Yunanistan'ın en ikonik manzaralarından biri, on yıllar sonra en büyük dönüşümünü yaşamaya hazırlanıyor. Zakynthos adasındaki Navagio Plajı'nı korumak için milyon euroluk bir proje hayata geçiriliyor. Kıyı erozyonu, güçlü kış dalgaları ve paslanan gemi enkazının yavaş yavaş çökmesi, uluslararası üne sahip bu doğal güzelliğin geleceğini tehdit ediyordu.
Projenin ilk aşamasında, plajın İyonya Denizi'ne doğru yaklaşık 30 metre genişletilmesi planlanıyor. Bunun için 193 metre uzunluğundaki kıyı şeridine yaklaşık 45 bin metreküp iri kum ve çakıl eklenecek. Amaç, deniz ile şu anda suya sadece 25 metre uzaklıkta duran Panagiotis adlı kargo gemisinin kalıntıları arasında daha büyük bir tampon bölge oluşturmak.
Yunanistan Büyüme Fonu (Growthfund) tarafından Zakynthos Belediyesi adına ihale edilen 3,9 milyon euroluk proje, Atina Ulusal Teknik Üniversitesi'nden disiplinler arası bir ekibin ücretsiz olarak tamamladığı kıyı mühendisliği çalışmasına dayanıyor. Araştırmacılar bölgedeki dalgaları, akıntıları ve su altı topoğrafyasını inceledikten sonra mühendislerin "plaj beslemesi" olarak tanımladığı yöntemi önerdi.
Kapalı koy için dalgakıran veya yapay resif gibi geleneksel yapıların uygun görülmemesi nedeniyle mühendisler, plajın genişletilmesinin gelen dalgaların enerjisinin gemi enkazına ulaşmadan dağılması için daha fazla alan sağlayacağı sonucuna vardı.
Kum ve çakıl, Agios Nikolaos Volimon limanından mavnalarla taşınacak ve kıyıya yakın bir noktaya boşaltılacak. Yüzer vinçler, malzemeyi plaj boyunca ve denizde yaklaşık 30 metre açığa, yedi metre derinliğe kadar dağıtacak. İnşaat alanının çevresine, bulanıklığı sınırlamak ve deniz ortamına etkiyi azaltmak için silt perdeleri yerleştirilmesi planlanıyor. Koy, korunan bir Natura alanı içinde yer aldığından özel bir ekolojik değerlendirme de yapılacak.
Kıyı şeridi genişletme çalışmaları tamamlandıktan sonra yetkililer, Panagiotis'in korunması ve kısmen yeniden inşası için ikinci bir ihale açmayı planlıyor. Geminin bazı bölümleri çoktan çökmüş durumda; onlarca yıllık tuzlu su, fırtına ve deniz havası gövdesini ciddi şekilde aşındırdı. İkinci aşamada, kalan yapının güçlendirilmesi ve eksik parçaların değiştirilmesiyle geminin milyonlarca fotoğraftan tanınan formuna yaklaştırılması hedefleniyor. Restorasyonun yaklaşık 2,5 milyon euroya mal olması bekleniyor, ancak nihai maliyet ihaleye ve çalışmalar sırasında ortaya çıkacak bozulma derecesine bağlı olacak.
Gemi, Ekim 1980'de bu tenha koya oturmuştu. Sık sık sigara kaçakçılığı yapan bir gemi olarak tanımlanan enkaz, Zakynthos'un kuzeybatısındaki izole kıyı şeridini dünyanın en çok fotoğraflanan plajlarından birine ve Yunan turizminin kalıcı bir sembolüne dönüştürdü. Ancak 46 yıl sonra, plajı ünlü yapan görüntü yavaş yavaş kayboluyor. Geminin metal iskeletinin büyük bölümü parçalanırken, dalgalar etrafındaki dar kıyı şeridini yeniden şekillendirmeye devam ediyor.
Müdahale tartışmasız değil. Bazı bilim insanları, koya on binlerce metreküp taş ocağı malzemesi dökmenin gerçekten nazik bir çevresel müdahale olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceğini ya da malzemenin yüzyıllardır plajı şekillendiren aynı güçler tarafından sürüklenip gidip gitmeyeceğini sorguluyor. Bölgenin dengesiz kayalıklarını inceleyen Atina Üniversitesi'nden jeoloji profesörü Manolis Vassilakis, projeyi öncelikle bir turizm sembolünü korumak için tasarlanmış önemli bir insan müdahalesi olarak tanımlıyor. Projenin arkasındaki mühendisler, yeni malzemenin dalgalar ve akıntılar tarafından ne kadar hızlı yer değiştirdiğini belirlemek için en az iki yıl boyunca izlenmesi gerektiğini kabul ediyor.
Proje, plajı ziyaretçiler için güvenli hale getirme çabalarıyla karıştırılmamalı. Navagio, koyu çevreleyen yüksek kireçtaşı kayalıklarından düşen kaya ve heyelan tehlikesi nedeniyle 2026 yaz sezonu boyunca kapalı kalmaya devam ediyor. Ziyaretçilerin plaja girmesi veya yakınında yüzmesi yasak; tekneler 31 Ekim'e kadar kıyıdan en az 50 metre uzakta durmak zorunda. Ayrıca, plaja inmeye çalışanlara cezai yaptırım uygulanıyor. Bu kısıtlamalar, Yunanistan Deprem Planlama ve Koruma Örgütü'nün bölgeyi yüksek riskli geniş heyelan alanı olarak sınıflandırmasının ardından geldi. 2018'de kayalıkların bir bölümünün çökmesi sonucu yedi kişi yaralanmış, 2022'deki 5,4 büyüklüğündeki deprem ise başka bir heyelana neden olmuştu.
Şimdilik plaj sadece koyun üzerindeki belirlenmiş seyir platformundan, çitler ve diğer güvenlik önlemleri eşliğinde izlenebiliyor. Yetkililer koşulları yılda iki kez yeniden değerlendiriyor ancak kıyı koruma projesi, ziyaretçilerin yakında kuma dönmesine izin verileceği anlamına gelmiyor.
Navagio'nun genel yönetim sorumluluğu artık Zakynthos Belediyesi'ne devredildi. Belediye, Ocak ayında Ulusal Ekonomi ve Maliye Bakanlığı ile restorasyon çalışmalarını denetleme ve kabul etme sorumluluğunu veren bir anlaşma imzaladı. Zakynthos Belediye Başkanı Giorgos Stasinopoulos, belediyenin çevre koruma, ziyaretçi güvenliği ve gemi enkazının korunmasını birleştiren entegre bir plan izlemeyi amaçladığını söyledi. Stasinopoulos, "Navagio sadece Zakynthos'un önde gelen turistik cazibe merkezi değil. Adımızın küresel bir sembolü, korumamız ve gelecek nesillere güvenli ve gelişmiş bir şekilde aktarmamız gereken eşsiz bir doğal ve kültürel varlıktır" dedi.
Mühendislik zorluğu oldukça büyük. Yetkililer, kendi sürekli değişen bir manzaranın içinde çürüyen insan yapımı bir nesneyi korumaya çalışıyor. Kayalıklar, dalgalar ve kış fırtınaları basitçe mühendislikle ortadan kaldırılamaz. Yine de, yıllarca süren kapanmalar, sorumluluk anlaşmazlıkları ve enkazın onarılamaz şekilde çökebileceği uyarılarından sonra Yunanistan, Zakynthos'u dünyanın dört bir yanındaki kartpostallara taşıyan görüntüyü korumak için nihayet finanse edilmiş bir planı harekete geçirdi.
