Yunanistan'ın devlet kurumlarına gözetim yazılımı satın alma imkânı tanıyan yasa çıkarılalı neredeyse dört yıl oldu. Şimdi bu çerçevenin uygulanmasında önemli bir adım atılıyor. Ancak büyük bir gözetim skandalının merkezindeki Predator casus yazılımının önerilen uygun teknolojiler listesine girmesi kurum içinde itirazlara yol açtı ve süreci yeniden geciktirebilecek bir tehdit oluşturuyor.
Yunanistan'ın bağımsız denetim kurumu olan İletişimin Güvenliği ve Gizliliği Otoritesi (ADAE), gözetim yazılımı ve ekipmanlarından oluşan gösterge niteliğinde bir liste hazırlıyor. İlgili prosedürler tamamlandığında listenin, Ulusal İstihbarat Servisi (EYP) ile yetkili diğer devlet kurumlarının yasaya uygun alım kararları vermesine yardımcı olması amaçlanıyor.
Gelişme, ADAE'nin 13 Kasım 2026 tarihli, 287 numaralı resmi tavsiye kararında yer alıyor. Kararı, kurumun başkan yardımcısı Giorgos Bakalis imzaladı.
Tavsiye kararı, gösterge listesinin onaylanmasını öneriyor, listeyi hangi kurumların alması gerektiğini belirtiyor ve listenin ilgili devlet birimlerine dağıtılmasını istiyor. Ancak ADAE personelinin hazırladığı listede listede Predator'ın yer alması endişe yarattı. Çünkü yazılım, Yunanistan'da hâlâ siyasi, hukuki ve yargısal bir skandalın merkezinde bulunuyor.
Ta Nea gazetesinin aktardığı kaynaklara göre, listeye Predator'ın girmesi kurum içinde tepkilere yol açtı. Bu durum, EYP'nin yeni gözetim teknolojisi edinme ihtiyacını dile getirmesine rağmen sürecin daha da gecikmesine neden olabilir.
Yıllardır gecikmeye uğrayan yasal çerçeve
5002/2022 sayılı Yasa'nın 13. maddesi, devlet kurumlarına ilk kez açıkça casus yazılım alımı için sözleşme yapma imkânı tanıdı. 14. madde ise Siber Güvenlik Koordinasyon Komitesi ile ADAE'nin de yer aldığı bir gösterge listesinin hazırlanması için prosedür belirledi.
Ancak uygulama tekrar tekrar gecikti. Komite, bileşimini ve çalışma usullerini belirleyen yasal değişikliklerin ardından ancak Eylül 2024'te kuruldu. ADAE daha önce, yasanın öngördüğü sürecin harekete geçirilmesi çağrısında bulunmuştu.
Haziran 2025'te Ulusal Güvenlik Genel Sekreterliği, Thanos Dokos'un imzasını taşıyan bir belgeyle Siber Güvenlik Koordinasyon Komitesi'nin görüşünü ADAE'ye iletti. Belge, belirli ticari ürünlerin adlarını vermek yerine gözetim yazılımı ve ekipmanlarının teknik özelliklerini ortaya koydu.
Komite, gözetim teknolojisi sektöründe ürün adlarının ve şirket yapılarının sürekli değiştiğini, bu nedenle belirli ürünleri içeren bir listenin pratikte işe yaramayacağını savundu. Bu yaklaşım, yasanın nasıl uygulanacağı ve devlet alımlarının ne kadar şeffaf olacağı konusunda soru işaretleri doğurdu.
Bunun ardından ADAE kendi gösterge listesini hazırlamaya başladı. Bu çalışmada internet araştırmaları ile temsilcilerinin, bilgi teknolojisi ve gözetim uzmanlarını bir araya getiren ISS World konferanslarında topladığı bilgiler kullanıldı.
Ortaya çıkan listede gözetim teknolojileri şirketleri ve tedarikçilerine ait yaklaşık 40 kayıt yer alıyor. Liste; mobil iletişimi dinleme sistemleri, izleme cihazları ve kullanıcının herhangi bir işlem yapmasına gerek kalmadan mobil telefonlara sızabilen gelişmiş casus yazılımları, yani 'sıfır tıklama' yazılımlarını kapsayan çeşitli ürünleri içeriyor.
Predator'ın yanı sıra listede; İsrail'in NSO Group şirketinin geliştirdiği Pegasus, Candiru tarafından geliştirilen DevilsTongue ve Paragon Solutions'ın ürettiği Graphite ile diğer bazı ürünler yer alıyor.
