ABD'de dolandırıcılık vakaları rekor seviyeye ulaşırken, mağdurların çoğu yetkililerden yardım göremiyor, hatta bazıları bankalar ve vergi daireleri yüzünden daha fazla maddi kayba uğruyor.
43 yıllık eşi vefat eden Simon, yaşadığı büyük acı içinde çevrimiçi ortamda arkadaşlık arayan yalnız dul insanlardan biriydi. Kısa süre sonra Emily ile tanıştı. Ancak Simon çok geç fark etti ki Emily sahte biriydi ve birkaç ay içinde onun 800 bin dolarını çaldı. Üstelik bu sadece başlangıçtı.
Simon, borç aldığı 185 bin doları geri ödemek ve çekip kaybettiği paralar için on binlerce dolar ek vergi ödemek zorunda kaldı. Suçu yerel polise ve FBI'a bildirdiğini, ancak hiçbir sonuç alamadığını anlatan Simon, bununla da kalmadı; kayıplarını geri alması için ondan daha fazla para karşılığında Gizli Servis'le iletişime geçmeyi teklif eden başka bir dolandırıcı tarafından daha hedef alındı.
Associated Press ve FRONTLINE'ın ortak araştırmasına göre, Simon gibi neredeyse her Amerikalı bir şekilde dolandırıcıların hedefi haline geliyor. ABD'deki dolandırıcılık vakaları rekor kırarak Amerikalılara milyarlarca dolarlık kayba yol açtı. Ancak ABD, finansal ve sosyal medya şirketlerini sorumlu tutma ve dolandırıcıların güvendiği kripto paraları düzenleme konusunda diğer ülkelerin gerisinde kalıyor. Trump yönetimi ve Kongre yeni seçenekler üzerinde çalışsa da mağdurların çaresizliği sürüyor.
AP ve FRONTLINE, yaklaşık beş düzine mağdurla yaptığı görüşmelerde, bu kişilerin arkadaşlarından ve ailelerinden alay ve damgalama gördüğünü, bankalardan ve borç verenlerden artan baskı, ek vergiler, ilgisiz kolluk kuvvetleri ve onları koruyacağına inandıkları hükümetin ihmaliyle karşı karşıya kaldığını ortaya koydu. Çevrimiçi dolandırıcılık mağdurlarına destek sağlayan kâr amacı gütmeyen Operation Shamrock'ın kurucusu ve eski savcı Erin West, "Dolandırıcılıktan sonra olanlar, belki de dolandırıcılığın kendisinden daha kötü" dedi ve ekledi: "Bu tam bir rezalet."
Mağdurlar yetkililerden nadiren yanıt alsa da, AP/FRONTLINE bu suçların izlenebilir olduğunu buldu. Sızdırılan belgeler ve kripto cüzdan adreslerinin yardımıyla, Emily ve Simon'ın çalınan fonlarını, dünyanın diğer ucundaki Myanmar'da binlerce mağduru olan kötü şöhretli bir dolandırıcılık kompleksine kadar takip etti. Simon, Emily'nin sahte profilini ve şifreli sandığı yüzlerce sayfalık sohbeti görünce şoke oldu. "Ne kadar aptalmışım" diye konuştu. Bugünlerde dolandırıcılığın başladığı Myanmar kompleksinin büyük bir kısmı yerel yetkililer tarafından yıkılarak harabeye döndü. Ancak yasa dışı operasyonların çoğu sadece yer değiştirdi, yeni siteler anında açıldı ve Simon parasını geri almaya hala yaklaşamadı.
Simon, suçu ailesinin çoğuna anlatamayacak kadar utandığı için tam adının açıklanmamasını istedi. Yerel polis ve FBI konu hakkında yorum yapmayı reddetti. Simon gözyaşlarını tutarak, "(Polis) bana hemen 'O parayı unut gitsin' dedi" dedi. "Zaten çok kötü bir şey yaşadım ve şimdi bir de bunun sonuçlarını ödemek zorundayım, paramın bir kez daha buharlaşmasını izliyorum. İki taraftan da kaybediyorsunuz."
Dolandırıcılık arttıkça ücretler ve vergiler de üst üste biniyor. Küresel dolandırıcılık endüstrisinin boyutu inanılmaz. Amerikalılar geçen yıl Federal Ticaret Komisyonu'na (FTC) rekor düzeyde 15,9 milyar dolarlık kayıp bildirdi; bu, 2024'e göre yüzde 25'lik bir artış. Ancak dolandırıcılık mağdurlarının çoğu suçlarını bildirmekten çekindiği için bu tahminler muhtemelen çok düşük bir rakam. FTC, 2024'teki gerçek kayıpların 200 milyar dolara yakın olduğunu tahmin ediyor; bu da sadece ABD'de her gün 550 milyon dolar demek.
