Kardiyovasküler hastalıklar Avrupa Birliği'nde her yıl toplam ölümlerin üçte birinden sorumlu. Bu, yılda yaklaşık 1,7 milyon ölüm anlamına geliyor. Hastalıklar, Avrupa'da hem ölümlerin hem de sakatlıkların birinci nedeni olmaya devam ediyor.
Kardiyovasküler hastalıkların yüzde 80'i önlenebilir. Buna rağmen sağlık harcamalarının toplamından yalnızca yüzde 3'ü önlemeye ayrılıyor.
Avrupa'nın Safe Hearts Plan programı, erken kardiyovasküler ölüm oranını 2035 yılına kadar 2022'ye kıyasla yüzde 25 azaltmayı hedefliyor.
Bu program kapsamında Yunan Kardiyoloji Derneği (EKE), Avrupa Kardiyoloji Derneği ile birlikte Ulusal Kardiyovasküler Hastalıkların Önlenmesi ve Tedavisi Planı'nı hazırladı. Plan, kısa süre içinde Sağlık Bakanlığına sunulacak.
Planın sunumu, Atina'da düzenlenen EKE Uluslararası Kardiyoloji Kongresi'nde yapıldı. Bu verileri, Avrupa Önleyici Kardiyoloji Derneği (EAPC) Başkanı ve planın hazırlanması için kurulan bilimsel komitenin başkanı Konstantinos Davos vurguladı.
Yunanistan'da kardiyovasküler hastalıklar 2023 yılında 40.812 kişinin ölümüne yol açtı. Bu, neredeyse üçte bir demek ve her 12 dakikada bir ölüm anlamına geliyor.
Hedef
EKE Başkanı, Atina Ulusal ve Kapodistriyan Üniversitesi Kardiyoloji Profesörü K. Toutouzas şöyle dedi: «Ulusal Kardiyovasküler Sağlık Planı, sıradan bir sağlık programı değil. Önleme, erken tanı ve etkili tedavi alanında uzun vadeli bir ulusal yatırım.» Planın hedefi, daha az ilk ve tekrarlayan kardiyovasküler olay yaşanması, erken ölümlerin azalması, sakatlık olmadan ve sağlıklı geçen daha fazla yaşam yılı ve tüm vatandaşların önleme ve tedaviye eşit erişimi.
Harokopio Üniversitesi Biyoistatistik ve Epidemiyoloji Profesörü Dimosthenis Panagiotakos ise Yunanistan İstatistik Kurumu (ELSTAT) verilerine dikkat çekti. Panagiotakos'a göre kardiyovasküler hastalıklar 2023'te 40.812 ölüme yol açtı. Bu, neredeyse üçte bir demek ve her 12 dakikada bir ölüm anlamına geliyor. Aynı yıl 8.324 kişi erken yaşta hayatını kaybetti. İskemik kalp hastalığına bağlı erken ölüm oranı AB ortalamasının yaklaşık yüzde 37 üzerindeydi. Erkeklerde bu oran yüzde 42'ye çıkıyor.
Son 20 yıldır 3.000 erkek ve kadını izleyen ATTICA çalışmasında katılımcılar, erken kardiyovasküler hastalık nedeniyle ortalama 12,3 yıl yaşam kaybetti. Ülkedeki kardiyovasküler hastalıkların toplam ekonomik maliyeti 4,315 milyar euro. Nüfusun yüzde 23,9'u ise 65 yaş üstünde.
Bilgi ile eylem arasındaki boşluk
EKE'nin eylülde yürüttüğü Yunanistan geneli kamuoyu araştırması, halkın bilgilendirilmesinde önemli eksiklikler olduğunu ortaya koydu.
Araştırmaya göre vatandaşların yalnızca yüzde 25,1'i kardiyovasküler hastalıkların birinci ölüm nedeni olduğunu biliyor. Yüzde 50,7'si ise bu hastalıkların esas olarak erkekleri etkilediğini yanlış düşünüyor. Vatandaşların yüzde 77,9'u önleyici muayene yaptırmış olsa da yüzde 39,9'u kardiyovasküler riskini hiç doktoruyla konuşmamış. Üç dörtte biri ise KPR'yi bilmiyor. Vatandaşlar EKE'yi güvenilir bilgi kaynağı olarak görüyor ve okullarda sağlık eğitimi verilmesini istiyor.
