Ulusal Ekonomi ve Maliye Bakanı ile Eurogroup Başkanı Kiryakos Pierrakakis, Yunanistan'ın yapay zekâda öne çıkabileceğini söyledi. Bakan, bunun için temel olarak devletin tam dijitalleşmesinden yararlanılması gerektiğini vurguladı. Pierrakakis bu değerlendirmesini 5. GenAI Summit SE Europe 2026 zirvesinde yaptı.
«Yapay zekâ ülkenin üretim modelini değiştirebilir» – Küçük işletmeler için fırsatlar, ortak Avrupa teknoloji stratejisi ihtiyacı ve yeni teknolojinin riskleri hakkında uyarılar
Pierrakakis, EY Yunanistan Ortağı Hristos Tarantilis ile yaptığı söyleşide yapay zekânın ülkenin üretim modelini değiştirebileceğine dikkat çekti. Bakana göre bu teknoloji küçük işletmelerin rekabet gücünü artırabilir ve Yunanistan ile Avrupa'nın geri kalanı arasındaki verimlilik farkını daraltabilir. Pierrakakis ayrıca ortak bir Avrupa teknoloji stratejisine duyulan ihtiyacı vurguladı. Yeni teknolojinin hızla geliştiğini belirten Pierrakakis, siber güvenlik risklerine karşı da uyardı.
Söyleşinin tamamı şöyle:
Soru: Sayın Bakan, bugün bizimle olduğunuz için çok teşekkür ederiz. Önce Yunan ekonomisinin genel görünümüne bakalım. Ülke yıllardır dijital dönüşümden söz ediyor. Ancak üretim modeli hâlâ turizme ve düşük verimlilikteki sektörlere dayanıyor. Yapay zekâ ve teknoloji bu modeli değiştirebilir mi?
Kiryakos Pierrakakis: Öncelikle bu önemli konferansta bu akşam sizinle birlikte olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Sözümü organizatörleri tebrik ederek başlatmak istiyorum.
Hristos, sahneyi sizinle paylaşmaktan da ayrıca mutluluk duyuyorum. Sorunuzun çıkış noktasına biraz itiraz etmeme izin verin. Bence Yunanistan'ın üretim modeli, yani kalkınma modeli, son yedi buçuk yılda önemli ölçüde değişti. Çünkü asıl zorluk, tüketime dayanan bir modelden yatırıma dayanan bir modele geçmekti. Bunu büyük ölçüde başardık.
Maliyemizi düzene soktuğumuzun yanı sıra, yatırımların GSYH'ye oranının olması gereken seviyenin yaklaşık yarısında olduğunu biliyorduk. Avrupa ortalamasıyla karşılaştırıldığında bu oran hayli düşüktü. Bu mesafenin yüzde 70'inden fazlasını kapattık. Yine de Avrupa ortalaması olan yüzde 21'in altındayız. Ama yüzde 11'den başladık. Gelecek yıl için tahminimiz yüzde 17,7.
İhracatımızın GSYH içindeki payı da başarısız olan eski modele kıyasla iki katına çıktı. Dijital dönüşüme gelince, Dijital Yönetişim Bakanı olarak önceki deneyimimden bahsettiniz. Bir zamanlar tamamen kağıda dayanan bir ülkeydik, bunu nazikçe söyleyebilirim. Aslında bu, fazlasıyla yumuşak bir tanımlama. 2019'da Yunanistan, işleyişi bakımından büyük ölçüde «Kafkaesk devlet» olan bir ülkeydi.
Evrakları bir kattan diğerine, çeşitli bürokratik kurumlar arasında taşımak zorundaydınız.
Az önce Gov.gr'dan bahsettiniz. Bence 2.000'den fazla hizmeti dijitalleştirmeyi başardık. Toplamda kaç hizmeti dijitalleştirmemiz gerektiğini de biliyoruz. Hedef, devleti tamamen dijital hâle getirmek. Bu yüzden birçok şey değişti.
Evet, turizm sürüyor. Evet, denizcilik sürüyor. Evet, ekonominin geleneksel sektörleri sürüyor. Ama bu, daha geniş bir zorlukla yüzleşme ihtiyacını ortadan kaldırmıyor: verimlilik.
Avrupa bütünüyle bu alanda Amerika Birleşik Devletleri'ne kıyasla bir sorunla karşı karşıya. Bu karşılaştırmayı yaptığımızda son 20 yılda kapatmamız gereken bir verimlilik farkının oluştuğunu görüyoruz. Yunanistan da Avrupa ortalamasıyla karşılaştırıldığında hâlâ büyük bir zorlukla karşı karşıya.
Dolayısıyla bugüne kadar neleri düzeltmeyi başardığımıza genel olarak baktığımızda, evet, Yunanistan'da siyasi istikrar var. Ekonomik istikrar var. Maliyemizi düzene soktuk. Modeli değiştiriyoruz.
