Yunanistan ile Ermenistan arasındaki ilişkiler, uzun zamandır Yunan dış politikasında ayrıcalıklı bir bölüm oluşturuyor. Derin tarihsel ve kültürel köklere, ortak deneyimlere ve güçlü dayanışma bağlarına sahip iki ülke, sıradan diplomatik temasların ötesinde bir güven ilişkisi inşa etti. Ancak son beş yılda bu tarihsel dostluk daha da somutlaştı ve giderek artan bir stratejik önem kazandı.
Şu anki ivme boşlukta doğmadı. 1992'de diplomatik ilişkilerin kurulmasından bu yana iki ülke yakın bir iş birliği yürüttü. 1996 tarihli Dostluk ve İş Birliği Anlaşması, savunma ve ekonomi alanlarındaki anlaşmalar ile cumhurbaşkanları, bakanlar ve parlamento heyetlerinin gerçekleştirdiği üst üste ziyaretler sağlam temeller oluşturdu. Dolayısıyla son beş yıl, yoğunlaşan diplomatik faaliyet ve iş birliğinin yeni alanlara uzanmasıyla bu çizginin devamını temsil ediyor. 2021'den bu yana Yunanistan, Ermenistan Başbakanı Paşinyan'ı, Cumhurbaşkanı Haçaturyan'ı ve Ulusal Meclis Başkanı Simonyan'ı, ayrıca dışişleri ve savunma bakanları ile diğer üst düzey yetkilileri ağırladı. Aynı şekilde Yunanistanlı bakanlar Gerapetritis ve Dendias'ın 2024'te Erivan'a yaptığı ziyaretler özel önem taşıdı.
Bu kurumsal hareketlilik somut sonuçlar da verdi. 2023 ile 2026 arasında en az 11 ikili iş birliği anlaşması imzalandı; bunlar savunma, yatırım, eğitim, kültür, dijital yönetim ve üniversite iş birliğini kapsayan mutabakat muhtıralarını da içeriyordu. Bu, mevcut hukuki çerçevenin, her iki ülkenin güncel ihtiyaçlarına yanıt veren alanlara özel ağırlık verilerek kayda değer ölçüde genişletilmesi anlamına geliyor.
Ekonomik veriler de anlamlı. Ermenistan Dışişleri Bakanlığı'na göre ikili mal ticareti 2021'de 21,6 milyon dolardan 2025'te 53,2 milyon dolara çıktı; bu, yaklaşık yüzde 146'lık bir artışı ifade ediyor. Aradaki yıllardaki dalgalanmalara rağmen bu değişim önemli. Öte yandan ticaret hacmi, özellikle enerji, tarım-gıda, turizm, inşaat ve yeni teknolojiler alanlarında daha fazla büyüme için ciddi bir alan bulunduğunu gösteriyor.
Turizm, iki ülke arasındaki bağların güçlendiğine dair bir başka olumlu işaret. Son beş yılda Ermenistan uluslararası turizmde ciddi bir genişleme yaşadı, Yunanistan'dan yapılan seyahatler de önemli ölçüde arttı. Ermenistan İstatistik Komitesi'ne göre Yunanistan'dan gelen ziyaretçi sayısı 2024'ün ilk yarısında 2.212 iken 2025'in aynı döneminde 3.039'a, 2026'da ise 3.718'e yükseldi; bu, yalnızca iki yılda yaklaşık yüzde 68'lik bir artış anlamına geliyor. Rakamlar görece mütevazı kalsa da bu yükseliş eğilimi, Ermenistan'ın bir destinasyon olarak artan ilgi gördüğünü yansıtıyor ve turizm, kültürel değişim ile halklar arası ilişkilerde daha fazla iş birliği potansiyeli bulunduğunu ortaya koyuyor.
Bu tablo içinde, 2021'de başlayan Ermenistan'ın Helen Cumhuriyeti Büyükelçisi Tigran Mkrtchyan'ın görev dönemi, son derece hareketli ve çok boyutlu bir diplomatik etkileşim dönemine rastlıyor. Büyükelçiliğin hükümet ve parlamento yetkilileri, yerel yönetimler, iş dünyası ve akademik çevrelerle yürüttüğü sistematik iletişim, kültür diplomasısına verilen güçlü ağırlıkla birleşerek ikili ilişkilerin korunmasına ve derinleşmesine katkı sağlayan bir çalışma bütünü oluşturuyor.
Bu iş birliğinin stratejik boyutu giderek daha belirgin hale geliyor. Avrupa Birliği ve NATO üyesi olan Yunanistan, Ermenistan'ın Avrupa ile bütünleşmesinde kilit rol oynayabilir; Erivan'la ilişkilerin derinleşmesi de Yunanistan'ın Güney Kafkasya'daki varlığını güçlendiriyor. Savunma iş birliği, siyasi diyalog ve uluslararası hukuka bağlılık, ilişkiye daha geniş bir jeopolitik önem kazandırıyor.
Olumlu seyrine rağmen önümüzdeki dönem daha iddialı girişimler için fırsatlar sunuyor. Yatırımların artırılması, iş ortaklıklarının teşvik edilmesi, akademik değişim programlarının genişletilmesi ve genç kuşağın katılımının yükseltilmesi ek ivme yaratabilir.
Özel bir önemi, Miçotakis'in eylül 2026 davetini kabul etmesinin ardından bir Yunanistan başbakanının Ermenistan'a yapacağı ilk resmi ziyaret olasılığı taşıyor. Böyle bir ziyaret, ikili ilişkilerin seviye atlamasında bir sonraki önemli adım olabilir.
Diplomatik ilişkilerin kurulmasının 34. yılının ardından Yunanistan ile Ermenistan, daha derin bir stratejik ortaklık için gerekli temellere artık sahip. Geçen beş yıl, tarihsel bir dostluğun somut sonuçlara dönüşebileceğini doğruluyor. Önümüzdeki yılların hedefi, bu dinamiğin ekonomik, kurumsal ve toplumsal etkisini daha da artırmak.
Tigran Ghalumyan, birkaç gençlik örgütünde aktif olarak görev alan, Yunanistan'daki Ermeni toplumunun bir üyesi olan ve araştırmalarını ekonomi politikası ile uluslararası ilişkilere yoğunlaştıran bir ekonomisttir.
