Yunanistan-ABD stratejik ilişkisinin yenilenip yükseltilmesi, 4 milyar dolarlık savunma anlaşmaları, Yunanistan'da yürütülen tüm enerji projelerine güçlü destek ve Marco Rubio'nun Pniks'teki konuşmasının dünya çapında canlı yayımlanmasıyla hem eski Yunan uygarlığının hem modern Yunanistan'ın eşsiz bir vitrine dönüşmesinin ardından ABD Dışişleri Bakanı'nın Yunanistan ziyareti sona erdi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Atina'da Kyriakos Miçotakis ve George Gerapetritis ile yürüttüğü görüşmeler, yalnızca ikili işbirliğinin tüm sektörleri kapsayan genişliğini değil, stratejik ilişkinin derinliğini de ortaya koydu. Bölgelere ilişkin konularda ortak bir yaklaşım bulunuyor; ABD'nin bölgedeki stratejik tercihleri, güvenlik, bölgesel istikrar, Balkanlar ve Avrupa'da enerji güvenliğinin ilerletilmesi ve alternatif enerji kaynaklarının temini alanlarında Yunanistan'ın girişimleriyle tamamen örtüşüyor.
Bunu Marco Rubio, toplumlarımızı tehdit eden unsurlara ilişkin ortak bir anlayış ve bunlarla nasıl başa çıkılacağına dair ortak bir anlayış sözleriyle tanımladı. Kyriakos Miçakis de görüşmeleri sırasında, Yunanistan'ın Doğu Akdeniz'de istikrar ve güvenlik direği olarak rolüne, geniş bölgede büyük jeopolitik değişimler ve istikrarsızlığın yaşandığı bir dönemde güvenilir bir ortak ve müttefik, müttefiklerin güvenliğinde kilit bir oyuncu olduğuna dikkat çekti.
Bu rol, ABD Dışişleri Bakanı'nın kamuoyuna yönelik konuşmalarının birkaç noktasında açıkça kabul edildi; Rubio bunu Pniks'teki tarihî konuşmasına da yansıttı ve Yunanistan'ın örnek bir müttefik olduğunu, Avrupa'nın onu izlemesi gerektiğini vurguladı.
Amerikalı analistler bu konuşmayı Rubio'nun ilk kampanya konuşması olarak yorumladı; zira Rubio, Cumhuriyetçi Parti'nin 2028 başkanlık seçimleri adaylığı için olası bir yarışçı olarak da anılmaya başlandığı gelişmeler öncesinde kendi muhafazakâr siyasi profilini oluşturmaya çalışıyor.
Türkiye
Atina, Yunanistan-ABD ilişkilerini Yunanistan-Türkiye ilişkilerinden ayrıştırmayı seçti. Bu nedenle George Gerapetritis, basın toplantısındaki açıklamalarında Türkiye'ye özel olarak değinmekten kaçındı; yine de revizyonist tehditlerle mücadele gereğine dikkat çekerek Doğu Akdeniz'in güvenlik mimarisine atıfta bulundu ve Kıbrıs meselesinin, adadaki yasağın bitmesi için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları temelinde çözülmesi gerektiğini vurguladı.
Türkiye ile ilgili konular yine de iki dışişleri bakanının ikili görüşmesinde gündeme geldi. Edinilen bilgiye göre, haritaların da sunulduğu görüşmede Türk revizyonizminin hem Yunanistan'a hem bölgesel istikrara yönelik tehdidi ile Türkiye'nin iddia ve meydan okumalarının mantıksızlığı ortaya kondu.
Savunma alımları
Stratejik Diyalog'un 6. Turu kapsamında gerçekleştirilen görüşmelerin son derece olumlu atmosferi, Yabancı Askerî Satışlar (Foreign Military Sales, FMS) programı kapsamında savunma alım programları için 4 milyar dolarlık anlaşmaların açıklanmasıyla taçlandırıldı. Anlaşmalar, Yunanistan'ın uzun vadeli savunma planlamasını desteklemeyi ve birlikte çalışabilirliği daha da güçlendirmeyi amaçlıyor.