Büyüyen maliyetler, yapay zeka ve kripto paradaki devasa ilerlemeler tarafından körükleniyor. Yapay zeka, dolandırıcıların daha önce hayal edilemeyecek bir ölçekte ve karmaşıklıkta çalışmasına olanak tanırken, genellikle yatırım dolandırıcılıklarında kullanılan kripto para, gerçek sahiplerine kadar izlenmesi zor olan bir dijital nakit biçimi.
AP/FRONTLINE araştırmasına göre kimse bağışık değil. Associated Press-NORC Kamu İşleri Araştırma Merkezi'nin yaptığı ankete göre, Amerikalıların yüzde 98'i dolandırıcılar tarafından hedef alındıklarından şüpheleniyor, çoğu her gün. On kişiden üçü, dolandırıcılıklara para veya bilgi kaptırdıklarını söyledi. AP/FRONTLINE, ABD'de siber dolandırıcılıklara para kaptıran, 32 ile 90 yaşları arasında, tüm ırklardan ve gelir seviyelerinden 58 kişiyle görüştü. Kişi başı birkaç bin dolardan 4 milyon dolara kadar kaybettiklerini söyleyen bu kişiler arasında doktorlar, BT uzmanları, ileri düzey derecelere sahip akademisyenler ve sadece geçinmeye çalışan insanlar vardı.
Hepsi sonrasında yalnız ve kafa karışıklığı içinde hissettiklerini söyledi. Suçları kolluk kuvvetlerine bildirdiklerinde, çoğu destek eksikliği nedeniyle terk edilmiş hissetti. Birkaç mağdur intiharı düşündü. İki kişi ise girişimde bulundu. Parasını geri alabilen tek kişi, parasını dolandırıcısından değil, bankasından nadir görülen bir tazminatla kazandı.
Bunun yerine, dolandırıcılık mağdurları bazen banka ücretleri ve vergi faturaları üzerinden ek borç altına giriyor. IRS (Gelir İdaresi), emeklilik birikimleri gibi vergi ertelenmiş hesaplardan çektikleri fonlar için emeklilerden, dolandırıcılık mağdurları dahil, vergi ödemelerini istiyor. 2018'den önce, hırsızlık veya dolandırıcılık mağdurları bazen uğradıkları kayıpları vergiye tabi gelirlerinden düşebiliyordu. Ancak 2025'te kalıcı hale getirilen Trump yönetiminin Vergi İndirimleri ve İstihdam Yasası'nın bir hükmü uyarınca, yaygın dolandırıcılıklardan kaynaklanan kişisel kayıplar vergi indirimine uygun değil. Bu, mağdurların paraları çalındıktan sonra vergi borçlanabileceği anlamına geliyor.
Emekli hemşire Susan Bivins, federal ajan kılığına giren bir dolandırıcının tuzağına düşerek emeklilik hesaplarını boşalttığını ve 200 bin dolardan fazlasını gönderdiğini söyledi. FBI ve yerel polisin kendisine yardım etmediğini belirtti. Ardından vergi faturası geldi. Gelir İdaresi'ne 80 bin dolar borçlandı. "Uçurumdan aşağı yuvarlanmak istedim" dedi. "Nasıl geçineceğimi bilmiyordum." Bivins evini sattı ve küçük bir stüdyo daireye taşındı. Hala vergi borcunu ödemek için el yapımı yorganlar satıyor. FBI, dolandırıcılık ve sahtekarlığı ciddiye aldıklarını ancak gizliliği korumak için bireysel vakalar hakkında yorum yapamayacağını belirtti. Yerel polis ise defalarca yapılan yorum taleplerine yanıt vermedi.
Kongre'de bekleyen bir yasa olan Dolandırıcılık Mağdurları için Vergi Muafiyeti Yasası, mağdurların kayıplarını düşmelerine yeniden izin verecek. AARP dolandırıcılık önleme sorumlusu Kathy Stokes, bu yılın başlarında Kongre'yi, "hak etmedikleri ve ödeme yolları olmayan bir faturayla baş başa kalan" dolandırıcılık mağdurlarına yardım etmeye çağırdı. Stokes, "Esasen ABD hükümeti tarafından ikinci kez mağdur ediliyorlar" dedi.