Yine de verimlilik konusunda kapatmamız gereken bir mesafe var. Bu noktada bence yapay zekâ, modelin bütününün dönüşümü için belirleyici, hatta varoluşsal öneme sahip olabilir.
Soru: Ekonomideki en büyük verimlilik sorunu sizce nedir? Teknoloji ve özellikle yapay zekâ, bu farkı önümüzdeki beş yıl içinde nasıl kapatabilir, örneğin?
Kiryakos Pierrakakis: Yunanistan'ı diğer ülkelerle karşılaştırdığımızda, aramızdaki mesafeyi kapattığımızı ve birçok alanda performansta onları bile geçtiğimizi görüyoruz. Daha iyi sonuçlar elde etmeyi başardık.
Örneğin dijital kamu hizmetlerini ele alalım. Tahminim şu: önümüzdeki dört yıl içinde bugün olduğu gibi sadece Avrupa ortalamasının üstünde olmakla kalmayacağız, aynı zamanda Avrupa'nın en iyi performans gösteren ülkeleri arasında yer alacağız.
Ancak Yunanistan, işletmelerinin ortalama büyüklüğü konusunda da bir zorlukla karşı karşıya. Çok sayıda küçük işletmemiz var. Sadece küçük ve orta ölçekli değil, çok küçük işletmeler. Bu durum, ekonomimizin verimliliğini artırma ihtiyacını gündeme getirdi.
Yapay zekânın özellikle olumlu yanı, ölçek sorununu daha az önemli hâle getirebilmesi. Pratikte bir işletme küçük olabilir, ama yapay zekâ sayesinde küçük gibi işlemeyebilir.
Bu nedenle önümüzde büyük bir fırsat var. Bu fırsatın sunduğu tüm imkânları değerlendirmek, Yunanistan için son derece önemli olacaktır.
Soru: Bence çok güçlü bir mesaj. Şimdi doğrudan Eurogroup Başkanı olarak rolünüzle bağlantılı bir soruya geçelim. Yapay zekâ, sermaye piyasaları ve Sermaye Piyasaları Birliği ile nasıl ilişkili? Bunun doğal bir uzantısı olarak Avrupa tasarrufları, Avrupalı yapay zekâ şirketlerini finanse edebilir mi?
Kiryakos Pierrakakis: Genel olarak bu soruya kısa ve isabetli bir cevap vermek için doktora tezi gerekir. Ama elimden geleni yapmaya çalışayım.
Genel olarak Avrupa, tasarruf açısından bir süper güç. Bu nedenle finansal bir süper güç gibi hareket etme potansiyeline sahibiz. Ancak bu trilyonlarca tasarrufu yatırıma dönüştüremiyoruz.
Araştırmada bir bilim süper gücüyüz, ama bu gücü büyüyen ve ölçek kazanan işletmelere dönüştürmeyi de başaramıyoruz.
Bu nedenle yapay zekânın kendisine teknolojik açıdan bakmadan önce, bu finansal imkânları işletmelerimizin büyümesine ve ölçek kazanmasına yardımcı olacak şekilde kullanabilmemiz gerekiyor.
Avrupa'da harika girişimler var. Ama bir noktada genişlemek istediklerinde Atlantik'in öte yakasına geçiyorlar. Tasarruflarımızda da aynı şey oluyor.
Tasarruflarımızın bir kısmı aslında Atlantik'in öte yakasındaki yatırımları da finanse ediyor. Bu bir seçenek olarak var olabilir, ama örneğin bir Amerikan yatırım bankasına başvurmak ya da işinizi büyütmek için Birleşik Devletler'den ara finansman aramak zorunlu olmamalı.
Dolayısıyla pratikte Avrupa ekonomisinde «borulama» olarak adlandırdığım, tırnak içinde bir sorun var ve bunu düzeltmemiz gerekiyor.
Bunu düzeltirsek, bu tanım gereği, bir noktada işletmelerin Avrupa'da büyüyebilmesi ve daha büyük bir teknolojik ölçek kazanabilmesi anlamına gelir.
Teknolojik inovasyonun temel unsuru da şu anda yapay zekâyla bağlantılı. Sorunuzla bağlantı da burada. Ama genel olarak benim görüşüm, Avrupa'nın çok net ve çok somut bir teknoloji stratejisine ihtiyacı olduğu yönünde.
Bu strateji yalnızca yapay zekaya yönelik olmamalı. Diğer oyuncularla karşılıklı bağımlılıklarımızı inceleyeceğimiz, asimetrik bağımlılıklardan kaçınmaya çalışacağımız daha geniş bir teknoloji haritası olmalı. Her zaman birbirimize bağımlı olacağız.
Ekonomi okurken, bu alanda çok seçkin bir profesörün öğrencisiydik. Mezun olduğum Atina Ekonomi Üniversitesi'nde, «özyeterlilik» kelimesinden uzak durmayı öğrendik. Bu Yunanca bir kelime, ama bu anlamda hiç kimse kendi kendine yeterli değil. Birbirine bağımlılıklar dünyasında ise müzakere masasında oturduğunda güce sahip olman gerekir. Asimetrik bir konumda bulunmamalısın.