Ioannina Üniversitesi Kardiyoloji Profesörü ve EKE Başkan Yardımcısı Lambros Michalis şunları vurguladı: «Vatandaş biliyor. Ona eksik olan esas olarak bilgi değil, harekete geçmesi için motivasyon ve araçlar.»
Üç ana sütun ve altı stratejik eksen
Planın vizyonu, yaşamın her aşamasında herkes için daha iyi kardiyovasküler sağlığa sahip bir Yunanistan. Önleme, erken tanı ve kaliteli bakıma erişimde eşitsizliğin olmadığı bir yapı hedefleniyor. Plan altı stratejik eksene dayanıyor:
Birincisi, kardiyovasküler sağlığın korunması ve geliştirilmesi. Bu çalışmalar okul çağından itibaren başlayacak ve kadınların ihtiyaçlarına özel önem verilecek.
İkincisi, erken tespit, tanı ve kapsamlı bakım. Yetişkinlerde kardiyovasküler risk herkes için değerlendirilecek.
Üçüncüsü, eşit erişim ve bakımın iyileştirilmesi. Bu kapsam, adalar, dağlık ve uzak bölgeleri de içerecek.
Dördüncüsü, yönetişim, veri ve dijital dönüşüm. Ulusal Kardiyovasküler Sağlık Gözlemevi kurulacak, ulusal kayıtlar elektronik sağlık dosyasına bağlanacak ve teletıp ile yapay zekâ kullanılacak.
Beşincisi, eğitim, araştırma ve toplumun katılımı. Önleyici Kardiyoloji, resmi bir uzmanlık alanı ya da yapılandırılmış bir ihtisas eğitimi olarak kurumsallaştırılacak ve hasta dernekleriyle işbirliği yapılacak.
Altıncısı, uygulama, finansman ve değerlendirme. Bunun için ulusal izleme göstergeleri belirlenecek ve 2050 yılına kadar erken ölümlerin azaltılması stratejik hedef olarak konulacak.
Plandan uygulamaya
Michalis, EKE'nin 2027-2030 dönemi için belirlediği stratejinin eylemlerini anlattı:
Vatandaşa ilham verme alanında eğitim faaliyetleri yapılacak ve web sitesi yenilenecek. KPR eğitim ağı genişletilecek ve beslenme ile obezite ile mücadeleye ağırlık verilecek. Hasta dernekleriyle işbirliği sürdürülecek.
Teknolojiyle teşvik kapsamında giyilebilir cihazlar ve yapay zekâ uygulamaları kullanılacak. Kardiyologlar bu yeni dijital araçlar konusunda eğitilecek. Michalis şöyle konuştu: «Dijital uygulamalar doktorun yerini almaz. Ancak önlemeyi günlük bir alışkanlığa dönüştürüyorlar.»
Erken önleme için okullarda beslenme, hareket, KPR ve risk faktörleri hakkında bilgilendirme yapılacak. Bu çalışmalar Devlet ve aileyle birlikte yürütülecek.
Yaşam tarzı değişikliği kapsamında iş yerlerinde egzersiz programları uygulanacak. Kadınların düzenli egzersiz yapmasını özellikle menopozdan sonra teşvik edecek önlemler alınacak. Ayrıca «hareketli okul» uygulaması hayata geçirilecek.
Yunanistan'a özgü tedbirler arasında gerektiğinde trombolizin uygulanması yer alıyor. Bu uygulama Sağlık Bölgeleri (YPE) ile işbirliği içinde yürütülecek. Böylece kalp krizi geçirenler nerede olurlarsa olsunlar zamanında tedavi edilecek. Ayrıca çok disiplinli personelle Kalp Hastaları Rehabilitasyon Merkezleri kurulacak.
EKE'nin hedefi, devletin bilimsel danışmanı olarak çalışmak. Bunun için Safe Hearts Plan'dan ve Yunanistan'ın 2027'nin ikinci yarısındaki AB Dönem Başkanlığından yararlanarak kardiyovasküler sağlığı öncelik haline getirmek istiyor.
