızlı sadeleştirilmesi konuları da ele alınacak.
Gelecek AB bütçesine gelince Atina, savunma, güvenlik, araştırma ve inovasyondaki yeni önceliklerin kohezyon politikası ve Ortak Tarım Politikası'ndan yapılacak kesintilerle finanse edilemeyeceğinde ısrar edecek. Yunanistan, maliyetin daha az gelişmiş ekonomilere orantısız bir yük getirmemesi koşuluyla yeni AB öz kaynaklarına açık olduğunu belirtiyor.
Ulusal destek önlemlerine gelince Miçotakis net bir sınır koydu. “Mevcut mali marjları sonuna kadar kullanacağız” diyen Miçotakis, bu marjların aşılmayacağının sözünü verdi. Mali güvenilirliği, devletin ve işletmelerin borçlanma maliyetiyle ilişkilendiren Miçotakis, Yunanistan'ın geçmiş krizler için ne kadar ağır bedel ödediğini hatırlattı.
Alexandros Gennimatas ilk kez sahnede
Zirve, deneyimli diplomat Alexandros Gennimatas'ın Yunan ekibinin bir üyesi olarak ilk kez yer aldığı toplantı olma özelliği taşıyor. Diplomat, Yunanistan'ın yaklaşan AB Dönem Başkanlığı'nın ufukta görünmesiyle birlikte ekibin temsilciliği görevini üstleniyor. Yeni sıfatıyla yaptığı ilk çıkış, enerji krizi ve ekonomik destek alanının gelecek AB bütçesine ilişkin müzakerelerle kesiştiği yoğun bir Avrupa gündemine denk geliyor.