Bankalar da bazen dolandırılan kişileri suç mağduru olarak görmek yerine onları suçluyor, hatta suç ortağı olmakla vádediyor. Mağdurlar, hesaplarının aniden dondurulduğunu veya iptal edildiğini, ayrıca kredi geri ödemeleri ve yasal ücretler için taleplerle karşı karşıya kaldıklarını anlattı. Colorado'dan Debra Fox, bir romantizm dolandırıcılığında 58 bin dolar kaybettiğini söyledi. Banka şubesiyle yaptığı bir toplantıda, bir temsilcinin kendisine hesaplarıyla bağlantılı herhangi bir sahte işlemden sorumlu tutulacağını ve yasal ücretleri ödemek zorunda kalacağını söylediğini belirtti. 48 saat boyunca şoktaydı ve elinde kalan az şeyin de kaybolmasından korkuyordu. "Bu süreci kontrol edemiyorum diye düşündüm" dedi. "Suç zaten yeterince korkunçtu... ama asıl inanılmaz olan bundan sonra yaşananlardı." Yerel banka şubesi davası hakkında yorum yapmayı reddetti.
Bu yılın başlarında, Amerikan Bankacılar Birliği Başkanı Kenneth Kelly, bankaların dolandırıcılığı durdurmak için "zaman, para ve önemli kaynaklar" harcadığını söyledi; bu genellikle yetkisiz işlemleri ifade ediyor. Ancak mevcut ABD yasalarına göre, finansal kurumlar müşterilerinin yetkilendirdiği işlemlerden nadiren sorumlu tutuluyor. Nadir de olsa yasal yollar var. Örneğin, yeni yasal korumalar altında, Kaliforniya'da bir yaşlıdan yapılan hırsızlık, finansal yaşlı istismarı tanımına girebiliyor. Şu anda 83 yaşında olan Alice Lin, AP/FRONTLINE'ın görüştüğü ve bu yasayı gerekçe göstererek bankasına dava açtıktan sonra parasının bir kısmını geri alabilen tek mağdur oldu.
Lin ve eşi hayatları boyunca yaklaşık 720 bin dolarlık bir birikim yapmıştı. Eşi vefat ettikten sonra, o da bir eşi vefat etmiş bir adamla çevrimiçi bir arkadaşlık kurdu. Yeni arkadaşı Justin, onu bankasından para çekip kripto para platformlarına yatırım yapmaya ikna etti. Başlangıçta finansal tablolar büyük kazançlar gösterdi. Ancak Justin, daha fazla yatırım yapması için kızından borç para istemesini teşvik ettiğinde, ailesi bunun bir dolandırıcılık olduğunu fark etti. Lin, yaşlı bir vatandaşı koruyamadığı ve olağanüstü büyük ve alışılmadık transferleri işaretlemediği için JPMorgan Chase'e dava açtı. Avukatlarına göre, bu yılın başlarında açıklanmayan bir miktarla uzlaştılar. JPMorgan Chase, Lin'in işlemleri hakkında kendisine soru soran bankacılardan yazılı uyarılara kadar çok katmanlı dolandırıcılık korumasına sahip olduğunu belirtti. Banka yazılı bir açıklamada, davayı çözmenin "bu konudaki dava maliyetiyle tartılan bir ticari karar" olduğunu söyledi.
Lin, AP/FRONTLINE için blockchain analizi yapan TRM Labs'ın gösterdiğine göre, Ocak 2022'den Eylül 2024'e kadar en az 800 milyon dolar elde eden ve düzinelerce farklı dolandırıcılık yürüten sofistike bir suç ağının hedefi olmuştu. TRM Labs küresel politika başkanı Ari Redford, dolandırıcılıkların bu şekilde endüstrileşmesinin, mağdurların parasını geri almasını daha da zorlaştırdığını söyledi. Redford, "ABD'de birçok açıda sadece mağdurları uyarmak için değil, gerçekten anlamlı bir şekilde tazminat sağlamak için sistemler oluşturmadık" dedi. Lin, yaşadığı acı ve utanç nedeniyle intiharı düşündüğünü söyledi. Ancak dolandırıcısının kendisinden uzun süre yanıt alamadıktan sonra sorduğu bir soru onu öfkelendirdi. Mesajda "Hala hayatta mısın?" yazıyordu. Lin bunu tekrar okurken ürperdi. "Kendime 'Hayattayım ve karşılık vereceğim' dedim."
