Güney Pelion bugün, Yunanistan'da görülmemiş bir fırtına olan Daniel'i üç yıl önce hatırlatan görüntüler sunuyor. Ancak bu kez yağış ne aşırıydı ne de görülmemiş düzeydeydi. Bu da bölgenin bugün neden böylesine bir yıkım tablosu gösterdiği sorusunu gündeme getiriyor.
28 Ekim'de Magnisya ve Sporad Adaları'nda doruğa ulaşan fırtına, dere taşmalarına ve yolların çökmesine yol açtı. Sonuçta bütün yerleşim yerleri tecrit oldu. Platanias, Milina ve Horto fırtınanın merkezinde yer aldı. Sular yollara, avlulara ve evlere girdi.
Platanias köyü, Halorema deresinin taşmasıyla ikiye bölündü. Yaklaşık 50 sakin mahsur kaldı. Bu sırada yaşlı bir adam sel sırasında bir rögar nedeniyle yaralandı ve onu bottan kurtarmak için EMAK ekibinin müdahalesi gerekti.
Güney Pelion Belediye Başkanı in.gr'ye konuşarak şunları söyledi: «Bölgenin korunmasına hemen başlanmalı. Her kötü havada titremek zorunda değiliz.»
Milina'da büyük miktarda su yolları kapladı. Kıyı noktalarında deniz yola taştı. Dereler taşları, çamuru ve ağaç gövdelerini sürükledi. Bu da tehlikeli koşullar yarattı ve sular altında kalan yol kesiminden Trikeri yönüne geçişi imkânsız hale getirdi.
Lyri'de fırtınanın etkileri, erişim sorununu ve temel altyapıların işleyişi sorununu yeniden gündeme getirdi. Daniel'in ardından onarım ve dayanıklılık projeleri kapsamında yaz aylarında teslim edilen bir yol kesimi, deredeki akıntının etkisiyle çöktü.
Horto'da durum da zordu. Ana cadde sularla kaplandı. Evlerde, işyerlerinde ve arazilerde de su baskını bildirildi.
Konum ve jeomorfolojinin zor denklemi
Atina Ulusal ve Kapodistriyan Üniversitesi'nde Dinamik, Tektonik ve Uygulamalı Jeoloji ile Doğal Afet Yönetimi alanında emeritus profesör olan Efthimis Lekkas, in.gr'ye konuşarak bölgenin uzun süredir kırılgan ve savunmasız bir alan olduğunu anlatıyor.
Lekkas şöyle diyor: «“Olağan şüpheliler” Milina, Puri ve Platanias. Bu, eskiye dayanan bir sorun. Bu bölgede küçük drenaj havzalarımız var; bunlar büyük yağışlarda gereğinden fazla zorlanıyor. Yağmur suyu dağdan ve çok sayıda dereden hızla denize iniyor. Ama oraya, plajlara varınca yapılarla ve engellerle karşılaşıyor. Bunlar suyun denize kolayca ve hızlıca akmasını engelliyor.»
Lekkas'a göre, bu bölgeye özgü sorunlar ne kadar müdahale yapılırsa yapılsın kolayca değişmiyor. «Ne yapacaksın peki? Plajdaki evleri ve işyerlerini yıkacak mısın?»
Profesör, Güney Pelion'da azaltılması gereken şeyin riske maruz kalma olduğunun altını çiziyor. «Sihirli çözümler yok. Sel önleme projeleri riski bir dereceye kadar azaltıyor» notunu düşüyor.
Daniel'in ardından işler gecikiyor, Güney Pelion Belediye Başkanı anlatıyor
Mihalis Mitzikos, Güney Pelion Belediye Başkanı, in.gr'ye konuşarak acil bir durumu anlatıyor.
Mitzikos şöyle diyor: «Bugün, 29 Ekim itibarıyla Güney Pelion'da altı yerleşim yerinde su yok. Felaket öyle büyüktü ki kuyular sökülüp tamamen kayboldu. Lyri'de yaz aylarında teslim edilen ana yol çöktü, ikiye bölündü.»
Lyri'deki yolun çöküşü, birkaç ay önce bölgede Daniel sonrası onarılması gereken projelerin ve altyapıların bir kısmını üstlenen teknik bir şirket tarafından teslim edilmişti. Bu çöküş pek çok soruyu gündeme getirdi.
Belediye başkanı da yaşananlar karşısında şaşkın olduğunu belirtiyor. Şirketin teknik ekibi bugün çöküşün koşullarını incelemek için bölgeye geldi. Bilgilere göre, neyin hatalı olduğunun anlaşılması için yeni bir teknik inceleme yapılacak.
Mitzikos, onarım çalışmalarında yavaş ilerleyen süreçlerin tablosunu çiziyor. Bunların bir kısmı Çevre ve Enerji Bakanlığı tarafından, acele usulüyle işleri üstlenen şirketlere verilerek yürütülüyor. Bu işlerde ihale ve çevresel etki değerlendirmesi yapılmıyor vb. Bir kısmı ise Thessalia Bölge Yönetimi tarafından yürütülüyor.
