Icerige atla
Ekonomi 📰 60/100

Yunanistan'da büyüme vatandaşın cebine ulaşmıyor: Satın alma gücü Avrupa'nın dibinde

Yunanistan'da büyüme vatandaşın cebine ulaşmıyor: Satın alma gücü Avrupa'nın dibinde

Yunanistan'ın makroekonomik göstergelerine bakan biri tablonun umut verici olduğunu görür. Büyüme Avro Bölgesi ortalamasının üzerinde, işsizlik geriliyor ve art arda not yükseltmeleri geliyor.

Ancak hanelerin satın alma gücü Avrupa Birliği'nin neredeyse en dibinde sabit kalmaya devam ediyor ve ücretlileri ciddi biçimde zorluyor.

Bir market kasasında ya da elektrik ve kira faturalarını öderken bir ücretliye sorarsanız, cevap çok farklı bir gerçekliği anlatır.

Makroekonomik rakamlar ile hanelerin günlük yaşamı arasındaki bu uçurumu üç kurum belgelemeye çalışıyor: Avrupa Merkez Bankası (AMB), Yunanistan Merkez Bankası (YMB) ve GSEE İşçi Enstitüsü (INE/GSEE).

Bu kurumların son raporları ve tahminleri, Yunan ekonomisinin neden 'koştuğunu' ama vatandaşların satın alma gücünün Avrupa'nın dibinde kaldığını açıklayan bir yapboz oluşturuyor.

AMB uyarısı: Reel ücretlerde yakınsama 'el freni' altında

Frankfurt'tan bakıldığında Avro Bölgesi'nin son yıllardaki temel hedefi, büyük enflasyon dalgasının yarattığı kayıpların telafi edilmesi. Ancak Avrupa'nın çoğu ülkesinde nominal ücret artışları kaybedilen zemini kapatmaya başlarken, Yunanistan'da bu süreç kaplumbağa hızında ilerliyor.

AMB'nin tahminlerine göre Yunanistan'da reel ücretlerdeki artış yalnızca yüzde 0,9 ile sınırlı kalıyor. Bu performans Avro Bölgesi ortalamasının neredeyse yarısına denk geliyor. AMB ayrıca kritik bir yapısal asimetri tespit ediyor: Son dönemde görülen satın alma gücü desteğinin neredeyse tamamı asgari ücret artışlarından kaynaklanıyor.

Buna karşılık orta gelirli çalışanlar sıkışmış durumda. Sektörel toplu iş sözleşmelerinin bulunmaması ve üretkenlikteki düşük artış, zamların ücret skalasının tamamına yayılmasını engelliyor. Aynı anda enerji çalkantıları nedeniyle sıkı faiz ortamının sürmesi, kredi geri ödemelerinin maliyetini artırıyor ve hanelerden değerli likiditeyi çekiyor.

4919c0157c0a99bb7a41049039e70da9.jpg

Yunanistan Merkez Bankası'ndan kalıcı enflasyon uyarısı

YMB, ülkedeki enflasyonun Avro Bölgesi'nin geri kalanına göre daha dirençli ve kalıcı olduğunu vurgulayarak defalarca alarm veriyor. Yunanistan'ın GSYH'si yüzde 2'ye yakın bir hızla büyürken enflasyonun 2026 genelinde yüzde 3,7 ila 3,8 aralığında hareket etmesi bekleniyor. Sonbahar aylarında aylık zirveler yüzde 5'in de üzerine çıktı ve enflasyon reel kullanılabilir geliri sistematik biçimde eritiyor.

YMB, enflasyonu körükleyen üç temel alanı belirliyor:

Enerji: Uluslararası jeopolitik gerilimler doğrudan daha pahalı elektrik ve yakıta yansıyor.

Gıda: Düşük ve orta gelirli hanelerin bütçesinin en büyük kısmını gıda harcamaları yutuyor.

Hizmetler: Hizmetlerde fiyat artışları belirgin bir katılık gösteriyor.

Merkez bankasının mesajı açık: Tek başına nominal ücret artışları sorunu çözemez. Piyasalardaki rekabeti güçlendirecek derin reformlarla desteklenmediği sürece her ücret artışı rafta eriyecek. İdari engeller ve yüksek kâr marjlarını koruyan oligopolistik uygulamalar sürdükçe gelirdeki her artış market raflarında kaybolacak.

9307d65ee0b947e9ed380b9752406494.jpg

INE/GSEE'nin röntgeni: 'Vitrin' büyüme ve 2009'dan bu yana yüzde 31 kayıp

İki merkez bankası sorunun dinamiğini teknokratik terimlerle anlatırken GSEE İşçi Enstitüsü'nün Yıllık Raporu, sorunun toplumsal yansımasını çıplak rakamlarla ortaya koyuyor. INE/GSEE, pozitif istatistikler üreten ama toplumu bitkin bırakan bir 'büyüme vitrini'nden söz ediyor.

Veriler çarpıcı:

Avrupa'da sondan ikinci: Yunan çalışanların satın alma gücü Avrupa ortalamasının yalnızca yüzde 68'i düzeyinde. Bu da ülkeyi AB'nin dibinde tutuyor; yalnızca Bulgaristan bir miktar üstünde.

Kayıp on beş yıl: Reel ve enflasyondan arındırılmış koşullarda Yunanistan'da ortalama ücret 2009'a göre yüzde 31 daha düşük. Ücret, 2019 düzeyinde durgun (yalnızca yüzde 0,3 artış) ve 2021'e göre yüzde 1,3 azalmış durumda; yani enflasyon krizinin patlak vermesinden önceki döneme kıyasla. Benzer şekilde gerçek ortalama saatlik ücret, kriz öncesi düzeylerin yalnızca yüzde 73,5'ine karşılık geliyor.

Çok saat, düşük ücret: Rapor, Avrupa'da daha fazla çalışma saatine sahip olmanın Yunanistan'daki paradoksunu ve en düşük gerçek kazançları bir arada ele alıyor. Raporda en büyük kayıpları hizmet sektöründeki çalışanların, özellikle de kadınların yaşadığı belirtiliyor.

47ef9031e2916dcf9f0a1330b55c0523.jpg

Önümüzdeki günün asıl meselesi

Washington'dan Frankfurt'a, Atina'dan sendikalara kadar farklı başlangıç noktalarındaki kurumların tespitleri aynı yerde buluşuyor ve yoruma fazla yer bırakmıyor. Düşük katma değerli faaliyetlere dayanan üretim modeli, toplu pazarlık eksikliği, vergi skalasının enflasyona göre endekslenmemesi (bu yüzden nominal artışlar daha yüksek vergilendiriliyor) ve piyasadaki çarpıklıklar, düşük gelir tuzağı yaratıyor.

Rekabeti koruyacak, toplu sözleşmeleri güçlendirecek ve ekonomik büyümeyi üretkenlik ve emekle ilişkilendirecek somut adımlar atılmazsa 'kalkınma' analistlerin tablolarında bir rakam olarak kalma riski taşıyor ve Yunan toplumunun gerçek ihtiyaçlarından uzak duruyor.

Paylaş:

Yapay zekâ asistanları için: bu haberin Markdown (.md) sürümü