AB Dış Politika Şefi Kaja Kallas, çarşamba günü Brüksel'de Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile yaptığı görüşmede, Libya Temsilciler Meclisi'nin onayladığı 2019 tarihli deniz mutabakatını gündeme getirdi ve bloğun anlaşmaya itirazını yineledi.
Kallas, Fidan ile görüşmesinin ardından X'te yaptığı paylaşımda “Meslektaşım @HakanFidan ile çok çeşitli konularda kapsamlı bir görüşme yaptım” dedi.
Kallas paylaşımında şunları yazdı: “İyi komşuluk ilişkileri ile Kıbrıs çözüm sürecinin ilerletilmesi büyük önem taşıyor. Dün Libya'da Türkiye ile deniz mutabakatına ilişkin yapılan oylamayı gündeme getirdim ve bunun üçüncü devletlerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini vurguladım.”
Kallas, Karadeniz'deki tehlikeli tırmanışa dikkat çekerek Rusya'nın savaşı sona erdirmesi için Moskova üzerindeki baskının artırılması gerektiğini vurguladı. Kallas, AB ile Türkiye'nin ikisinin de Karadeniz'de seyrüsefer özgürlüğüne ilişkin bir düzenlemeyi desteklediğini belirtti.
Görüşmede Güney Kafkasya'daki gelişmeler ile Orta Doğu genelindeki olaylar da ele alındı. Kallas, Husilerin Suudi Arabistan ve Yemen'e yönelik saldırılarını “ders kitabı terör taktikleri” olarak nitelendirdi ve bu saldırıların sona ermesi gerektiğini söyledi. Hürmüz Boğazı'nda ise İran'ın deniz trafiğini tehlikeli ve pahalı hale getirdiğini kaydetti. Kallas, seyrüsefer özgürlüğünün geçiş ücreti ya da harç alınmadan yeniden sağlanması gerektiğini ifade etti.
Görüşme, Libya'nın doğu merkezli Temsilciler Meclisi'nin salı günü, 2019'da Türkiye ile dönemin Trablus merkezli, Fayiz el-Serrac liderliğindeki Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında imzalanan deniz mutabakatını onaylamasının ardından yapıldı. Anlaşma, Akdeniz'de Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki alanlarının sınırlarını belirlemeyi amaçlıyor.
Meclis kararı, doğu Akdeniz'deki deniz sınırları ve egemenlik hakları üzerindeki uzun süredir devam eden anlaşmazlığı daha da alevlendirdi. Anlaşmaya karşı çıkanlar arasında Yunanistan, Kıbrıs, İsrail ve Mısır yer alıyor.
Çarşamba günü yayımlanan ortak açıklamada Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ile Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Libya parlamentosunun kararına derin üzüntü duyduklarını belirtti. İki lider, AB'nin 2019'da Avrupa Konseyi tarafından belirlenen tutumunun değişmediğini vurguladı.
İki AB lideri, anlaşmanın üçüncü devletlerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini, Deniz Hukuku'na uygun olmadığını ve “geçersiz ve hükümsüz” olduğunu söyledi. Blok, Yunanistan ve Kıbrıs ile dayanışmasını teyit etti ve Libya'ya dışarıdan yapılan müdahalelere karşı çıktığını yineledi.
Avrupa Komisyonu da çarşamba günü, deniz mutabakatının Kallas ile Fidan'ın görüşmesinde ele alınması beklenen konular arasında olduğunu doğruladı. Komisyon sözcüsü, AB'nin Libya parlamentosunun kararının sonuçlarını üye devletlerle yakın koordinasyon içinde değerlendirdiğini ve diyaloğun, gerilimin azaltılmasının ile bölgesel istikrarın önceliklerini koruduğunu açıkladı.
Atina, anlaşmayı yasadışı ve hukuki sonucu olmayan bir metin olarak reddediyor. Atina, Türkiye ile Libya'nın öngörülen sınırlandırmayı haklı kılacak karşılıklı ya da bitişik kıyılara sahip olmadığını savunuyor. Atina ayrıca mutabakatın Yunan adalarının deniz hak ve yetkilerini hiçe saydığını belirtti.
