Emeklilerin gerçek alım gücü gerilemeye devam ederken hükümet, enflasyonun üzerine çıkmayan yıllık brüt zamlar vermeyi sürdürüyor. 2027 için planlanan yeni zamlar (brüt yüzde 2,8), resmi enflasyonun (Ağustos ayında yüzde 3,8) altında kalıyor.
1 Ocak 2027'den itibaren ana emekli aylıklarındaki güncelleme yüzde 2,8'i geçmeyecek.
Buna göre emekli aylıklarına ayda brüt 14 ila 42 euro arasında artış yapılacak. 500 euro aylık alan emeklinin artışı ayda yalnızca 14 euroda kalırken, 1.500 euro alanlar ayda 42 euro zam alacak. Bu rakamlar vergi ve kesintilerden önceki tutarlar.
Hükümetin planına göre 1 Ocak 2027'den itibaren ana emekli aylıklarındaki güncelleme yüzde 2,8'i geçmeyecek. Bu düzenleme, kişisel fark uygulanan yaklaşık 670.000 emekliyi de kapsıyor.
Altı çizildiği üzere hükümet, enflasyon endeksinin (Tüketici Fiyat Endeksi) yalnızca yarısını ve GSYH artışının da yalnızca yarısını hesaba katmakta ısrar ediyor. Bu yaklaşım, emeklilerin harcanabilir gelirlerinde sürekli kayıplara yol açıyor. Üstelik bu cılız zamlar, vergi dilimlerinin enflasyona endekslenmemesi nedeniyle vergi yükünü de artırıyor.
Bir de şunu belirtmek gerek: 2022'ye kadar memorandum nedeniyle emeklilere zam yapılmıyordu.
2023-2026 döneminde ana emekli aylıklarına yapılan birikimli artış yüzde 16,4 oldu. Oysa aynı dönemde resmi enflasyon yüzde 19,8 seviyesine ulaştı. Yani emekliler harcanabilir gelirlerinde kayıp yaşadı. Ayrıca 2010-2018 döneminde ana emekli aylıkları birikimli kesintilere uğradı; birçok kategoride bu kesintiler yüzde 20-45'e ulaştı.
Tahminlere göre emekliler son 17 yılda gelirlerinin yüzde 45'ine kadarını kaybetti. Bu nedenle emeklilerin alım gücü sürekli baskı altında. Pahalılık dalgası ve ısrarlı enflasyon, emeklilere yapılan her ekonomik iyileştirmeyi tamamen eritti.
IOBE ise ilgili analizinde «nominal» ile «reel» değer arasındaki kritik farka dikkat çekiyor. Emekliler banka hesaplarına nominal artışlar gördü, ancak bu paranın enflasyondan arındırılmış değeri, yani gerçek alım gücü, esaslı bir iyileşme göstermedi. Enflasyon, devletin düzeltici adımlarını etkisiz kılan bir «görünmez el» gibi çalıştı ve emeklilerin yaşam standardını olduğu yerde saydı.
Hesaplama yöntemi
Şunu da vurgulamak gerekir: Enflasyonun üzerinde zam verilmemesinin temel nedeni, mevcut zam hesaplama mekanizmasının enflasyon kayıplarının tam olarak karşılanmasına izin vermeyen kısıtlamalar içermesi.
Memorandum kısıtlamaları nedeniyle 2022'ye kadar «donmuş» kalan emekli aylıkları artık enflasyona ve büyüme hızına bağlı. Ancak mevcut yasal çerçeve, nihai güncellemenin enflasyon düzeyini aşamayacağını öngörüyor.
Bu da reel anlamda, emeklilerin büyük bölümünün gelirlerinin gıda, enerji ve temel hizmetlerdeki fiyat artışlarıyla baskı altında kalmaya devam ettiği anlamına geliyor.
Bu nedenle emekli dernekleri, zamların hesaplanma biçiminin değiştirilmesini talep ediyor. Derneklere göre güncellemelerin enflasyonun yol açtığı kayıpları esaslı biçimde karşılaması ve son yıllarda kaybedilen alım gücünün bir kısmının geri kazanılması gerekiyor.
Son olarak, son zamın (brüt yüzde 2,8) Aralık 2026'da, Ocak 2027 aylığıyla birlikte 2,5 milyon emekliye ödeneceği vurgulanıyor. Ayrıca hatırlatılıyor ki ek (tamamlayıcı) emekli aylıkları artırılmıyor.