Dolayısıyla yapay zekâ konuşulsun ya da teknolojik inovasyonun başka alanları, Avrupa önemli imkânlara sahip. Örneğin, bildiğiniz gibi ekibimle birlikte radyo frekansı konusunda bir öneri geliştirdim. Avrupa, telekomünikasyon altyapısı alanında da olağanüstü imkânlara sahip.
Aslında Avrupa'da telekomünikasyon altyapısında dünya çapında şampiyon şirketlerimiz var. Bunlar doğrudan Çinli şirketlerle rekabet ediyor, örneğin Amerikan şirketleriyle değil.
Dolayısıyla bu daha geniş teknoloji haritasında, finansal imkânlarımızı teknolojik hırsla birleştirmemiz gerekiyor. Amacımız, işletmelerimizi büyütmek ve onları yalnızca ulusal ya da Avrupa çapında değil, dünya çapında şampiyon yapmak.
Yol haritamız bu olmalı. Bu da bazı seçimler yapmamız gerektiği anlamına geliyor. Risk sermayesi yatırımcıları her gün seçimler yapıyor. Siz de bildiğiniz gibi, politikacılar da öyle.
Önemli olan, bu seçimlerde ilerleyebilmek. Geliştirdiğimiz ve sahip olduğumuz tüm kurumsal araçları kullanarak bunu yapabilmeliyiz.
Avrupa'nın tam da bunu yapması gerekiyor: yatırımlarını yönlendireceği belirli alanları belirlemek.
Yapay zekâ değer zincirinin bazı kısımları açık seçenekler. Ama yapay zekaya yatırım yapmaktan genel ve belirsiz şekilde söz etmek yetmez. Çabalarımızı yoğunlaştıracağımız belirli alanları net olarak tanımlamamız gerekiyor.
Bence bu kararı Maliye Bakanları değil, uzmanlar vermeli. Tabii benim önceki görevim de var, o yüzden... Bilirsiniz, Dijital Yönetişim Bakanlığı'ndayken politikacıların «Avrupa'nın X'in bir versiyonunu yaratalım» dediğini her duyduğumda, tavsiyem ters yöne koşmak olurdu. X, Y ya da Z ne olursa olsun, bu yaklaşım hiçbir zaman işe yaramadı.
Yalnızca ulusal güvenlik ya da egemenlik sorununun çok güçlü olduğu alanlarda işe yaradı. Bence buradaki anahtar kelime egemenlik. Airbus'ta yaptık, Galileo'da yaptık. Ama hatırlıyorum, sanırım siz de hatırlıyorsunuz, Google'ın arama motoru gibi Avrupa'nın bir karşılığını yaratma tartışmasını da.
Bu pek de akıllıca bir fikir değildi.
Genel olarak şimdi ihtiyacımız olan, kendi imkânlarımızı incelemek ve haritasını çıkarmak. Telekomünikasyon altyapısından bahsettim, çünkü Dijital Yönetişim Bakanlığı'ndayken konuştuğumuz konu buydu. Telekomünikasyon ağlarımız ve 5G üzerindeki teknolojik egemenlik meselesini bütünüyle inceliyorduk.
Avrupa'da hâlâ 27 farklı radyo frekansı yönetim rejimi var. Son derece parçalıyız. İzin verirseniz, bu noktada sermaye piyasalarıyla bir paralellik de var. Bahsettiğiniz bağlantı da bu.
Avrupa'nın temel sorunu tek bir kelimede özetlenebilir: parçalanma. Bunu Mario Draghi'nin hazırladığı rapor da söylüyor, Enrico Letta'nın hazırladığı rapor da.
Elimizde nispeten kolay bir şekilde değerlendirebileceğimiz fırsatlar var. Açık tercih, sermaye piyasalarını, bankaları, telekomünikasyonu ve araştırma kapasitemizi birbirine bağlamak. Tek pazarın olanaklarından yararlanarak ihtiyacımız olan ölçeğe ulaşmak.
Bunun için de daha çok bu çabayı destekleyecek bir zihniyet değişikliği gerekiyor. Bu, küçük ya da belirli bir reform sürecinden çok daha fazlası.
Soru: Yapay zekânın jeoekonomik boyutunda kalalım ve bir başka güncel soruya geçelim. Ukrayna'nın ardından teknoloji ile savunmanın yakınlaşması hızlandı. Yunanistan, yeni Avrupa savunma mimarisi çerçevesinde çift kullanımlı teknolojilere yatırımları artırmaya hazır mı?
Kiryakos Pierrakakis: Öncelikle, gözleminizin yalnızca bugün için değil, 20. yüzyılda inovasyonun geliştirilmesi ve uygulanması tarihi açısından da tamamen doğru olduğuna inanıyorum.