Yunanistan'daki orman yangını riski sadece iklim krizinin bir sonucu değil. Yıllarca süren mali kısıtlamaların, yetersiz yatırımların ve orman teşkilatı üzerindeki baskının yarattığı bir kamu kapasitesi sorunu olarak da karşımıza çıkıyor.
Yunanistan'ın orman yangını sezonu, Avrupa için zor bir gerçeği daha gözler önüne seriyor: İklim krizine uyum sağlamak sadece uçaklara, uydulara ve acil durum uyarılarına bağlı değil; asıl mesele, ormanlar yanmadan önce onları koruyan kamu kurumlarının kapasitesi.
Reuters'in 24 Haziran'da aktardığı habere göre, Atina ve diğer hassas bölgelerdeki yangın riski artarken, Yunanistan'ın orman teşkilatı hala borç krizinin mirasıyla boğuşuyor. Mesele sadece Yunanistan'ın yangın çıktıktan sonra müdahale edip edemeyeceği değil. Devletin, aşırı sıcaklar ve rüzgar yangınları felakete dönüştürmeden önce riski azaltacak yeterli kapasiteye sahip olup olmadığı.
Bu durum, haberi sıradan bir sıcak hava dalgası haberinden çok daha değerli kılıyor. Çünkü iklim riskini kamu harcamaları, sivil koruma ve tasarruf önlemlerinin uzun vadeli etkileriyle doğrudan bağlantılı hale getiriyor.
Yangın Riski Bir Kapasite Sorunu
Yunanistan on yıllardır orman yangını riskiyle yaşıyor, ancak iklim krizi bu baskıyı giderek artırıyor. Daha sıcak yazlar, daha kuru bitki örtüsü ve yangın riskini artıran hava koşulları; önlem almayı, yanıcı bitki örtüsünün yönetimini, orman yollarının bakımını, yerel personel istihdamını ve hızlı ilk müdahaleyi her zamankinden daha önemli hale getiriyor.
AB'nin Copernicus acil durum altyapısının bir parçası olan Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi, Avrupa genelinde yangın riski izleme ve mevcut durum araçları sunuyor. Ancak veriler ve uyarı sistemleri, sahada çalışan orman işçilerinin yerini tutamaz.
İşte tasarruf önlemleri tam da burada devreye giriyor. Yunanistan'ın borç krizi, kamu sektöründe derin kesintilere yol açmıştı. Ülkenin mali durumu iyileşse bile, bu kurumsal etkiler bir gecede ortadan kaybolmadı. Personel açıkları, eskimiş ekipmanlar ve parçalanmış sorumluluk alanları, yangın riski arttığında sivil koruma sistemlerini zor durumda bırakabiliyor.
Atina Tehlike Altında
Risk, özellikle ormanların, banliyölerin, ulaşım koridorlarının ve yoğun kentsel alanların iç içe geçtiği Atina çevresinde çok daha yüksek. Başkentin yakınındaki yangınlar sadece çevresel olaylar değil; milyonlarca insan için evleri, hastaneleri, elektrik hatlarını, yolları ve hava kalitesini tehdit ediyor.
Yunanistan son yıllarda daha iyi tahliye uyarıları ve daha güçlü sivil koruma planlaması gibi iyileştirmeler yaptı. Ayrıca AB desteğine de güveniyor. AB'nin sivil koruma sistemi, ulusal kaynaklar yetersiz kaldığında üye devletlere yardımcı olmak için tasarlanmış rescEU itfaiye uçaklarını ve acil durum müdahale kapasitesini içeriyor.
Ancak AB uçakları önlem almanın yerini tutmaz. İtfaiye uçakları alevleri yavaşlatabilir. Ancak bakımsız bitki örtüsünü temizleyemez, orman yollarını onaramaz, arazi kullanım kurallarını uygulayamaz veya yıllar içinde zayıflatılmış orman teşkilatını yeniden inşa edemez.
Tasarruf Önlemlerinin Mirası
Mesele Yunanistan'ın benzersiz bir şekilde hazırlıksız olması değil. Birçok Avrupa ülkesi kamu hizmetlerini iklim riskine uyarlamakta zorlanıyor. İspanya, Portekiz, İtalya ve Fransa'nın hepsi ciddi yangın sezonlarıyla karşı karşıya. Ancak Yunanistan'ın deneyimi, iklim krizine uyumun mali geçmişe bağlı olduğunun bir hatırlatması niteliğinde.
Kamu hizmetleri yıllarca kesintiye uğradığında, verilen zarar birikiyor. Uzmanlar işini bırakıyor, ekipmanlar eskıyor, yerel ağlar zayıflıyor. Önleyici çalışmalar, acil durum müdahalesi kadar görünür olmadığı için erteleniyor. Sonra iklim riski şiddetlendiğinde, devlet kriz koşulları altında kapasiteyi yeniden inşa etmek zorunda kalıyor.
Bu, Avrupa'nın daha geniş uyum sorunu. Hükümetler felaketlerden sonra gösterişli acil durum varlıklarını finanse etmeye istekli. Ancak felaketlerin büyümesini önleyen daha az görünür işleri sürdürmek çok daha zor.
AB Fonları ve Ulusal Uygulama
Avrupa Birliği; sivil koruma fonları, uyum politikası, iklim krizine uyum programları ve kurtarma parası aracılığıyla yardımcı olabilir. Ancak AB fonları hala ulusal ve yerel uygulama kapasitesi gerektiriyor. Bir bakanlık finansman alabilir; ancak yine de eğitimli personele, satın alma sistemlerine, bakım planlarına ve yerel koordinasyona ihtiyacı var.
İşte bu yüzden Yunanistan'ın orman teşkilatı çok önemli. Orman yönetimi gösterişli bir politika değil, ancak dayanıklılık için merkezi bir öneme sahip. Kaynakları yetersiz kurumlar önleyici çalışmaları yürütemezse, devlet yangınlar zaten yayılırken acil durum müdahalesine daha bağımlı hale geliyor.
İklim politikasından çıkarılacak ders açık. Avrupa, uyum sürecini bir dizi yazlık acil durum olarak göremez. Bu, yıl boyu süren bir kamu kapasitesi mücadelesi.
Sıcak Hava Dalgası Manşetlerinin Ötesinde
EU Today yakın zamanda Avrupa'daki aşırı sıcakları ve iklim baskısıyla bağlantılı artan kamu risklerini ele almıştı. Yunanistan örneği daha keskin bir kurumsal açı ekliyor: Sıcaklar tehlike yaratır, ancak zayıflamış kamu sistemleri bu tehlikenin ne kadarının felakete dönüşeceğini belirler.
Vatandaşlar için bu önemli, çünkü orman yangınına hazırlık sigortayı, konutları, turizmi, sağlığı ve kamu güvenliğini etkiliyor. Politika yapıcılar için ise daha zor bir soru ortaya çıkarıyor: On yıl boyunca kapasiteyi kemiren hükümetler, artık daha sıcak bir iklim için yeterince hızlı bir şekilde yeniden inşa edebilir mi?
Yunanistan bazı alanlarda acil durum müdahalesini iyileştirdi, ancak orman teşkilatı sorunu önlemenin ne kadar zor olmaya devam ettiğini gösteriyor. İklim krizine uyum sadece yeni teknolojilerle ilgili değil. Kamu kurumlarını sürdürmenin sıkıcı, pahalı ve temel işiyle ilgili.
Tasarruf önlemlerinin hala önemli olan bedeli işte bu. Bu bedel sadece bütçelerde değil; ormanlarda, banliyölerde ve yangın şeritlerinde ortaya çıkıyor.