Bu teknolojilerin listeye alınması, tek başına satın alınmalarına ya da kullanılmalarına izin vermiyor. Süreç ayrıca sözleşmelerin koşullarını ve yazılımın kullanımına ilişkin ek kısıtlamaları belirleyen bir cumhurbaşkanlığı kararnamesi gerektiriyor.
Predator'ın listeye alınmasına yönelik kaygılar
Ta Nea'nın kaynakları, bir dizi gecikme ve usul eksikliğinin, görüşlerine göre Predator'ın yasal devlet alımları için kullanılabilecek teknolojiler arasında yer almasına katkıda bulunduğunu anlatıyor. Bu durum, yazılımı çevreleyen skandal çözülmemişken yaşanıyor.
Habere göre süreç şimdi yeniden geçici olarak durduruldu. ADAE, idari prosedürü yeniden başlatmak ve listeyi, yasal kullanım sınırlarını aşan araçları dışarıda bırakacak şekilde gözden geçirmek istiyor.
Tartışma, Yunanistan'ın casus yazılım geliştiren ve satan şirketlere yönelik yeni uluslararası rehber ilkelerin dışında kalmasıyla da gündeme geldi.
Rehber ilkeler, Birleşik Krallık ve Fransa'nın öncülüğünde yürütülen Pall Mall Süreci'nin üçüncü uluslararası konferansında 11 Kasım 2026'da kabul edildi. Toplantıya 43 ülkeden temsilciler katıldı.
Belgeyi Avusturya, Bahamalar, Kosta Rika, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya, Lüksemburg, Hollanda, Polonya, Slovakya, İsviçre, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri destekledi. Yunanistan ise girişime katılmasına ve Avrupa'nın en büyük gözetim skandallarından birinin merkezinde yer almasına rağmen belgeyi imzalamadı.
Predator soruşturmasına yönelik yeni eleştiriler
Önerilen alım listesiyle ilgili gelişmeler, Predator gözetim davasının yürütülme biçimine yönelik yeniden başlayan eleştirilerle aynı döneme denk geliyor.
ELA.S. siyasi partisinin adalet işleri sektörü başkan yardımcısı Christina Tsangli, Yüksek Mahkeme Başsavcılığı'nı eleştirdi. Başsavcılık, gözetim davasını yeniden açıp Predator ile bağlantılı olası casusluk ihtimalini araştırmak yerine, ardı ardına dördüncü kez davayı arşivleme kararı verdi.
Tsangli bir açıklamasında, davayla bağlantılı olarak ilk derece mahkemesinde mahkûm edilen dört özel kişinin rolünün daha ayrıntılı incelenmemesi kararını sorguladı. Ayrıca son şikâyetin, gözetime maruz kaldığı iddia edilen görevdeki bir EYP yetkilisi tarafından yapıldığının altını çizdi.
Tsangli'ye göre yetkilinin istihbarat servisindeki konumu, hassas bilgilere erişimi nedeniyle gözetimi özellikle önemli kılıyor.
Tsangli, son karardan önce herhangi bir ön soruşturma işlemi yapılmadığını belirtti. Şikâyetçinin ifadesine bile başvurulmadığını ekledi.
Tsangli ayrıca, Predator'ın sahibi Tal Dilian'ın yazılımın yalnızca hükümetlere satıldığını söylediğine dair iddialar ışığında davanın nasıl değerlendirildiğini sorguladı. Ona göre gözetim faaliyetinde bakanlar, güvenlik güçleri ve silahlı kuvvetlerin başkanları ile ana muhalefet partisinin lideri de hedef alındı.
Tsangli, "Yüksek Mahkeme'nin davayı daha ileri götürmeye yönelik ısrarlı, neredeyse takıntılı reddi, vatandaşlarda büyük bir güvensizlik yaratıyor, kurumlara ve hukukun üstünlüğüne olan güveni zedeliyor ve davanın derinlemesine incelenmesini engellemek ile bunun arkasındakileri örtbas etmek için bir bahane işlevi görüyor" dedi.
Açıklama, savcılığın davayı yeniden açmama ve ilk derece mahkemesinde mahkûm edilen dört kişinin dahil olduğu casusluk ihtimalini daha fazla araştırmama yönündeki son kararının ardından geldi.