WASHINGTON – National Hellenic Society’nin 2026 Heritage Weekend & Classic etkinliğinde konuşan Pavlos Geroulanos, Yunanistan Parlamentosu Üyesi ve eski Kültür ve Turizm Bakanı, 21. yüzyılda Yunanlıların karşı karşıya olduğu en büyük sınavın Helen değerlerinin yapay zekâ çağında insan olmanın ne anlama geldiğini tanımlamaya yardımcı olması olduğunu söyledi.
Geroulanos, “A Salute to America’s Founding Philhellenes” panelinin ardından kürsüye çıktı. Antik çağdan bir imgeyle başladı. Yüzyıllarca Buda insan biçimi olmadan, boş bir taht, bir tekerlek, bir ağaç ya da bir ayak izi olarak tasvir edildi. Sonra, Büyük İskender’in doğuya taşıdığı Helenizm’in Budizm ile temas ettiği MÖ 1. yüzyılda Gandhara’da Buda ilk kez insan yüzüyle göründü: Apollon’un yüzüyle.
“National Hellenic Society’de insanlığın geleceğini ilgilendiren Yunanlılar olarak karşı karşıya olduğumuz bir meydan okumadan bahsetmek için buraya geldim” dedi. “Artık makinelerin insan doğasını ne ölçüde taklit ettiğiyle değil, insan doğasının hayatta kalmak ve gelişmek için makineleri ne ölçüde taklit etmesi gerektiğiyle ilgileneceğiz.”
Biyomedisin, genetik, sinirbilim ve yapay zekâ insanlığın kim olduğumuzu yeniden sormasını zorladıkça, dünyanın bir kez daha Yunan düşünme biçimine döneceğini savundu. “Gandhara’daki Budha’dan Aydınlanma’ya, Shakespeare’den Bağımsızlık Bildirgesi’ne kadar Helen değerleri, çağdaş sorunlara yanıt vermek için defalarca çağrılıyor.”
Geçen haftadan örnekler verdi. Sappho’dan derinden etkilenen Kanadalı şair Anne Carson Nobel Edebiyat Ödülü’nü aldı. ABD Dışişleri Bakanı dünyanın geleceği hakkında konuşurken arka plan olarak Parthenon’u kullandı. The Economist kapağında dijitalleştirilmiş bir Aristoteles yer aldı. Ayrıca Odysseia’nın son film uyarlamasında “Homeros’un eseri bir Amerikalı yönetmen tarafından Amerika’nın çağdaş sorunlarına seslenmek için kullanılıyor” diye kaydetti.
Onlara Yunanları öğretebilir misiniz?
Williams College mezunu Geroulanos, Williams mezunları ile büyük teknoloji şirketlerinin liderleri arasında geçen bir sohbeti anlattı. Üniversitenin teknolojiyi nasıl öğretmesi gerektiği sorulduğunda yöneticiler “Boş verin” yanıtını verdi. Teknolojinin çok hızlı değiştiğini ve zamanında öğretilmesinin mümkün olmadığını söylediler; bunun yerine “Onlara tarih, felsefe ve etiği öğretebilir misiniz? Onlara müzik, tiyatro ve şiiri öğretebilir misiniz? Onlara Yunanları öğretebilir misiniz?” diye sordular. Gerekçeleri: “Ellerimizde bu teknoloji korkutucu derecede tehlikeli. Onların ellerinde dünyayı kurtarabilir.”
“Homeros’ta hatta bir düşman bile yüzü ve ailesi olan biridir” dedi Geroulanos. “Tragedya’da her iktidar biçimi eylemlerine karşı hesap vermek zorundadır. Felsefede gerçek dayatılmaz. Diyalog yoluyla aranır. Ve demokraside kişi bir teba değildir. Kişi bir vatandaştır.” Bugün en güncel Yunan mesajının, “her iktidarın — siyasi, sosyal, kültürel, ekonomik ve/veya teknolojik — İnsanlığa ve Kişinin onuruna hizmet etmesi gerektiği” olduğunu söyledi.
Görünmez olma riski
Yapay zekâ, “kültürel bir boşlukta doğmuyor” diye uyardı. Çevrimiçi en çok bulunan dillerden ve anlatılardan öğreniyor. “Bir uygarlık bu veride mevcut değilse görünmez olma riskiyle karşı karşıya kalır” dedi. “Bunun nedeni var olmaktan vazgeçmesi değil. Ama makineler dünyayı onun olmadan görmeyi öğrenir.”
Yunan kültür politikasının “savunmacı, korkulu ve muhafazakâr” olmaktan “iddialı, dinamik ve ilerici” olmaya kayması çağrısında bulundu. Dört öncelik sıraladı:
Yunan ve uluslararası yapay zekâ sistemlerinin eğitilebilmesi için Yunan kültürel zenginliğinin agresif bir şekilde dijitalleştirilmesi
Onay, şeffaflık, atıf ve adil tazminat kurallarıyla yaratıcıların korunması
Araçların ve fonların büyük Atina kurumlarının ötesine, bölgesel ve diaspora topluluklarına uzatılması
Kültür ve yapay zekâdaki her kamu programı için sıkı hesap verebilirlik
Platon Akademisi’nde bir araştırma merkezi
Geroulanos, küresel bir Etik ve Yeni Teknolojiler Araştırma Merkezi vizyonuyla kapattı. Bu merkez Yunan ve uluslararası üniversiteleri, kültürel kurumları ve teknoloji liderlerini bir araya getirecek, muhtemelen Birleşmiş Milletler’in himayesinde olacak. “Doğal olarak, Platon’un Akademisi’nde” yer alacak, “Atina’nın uzun süredir göz ardı edilen bir mahallesinde”. “Kamu ve özel ilgi zaten mevcut” dedi. “Ama bu ilgiyi şimdi harekete geçirmek bize kalmış.”
Açılış imgesine dönerek şöyle sonlandırdı: “Buda insan biçimi almadan önce sadece boş bir tahttı. Yunanlılar ona insan yüzü verdi. Bugün küreselleşme ve yeni teknolojiler bir kez daha… boş bir taht bıraktı. Sorun, bugün Yunanlıların ona acilen ihtiyaç duyduğu İnsan yüzünü verebilip veremeyeceğidir.”
