Atina, Yunanistan (AP) — Bunaltıcı Akdeniz yazında orman yangınları dakikalar içinde tehlikeli boyutlara ulaşabiliyor. Yunanistan bu acı gerçeği ağır bir bedelle öğrendi. 2018'de Atina'nın doğusunda çıkan bir yangın olağanüstü bir hızla yayılarak 100'den fazla kişinin ölümüne yol açtı. Beş yıl sonra ise ülkenin uzak bir doğa rezervinde çıkan devasa yangın, Avrupa Birliği tarihinde kaydedilen en büyük orman yangını oldu.
Yunan hükümeti, bu yılki yangın sezonuna hazırlık kapsamında uzay teknolojisine dayalı yeni bir strateji üzerinde çalışıyor. Ülke, Mayıs ayında alçak yörüngeye fırlatılan, her biri el bagajından küçük dört uydudan oluşan bir takımyıldızı yangınla mücadele sistemine entegre eden dünyadaki ilk ülke oldu. Alman OroraTech şirketi tarafından üretilen uydular, yalnızca 4 metre genişliğindeki yangınları tespit edebilen termal sensörler taşıyor. Bu sayede geleneksel uyduların ancak bir yolcu gemisi büyüklüğündeki yangınları görebildiği noktada çok daha hassas bir erken uyarı sağlanıyor.
Uydu görüntüleri ve yapay zeka destekli sistemler sayesinde yangınların çıkmadan önce tespit edilmesi ve müdahale ekiplerinin hızla yönlendirilmesi hedefleniyor. Yetkililer, yangın çıktığında yapay zeka tarafından işlenen uydu verilerinin konum, büyüklük ve yoğunluk bilgileriyle birlikte komuta merkezlerine uyarı olarak gönderildiğini belirtiyor. Eşzamanlı birden fazla yangın durumunda gerçek zamanlı veriler önceliklendirme için kritik önem taşıyor. Yangın Söndürme Tugayı Albayı Zisoula Ntasiou, "Örneğin Yunanistan'ın her yerinde 10 yangın varsa ve bazılarında yangın radyasyon gücü daha düşükse, o yangınlara öncelik vermez, diğerlerini önceliklendirirsiniz" dedi.
Yetkililer, özellikle son yıllarda artan sıcak hava dalgaları ve kuraklık nedeniyle yangın riskinin her geçen gün yükseldiğine dikkat çekiyor. Yunanistan 2024'te kaydedilen en sıcak yazı yaşarken, geçen yıl da üçüncü en sıcak yaz oldu. OroraTech'in Yunanistan operasyonları başkanı Ioannis Lantouris, "Küresel sıcaklık yükseliyor. Bu, yangınların yoğunluğunu ve şiddetini değiştiriyor. Modellerimiz buna uyum sağlamalı, daha hızlı ve daha hassas olmalı" diye konuştu.
Uzay tabanlı erken uyarı sistemlerinin, itfaiye ekiplerine kritik dakikalar kazandırarak can ve mal kaybını azaltması bekleniyor. Yunanistan, termal uyduların yanı sıra bulut ve dumanı görebilen radar uyduları ile yüksek çözünürlüklü optik uyduları da kapsayan daha geniş bir gözlem ağı kuruyor. AB tarafından finanse edilen bu ağın toplam maliyeti 200 milyon euro. Yunanistan Dijital Yönetişim Bakanı Dimitris Papastergiou, AB'nin Yunan programlarına ek 350 milyon euro daha sağlamayı planladığını açıkladı.
Gelecekte aynı ağın sınır gözetleme, mahsul yönetimi, afet müdahalesi ve sıcak hava dalgası planlaması gibi alanlarda da kullanılması hedefleniyor. Yunanistan'ın uydu ağı, Avrupa'nın uzay teknolojisinde daha bağımsız olma çabasının bir parçası. Yetkililer, uydu görüntülerini pasif bir araç olmaktan çıkarıp kriz anında hükümetlerin karar almasına yardımcı olacak gerçek zamanlı sistemler geliştirmeyi amaçlıyor.