Edinilen bilgiye göre bu anlaşmalar, yeni F-16 Viper ve F-35 savaş uçağı filosu için silahları, 38 F-16'nın Viper konfigürasyonuna yükseltilmesini ve yeni edinilen tüm silah sistemleri için FOS programlarını kapsıyor. Anlaşmaların bir bölümü önümüzdeki dönemde netleştirilerek yeni Orta Vadeli Savunma Geliştirme ve Modernizasyon Programı'na (EMPAE) dahil edilecek. Ayrıca Yunanistan'ın Stryker zırhlı araçlarının temini yönündeki talebi onaylandı.
Enerji
Enerji, görüşmelerde de Yunanistan-ABD stratejik ilişkisinde de önemli bir yer tutuyor; Dikey Koridor (Vertical Corridor) kritik bir proje olarak öne çıkıyor. Proje, ülkeyi enerjiyi Balkanlar ve Doğu Avrupa'ya taşıyan önemli bir merkeze dönüştürürken aynı anda ABD sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatı için de büyük bir giriş kapısı haline getiriyor.
ABD Dışişleri Bakanı, basın toplantısında bir soruyu yanıtlarken ExxonMobil'in İyon Denizi'nde 2 numaralı parselde 2027 başı için planladığı sondaj operasyonu, Chevron'un Girit'in güneyindeki parsellerdeki arama faaliyetleri ve Mısır ile Kıbrıs-İsrail'e yönelik elektrik bağlantıları dahil diğer enerji projelerine de tam desteğini açıkladı. Ancak dikkat çekici bir nokta var: Ortak Açıklama'da Dikey Koridor ve hidrokarbon aramalarına atıf yapılmış, elektrik bağlantılarına ise değinilmemiş.
Ziyaret, Atina'nın karşısındaki acil sorunu elbette çözemedi. Kıbrıs ile elektrik bağlantısı, Türk tepkileri nedeniyle hâlâ anket çalışmalarının yeniden başlaması için yeşil ışık bekliyor.
Marco Rubio, basın toplantısında Yunanistan'ın tüm enerji projelerini destekledi; ancak konuyu zorlaştıran, başka ülkelerin hassasiyetlerine de değinmeyi ihmal etmedi — dolaylı olarak elbette Türkiye'ye atıfta bulunuyor. Onun ifadesiyle, bu meseleler basın toplantılarında değil, diplomasi yoluyla çözülmeli.
Elbette elektrik bağlantısı konusunda olası bir Amerikan müdahalesi, ortaya çıkan tıkanmanın özüne değil, yalnızca Doğu Akdeniz'deki iki müttefik ülke arasında gerilimin tehlikeli bir tırmanışını önlemeye yönelik diplomatik kanallardan olası bir çabaya ilişkin olabilir. Amerikalılar bunu geçmişte de yaptı, ancak ülkemiz açısından pek olumlu sonuçlar vermedi.
Çünkü Türkiye'nin kablo projesine yönelik tepkileriyle ilgili ortaya çıkan meselede şunun altı çizilmeli: Ne Türkiye ne de Birleşik Devletler UNCLOS'a (Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi) taraf; ABD'nin elbette ülkemiz egemen haklarının kullanımına ilişkin bir konuda karar verme yetkisi yoktur ve hakemlik yapamaz. Böyle bir gelişme ayrıca, çözümü için gerçekten üçüncü taraf hakemliği gerektirecek bir uyuşmazlığın varlığını Yunanistan'ın kabul etmesi anlamına gelir.
Diğer anlaşmalar
Rubio'nun ziyareti kapsamında Kültürel Mirasın Korunması Anlaşması'nı genişleten anlaşmalar ve mutabakat zaptları imzalandı. Bunlar kültürel varlıkların korunması ve yasa dışı ticaretine karışan şebekelerle mücadele taahhüdünün yenilenmesini; Silahlı Kuvvetler ile Florida Ulusal Muhafızları arasındaki işbirliğini; ve Amerikalı denizcilerin Yunan bayraklı gemilerde görevlendirilmelerinin sertifikasyonu dahil denizcilik sektöründe işbirliğini kapsıyor.
Son olarak Yunanistan'ın Pax Silica girişimine katılımı çerçevesinde iki taraf, süperzeka, yüksek performanslı bilgi işlem, siber güvenlik ve ileri teknoloji alanlarında işbirliğinin genişletilmesinden memnuniyet duyduğunu bildirdi.