Küresel modeller potansiyel çözümler sunuyor. ABD, dolandırıcılıkla mücadelede özel sektörle işbirliğini artırmak için adımlar atıyor ancak, tüketiciyi korumak için şirketlerden daha fazlasını yapmalarını veya finansal cezalarla yüzleşmelerini gerektiren giderek artan sayıda diğer ülkeden farklı olarak, bu zorunluluğu getirmekten kaçınıyor. Yeni bir Gallup anketine göre, siyasi görüşlerden bağımsız olarak Amerikalıların 10'unda 8'i, ABD hükümetinin onları dolandırıcılıklara karşı korumak için yeterli bir şey yapmadığını söylüyor. Yeni AP-NORC anketi, yarısından fazlasının finansal kurumların, sosyal medya ve teknoloji şirketlerinin ve federal hükümetin de sorumluluğu paylaşması gerektiğini söylediğini gösteriyor.
2024 sonlarından itibaren, Birleşik Krallık'taki finansal hizmet şirketleri, genellikle dolandırıcılara para göndermek için kandırılan müşterilere geri ödeme yapmak zorunda kaldı ve bu da onları önleyici tedbirlere yatırım yapmaya teşvik etti. Bunun dezavantajı, daha yavaş banka transferleri, daha fazla çalışan ihtiyacı ve bazen de müşterinin neden para transferi yapmak isteyebileceğini açıklamak için yapılan görüşmeler oldu. Avrupa Birliği de finansal kurumların yeterli dolandırıcılık korumaları sağlamamaları halinde dolandırılan fonlardan potansiyel olarak sorumlu tutulmalarını sağlayan kurallar getiriyor. Ayrıca AB'nin 2022'de kabul edilen Dijital Hizmetler Yasası, platformların bildirilen dolandırıcılık içeriğine hızla hareket etmesini ve çevrimiçi dolandırıcılığı azaltmak için daha geniş adımlar atmasını gerektiriyor. İngiltere'de, bazen dolandırıcılık mağdurlarının evlerine duygusal travmayı ele almak için eğitimli sosyal hizmet uzmanları gönderiliyor. İçişleri Bakanlığı Ortak Dolandırıcılık Görev Gücü'nde görev yapan Louise Baxter, "Bir mağdura asla 'Neden soyuldun? Neden evin soyuldu?' demezsiniz" dedi. "Bu, hem kolluk kuvvetleri hem de toplumsal açıdan ikincil mağduriyettir."
Avustralya'daki yeni düzenlemeler de dolandırıcılığı önleme sorumluluğunu yayıyor. Avustralya'daki finansal kurumlar, telekomünikasyon şirketleri ve dijital platformlar, dolandırıcılık faaliyetlerini önlemek ve bunlara yanıt vermek için yeterli çabayı göstermezlerse para cezasına çarptırılabiliyor veya mağdurlara tazminat ödemeye zorlanabiliyor. Singapur'un korumaları en katı olanlar arasında. Hükümetin Paylaşımlı Sorumluluk Çerçevesi altında, bankalar ve telekomünikasyon şirketleri, gerekli güvenlik önlemlerini uygulamada başarısız olurlarsa belirli oltalama dolandırıcılıklarının mağdurlarına geri ödeme yapmak zorunda kalabiliyor. Geçen yıl kabul edilen Dolandırıcılıklardan Korunma Yasası, polisin mağdur olduğuna inandığı bir kişinin banka transferlerini geçici olarak kısıtlamasına izin veriyor. Ayrıca, banka ve e-ticaret platformlarının personeli, ulusal dolandırıcılık karşıtı merkezlerinde polislerle aynı ofiste fiziksel olarak oturuyor.
ABD, kolluk kuvvetleri ajanlarına dolandırıcılıklara nasıl yanıt vereceklerini öğretmek için parçalı girişimlerde bulunuyor, ancak gereklilikler kurumlara göre değişiyor. ABD'de mağdurlar genellikle sadece para hesaplarından yetkisiz olarak alındığında geri ödeniyor; çekilmeleri onaylamaları için kandırıldıklarında değil. ABD yasaları ayrıca sosyal medya şirketlerine, dolandırıcılık dahil olmak üzere taşıdıkları içeriklerden dolayı geniş sorumluluk korumaları sunuyor. Kripto para konusunda da küresel farklılıklar var.
