Yunanistan'ın hidrokarbon arama ve üretim programında faaliyetler üç paralel cephede yoğunlaşıyor.
Birinci cephede Chevron ile HELLENiQ ENERGY, Peloponez'in batı ve güneyi ile Girit'in güneyindeki açık deniz bloklarında yıl sonuna kadar sismik araştırmalara başlamaya hazırlanıyor. Aynı dönemde Energean liderliğindeki konsorsiyum, Kuzeybatı İyon Denizi'ndeki 2 numaralı blokta arama kuyusu açmak için çalışıyor. Bu kuyu, yaklaşık kırk yılın ardından ülkenin açacağı ilk açık deniz arama kuyusu olacak.
Üçüncü cephe, Yunan Hidrokarbonlar ve Enerji Kaynakları Yönetim Şirketi (HEREMA) tarafından başlatılan uluslararası ihaleyle ilgili. İhale, İyon Denizi ile Peloponez ve Girit'in güneyindeki açık deniz alanlarında yeni sismik araştırmaları kapsıyor. İhale son dönemine girdi ve tekliflerin son teslim tarihi 9 Kasım.
Çevre ve Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, geçtiğimiz günlerde önemli uluslararası şirketlerin ihaleye şimdiden ilgi gösterdiğini söyledi. HEREMA ise cuma günü ihale koşullarına ilişkin ayrıntılı açıklamalar içeren bir belge yayımladı.
İhale
30 Haziran 2026'da başlatılan HEREMA ihalesi, birden fazla ilgili şirketin kullanabileceği çoklu müşteri sismik verisinin elde edilmesini ve işlenmesini öngörüyor. Teklif verenler, incelenen açık deniz alanının tamamını ya da bir bölümünü kapsayan iki boyutlu (2D) veya üç boyutlu (3D) sismik araştırma önerebilecek. Önceden mevcut imtiyaz sahiplerinin yazılı onayı alınmak kaydıyla, bu araştırmalar mevcut imtiyaz alanlarını da kapsayabilecek.
İlk ihale ilanı birden fazla yüklenicinin seçilmesine izin veriyordu, ancak coğrafi münhasırlık ihtimaline açıkça değinmiyordu. HEREMA'nın en son açıklamaları bu konuyu ele aldı: aynı veya örtüşen açık deniz alanları için dahil olmak üzere birden fazla şirkete paralel ve münhasır olmayan izinler verilebileceğini belirtti.
Buna rağmen HEREMA, tekliflerin kalitesi ve değerlendirmesine bağlı olarak coğrafi münhasırlık tanıma hakkını saklı tuttu.
Bu hükmün sismik araştırma izinlerinin verilmesine ilişkin çerçeveyi kapsadığını, hidrokarbon arama ve üretim haklarının verilmesi anlamına gelmediğini belirtmek gerekir. Sismik verilere erişimin münhasır olmayan niteliği de değişmiyor. Veriler birden fazla ilgili şirkete lisanslanabilecek, ancak mülkiyet Yunan devletinde kalacak.
Açıklama belgesinde, ilgili şirketlerin sorularına verilen 29 yanıt yer alıyor. HEREMA bu belgede, yüklenicilere verilecek sismik veriler üzerindeki münhasır ticari kullanım haklarının süresinin müzakereye açık olduğunu da belirtti.
Şirketler, sismik araştırmayı yürütecek gemi veya ortağı henüz temin etmemiş olsa bile, kullanmayı planladıkları gemi ve teknoloji için asgari teknik şartları tekliflerinde belirtmeleri koşuluyla ihaleye katılabilecek.
Teknik değerlendirmede Yunanistan ve Doğu Akdeniz'deki önceki sismik araştırma deneyimine özel önem veriliyor. Bu deneyim, teknik değerlendirme kriterlerinin yüzde 30'unu oluşturuyor.
Yeni bir hidrokarbon imtiyaz turunun yapılıp yapılmayacağına gelince HEREMA, bu kararın Yunan devletinin takdirinde olduğunu vurguladı.
Dikkat çekici şekilde, açıklamaların bir kısmı Birleşik Krallık merkezli şirketlerin katılımı ve İngiliz hukukuna tabi gereklilikleri ile ilgili.
Devam eden ihale, aslında Birleşik Krallık merkezli PGS Exploration'ın ilgi bildirmesiyle başlatıldı. Şirket, iki şirketin birleşmesinin ardından şimdi TGS grubunun bir parçası.
PGS, Yunanistan'ın hidrokarbon arama programında tanıdık bir isim. Şirket, 2012-2013 yıllarında Yunanistan'da hidrokarbon aramalarının yeniden canlandırılması kapsamında İyon Denizi ile Girit'in güneyindeki açık deniz alanlarında kapsamlı bir sismik araştırma yürüttü.
Sonraki adımlar
9 Kasım son teslim tarihi geçtikten sonra teklifler değerlendirilecek. Gerekli görülürse teklif verenlerle müzakereler yapılacak.
İlk ihale ilanına göre müzakereler, teklif son teslim tarihinden itibaren 60 gün içinde yapılacak. Arama izinleri ise ilgili sözleşmelerin imzalanmasından itibaren 30 gün içinde verilecek.
İzinler başlangıçta 18 ay geçerli olacak. Çalışmaların tamamlanması için gerekirse süre uzatılabilecek.
Yıl sonuna kadar planlanan yeni sismik araştırmalar
Çevre ve Enerji Bakanı Stavros Papastavrou'nun açıklamasına göre yıl sonuna kadar sismik araştırmalara başlamayı planlayan Chevron-HELLENiQ ENERGY konsorsiyumu, Girit'in Güneyi 1, Girit'in Güneyi 2, Peloponez'in Güneyi, A2 ve Blok 10 olarak bilinen imtiyaz alanlarında faaliyet gösteriyor.
Kuzeybatı İyon Denizi'ndeki arama kuyusuna gelince, Energean liderliğindeki konsorsiyum çevresel izin sürecini yıl sonuna kadar tamamlamayı hedefliyor.
Sondajın Nisan 2027'de başlaması ve 60-70 gün sürmesi bekleniyor. Sonuçların olumlu çıkması halinde yatağın sınırlarını belirlemek için 2028'de olabilecek ek kuyulara ihtiyaç duyulacak.
