REYKJAVİK, İzlanda (AP). ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, bu hafta Yunanistan'ı ziyaret ediyor. Rubio'nun gezisi, Salı günü İzlanda'da başlayan ve Portekiz'i de kapsayan üç ülkelik NATO turunun bir parçası. Turun İzlanda ayağında Başkan Donald Trump'ın Arktika hakkındaki niyetlerine ilişkin endişeler hâlâ sıcaklığını koruyor. Rubio perşembe günü Washington'a dönmeden önce Portekiz'i de ziyaret edecek.
Rubio, İzlanda'yı "iyi bir dost" olarak niteledi ve NATO üyesi olmasına rağmen kendi ordusu bulunmayan adayla gerilim yaşadığına dair hiçbir işaret vermedi. Ziyaret, İzlanda'nın komşu Danimarka toprakları Grönland üzerinde Trump'ın niyetlerini yumuşatan anlaşmaya geçen ay varılmasına rağmen, Trump'ın Grönland ve Arktika hakkındaki önceki sözlerinden hâlâ rahatsız olmasına denk geliyor.
Rubio, Trump'ın Kanada'yı tekrar tekrar "51. eyalet" olarak nitelendirmesi ve NATO müttefiki Danimarka'nın özerk toprağı Grönland'ın kontrolünü alma tehditleri gibi tartışmalı sözlerinin ardından sık sık ABD'nin ortaklarını ve müttefiklerini rahatlatma görevi üstlendi.
Rubio, Washington'dan ayrılmadan önce misyonunun yönetimin Arktika, NATO ve Avrupa'ya yönelik daha geniş stratejisini netleştirmek ya da değiştirmek olduğuna dair bir işaret vermedi. Bununla birlikte İzlanda, Yunanistan ve Portekiz'i ABD'nin ulusal çıkarlarının korunması açısından önemli olan "güçlü müttefikler" olarak niteledi.
Rubio, İzlanda ziyaretinin "ortak öncelikleri ilerletmeyi" amaçladığını söyledi: Güvenli bir Arktika, daha güçlü ticari ve enerji bağları ile daha yakın savunma işbirliği.
İzlanda, ABD'nin Arktika'daki adımlarına karşı özellikle hassas. Trump geçen ay, ABD bayrağının renklerinin Kuzey Amerika'yı kaplayarak Grönland ve İzlanda'ya kadar uzandığını gösteren bir harita paylaşmıştı.
Salı günü Rubio ile görüşmesi planlanan İzlanda Dışişleri Bakanı Thorgerdur Katrín Gunnarsdóttir, bu paylaşımın ardından ABD Büyükelçisi Billy Long'u bakanlığa çağırdı ve durumun kabul edilemez olduğunu açıkça bildirdi.
Grönland'a yaklaşık 180 mil (290 kilometre) uzaklıktaki İzlanda, Trump'ın Grönland'dan söz ederken ülkeyi dört kez yanlışlıkla anmasıyla da sarsılmıştı.
Long da İzlanda'da dikkat çekti. Ağustos ayında göreve başlamadan önce binlerce İzlandalı, Long'un bu yılın başlarında İzlanda'nın "52. ABD eyaleti" olması ve kendisinin vali olmasıyla ilgili şakası üzerine başbakana büyükelçiyi reddetmesi çağrısıyla imza kampanyası başlattı. Long sözleri için daha sonra özür diledi.
Long, İzlanda'da endişeye yol açan ilk Trump büyükelçisi değil. Trump'ın ilk döneminde Büyükelçi Jeffrey Ross Gunter, nispeten suçun az olduğu Reykjavik'te silahlı korumalar talep ederek sakinleri şaşırtmış ve şikâyetlere yol açmıştı.
Yunanistan ziyaretinin odağında enerji ve güvenlik olacak
Rubio, İzlanda'dan Atina'ya geçecek. Burada savunma, enerji ve bölgesel güvenlik konularının Yunan yetkililerle görüşmelerin merkezinde olması bekleniyor.
Trump yönetimi, ABD'de üretilen sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG) Güneydoğu ve Orta Avrupa'ya tanıtılıp ihraç edilmesinde Yunanistan'ı önemli bir ortak olarak görüyor. Yunanistan'ın coğrafi konumu, ülkeyi Washington için Doğu Akdeniz'de önemli bir enerji ve güvenlik ortağına dönüştürüyor.
Rubio'nun ziyareti, ABD'nin Avrupalı müttefikleriyle enerji bağlarını güçlendirmeye ve Amerikan LNG'si için pazarları genişletmeye çalıştığı döneme denk geliyor. Yunanistan'la işbirliğinin bu çabaların önemli bir parçası olması bekleniyor.
Rubio, Atina'da ABD'nin Yunanistan Büyükelçisi Kimberly Guilfoyle hakkındaki iddialara ilişkin sorularla da karşılaşabilir. The Wall Street Journal'ın haber verdiği iddialar, bazı Yunan muhalefet partilerinin soruşturma taleplerine yol açtı. Guilfoyle herhangi bir usulsüzlüğü reddetti, Rubio ise daha önce kendisini savunmuştu.
Yunanistan ziyaretinin ardından Rubio, NATO turunun son durağı olan Portekiz'e geçecek ve perşembe günü Washington'a dönecek.