Mitzikos'a göre çok az şey yapıldı. Mitzikos şöyle diyor: «Lyri'ye yeniden erişim sağlamaları gerekiyor. Platanias'taki İrlanda köprüsü (Not: Bir derenin yatağından geçen alçak bir yol geçidi.) Daniel döneminde köyün köprüsü çöktükten sonra geçici bir çözüm olarak yapılması amaçlanmıştı. Ama bu fırtınayla birlikte gömüldü. Yani bazı konularda, o dönemdekinden bile daha kötü bir durumdayız. Platanias'ta olduğu kadar Milina ve Horto'da da köprülerin derhal yapılması gerekiyor.»
Mitzikos'a göre, büyük altyapı projeleri yavaş ilerlerken, Thessalia Bölge Yönetimi'nin üstlendiği daha basit işler de geride kalıyor. Bunlara dere bakımı da dahil.
Mitzikos, derelerin bakımına dair şunları ekliyor: «Nehirlerin yamaçları ve istinat duvarları ciddi biçimde güçlendirilmeli. Dereleri sadece temizlemek yetmiyor. Kifisos Nehri'nin yamaçları acaba bizimkiler gibi topraktan mı yapılmış? Sanmıyorum. Ama bir fırtına diğerinin ardından vurmaya devam ettikçe yaralar büyüyor. İyileşmeye fırsat bulamıyorlar. Ciddi bir sel savunmasına ihtiyacımız var.»
Bunun yanında Mitzikos'a göre: «Büyük karayolları, köprüler ve nehirler konusunda Belediye'nin hiçbir yetkisi yok. Hiçbir şeye “dokunamıyoruz”.»
Onarım tablosu karmaşık, bölge yönetimi yanıt veriyor
Bölgenin sel önlemlerinde daha uzun bir yol olduğunu, bugün yaralanan Güney Pelion'da yaşanan olayların ardından Thessalia Bölge Başkanı Dimitris Kouretas da dile getirdi.
Bu projeler Çevre ve Enerji Bakanlığı'nın sorumluluğunda ve bütçeleri 25 milyon avroya ulaşıyor.
Kouretas şöyle diyor: «Pelion'da 150 noktada dağlık alanlarda su yönetimi işleri yapılması gerekiyor. Bu işler 2027 mart ayında başlayacak ve üç yıllık bir süreçte tamamlanması hedefleniyor.»
Magnisya Bölge Başkan Yardımcısı Anna Maria Papadimitriou, in.gr'ye yaptığı açıklamada, Toparlanma Fonu'ndan finanse edilen karayolu işlerinin tamamının tamamlandığını belirtti.
Papadimitriou, söz konusu işlerin Π1 kategorisinde (birinci öncelikli) yer aldığını söylüyor. Daniel'in ardından geniş bölgede Çevre Bakanlığı'nın üstlendiği işlerin yüzde 30'unun tamamlandığını da ekliyor.
Ancak fırtınalar, yavaş ilerleyen projelere yetişiyor. Papadimitriou da bunu kabul ediyor.
Papadimitriou şöyle diyor: «Fırtınalardan kaynaklanan yıkımlar aralıksız sürüyor. Bölge özel bir yer. Yerleşim yerlerinin içinde her yerde nehirler var. Hepsi sonunda bir dereye akıyor. Bu zorlu manzarada yapılması gereken pek çok iş var.»
Ona göre ise işler bir anda olmuyor. Papadimitriou şunu vurguluyor: «İşler bürokrasiyle karakterize oluyor. Bir etüt için 8 ay beklemek bile mümkün. Düşünün ki Daniel'den sonra sadece Pelion ve Volos'ta 22 dereyi sınırlandırıyoruz. Bunlar daha önce hiç sınırlandırılmamıştı. Bu, baştan yapılması gereken bir süreç.»
Doğu Thessalia fırtınanın tam ortasında
Öte yandan Atina Ulusal Gözlemevi Araştırma Direktörü ve METEO biriminin başkanı Kostas Lagouvardos, belirtilen bölgede 28 Ekim'de büyük bir yağış yaşandığını, ancak bunun aşırı olmadığını söylüyor.
METEO başkanı Lagouvardos'a göre, son yıllarda Thessalia sık sık şiddetli hava olaylarına maruz kalıyor. Özellikle bu sonbahar etkisini daha çok ülkenin doğusunda gösteriyor.
Lagouvardos durumu şöyle açıklıyor: «Bu sonbahar şimdiye kadar fırtınalar Kuzey'den gelen hava sistemlerinden kaynaklandı. Bu dönemde genellikle olduğu gibi batıyı değil, esas olarak ülkenin doğusunu ve güneyini etkiledi.»
Lagouvardos, endişesini de şöyle dile getiriyor: «Bizi endişelendiren, önümüzdeki günlerde Magnisya'da yeniden yağmur olacak olması ve bu bölgenin bu arada toparlanamamış olması. Önümüzdeki günlerde yeniden yağacak yağmur doygun bir zemine düşecek» notunu düşüyor.
Tabloyu bütünüyle ortaya koyan Güney Pelion Belediye Başkanı şunları söylüyor:
«Pelion güzel bir yer ama çok savunmasız. İki tarafında da kıyı var: Pagasitik Körfezi ve Ege. Hem kıyı hem dağlık bir yer. Çok sayıda kıyı kasabası var. Su yerleşim yerlerine çok büyük bir hızla giriyor. Bölgenin korunması hemen gerçekleşmeli. Her kötü havada titremek zorunda değiliz.»
